5. sınıf · 12. hafta · BTY.5.2.4 / BTY.5.2.5
Kelime işlemciyle ürün hazırlama
Geçen hafta kelime işlemciyi tanıdık. Bu hafta onunla gerçek bir ürün hazırlıyoruz: Biçimlendirme ve ekleme araçlarını seçip kullanacak, yazım hatalarını bulacak, belgemizi kaydedip paylaşacak ve ölçütlerle değerlendireceğiz.
Isınma · Merak et
Aynı metin, iki görünüm
Aşağıdaki iki belgede kelimesi kelimesine aynı metin var.
Okul Gezisi Duyurusu
Sevgili öğrenciler, 18 Aralık Cuma günü bilim merkezine gezi düzenlenecektir.
Gezide neler yapacağız?
- Deneyler yapacağız.
- Planetaryum gösterisi izleyeceğiz.
- Robot atölyesine katılacağız.
Toplanma: 08.30, okul bahçesi
Hangisini okumak daha kolay? İkinci belgede hangi biçimlendirmeler yapılmış? En az beş tane say.
Adım 1 · Biçimlendirme araçları
Yazıya ve paragrafa biçim ver
| Yazı tipi araçları | Ne işe yarar? |
|---|---|
| Yazı tipi | Harflerin çizim biçimi (Arial, Times New Roman) |
| Yazı boyutu | Harflerin büyüklüğü; başlıklar büyük, metin 11–12 punto |
| Kalın, italik, altı çizili | Önemli kelimeleri vurgular |
| Yazı rengi ve vurgu | Metni renklendirir ya da fosforlu kalem gibi işaretler |
| Paragraf araçları | Ne işe yarar? |
|---|---|
| Hizalama | Sola, ortaya, sağa ya da iki yana yaslar |
| Satır aralığı | Satırlar arasındaki boşluğu ayarlar |
| Madde işaretleri ve numaralandırma | Listeleri düzenli gösterir |
| Stiller (Başlık 1, Başlık 2) | Başlıklara hazır ve tutarlı bir biçim verir |
Aynı türden bütün başlıklar aynı biçimde olmalı. Başlık stillerini kullanırsan bütün başlıkları tek tıkla değiştirebilir, hatta otomatik içindekiler tablosu oluşturabilirsin.
Her kelimeyi farklı renk ve yazı tipiyle yazmak belgeyi okunaksız yapar. En fazla iki yazı tipi ve birkaç vurgu yeter.
Adım 2 · Ekleme araçları
Belgeni zenginleştir
| Menü | İçindeki araçlara örnekler |
|---|---|
| Giriş | Yazı tipi, kalın, hizalama, madde işaretleri, stiller, bul ve değiştir |
| Ekle | Resim, tablo, şekil, sayfa numarası, üst ve alt bilgi, bağlantı |
| Düzen | Kenar boşlukları, sayfa yönü (dikey ya da yatay), sayfa boyutu |
| Gözden geçir | Yazım denetimi, kelime sayısı, açıklama ekleme |
Tablodaki menü adları Microsoft Word’e göredir. LibreOffice Writer’da araçlar “Biçim”, “Ekle” ve “Araçlar” menülerinde bulunur. Araçlar aynıdır, yalnızca yerleri biraz farklıdır.
Etkinlik · Biçimlendirme görevi
Duyuruyu sen düzenle
Aşağıdaki gezi duyurusu hiç biçimlendirilmemiş. Metni seç, araçları kullan ve beş görevi tamamla.
Okul Gezisi Duyurusu
Sevgili öğrenciler, 18 Aralık Cuma günü bilim merkezine bir gezi düzenlenecektir. Gezide bilim insanlarıyla tanışacak, farklı deneyleri yakından inceleyeceğiz.
Yanınızda getirmeniz gerekenler:
İmzalı izin formu
Öğle yemeği
Su şişesi
Toplanma saati ve yeri: 08.30, okul bahçesi
- Başlığı kalın yap
- Başlığı ortala
- Başlığı büyüt
- İlk paragrafı iki yana yasla
- Getirilecekleri madde işaretli ya da numaralı liste yap
Adım 3 · Gözden geçirme
Yazım denetimi, bul ve değiştir
Bul ve değiştir
Aşağıdaki metinde aynı yazım hatası birkaç kez yapılmış. Hatalı kelimeyi bul ve doğrusuyla değiştir.
Belge
Yazım denetimi “herkez” gibi yanlış yazılmış kelimeleri bulur ama cümle sonunda unutulan bir noktayı ya da “Kütüphaneye gittim.” yerine yanlışlıkla yazılan “Kütüphanede gittim.” gibi doğru yazılmış ama yanlış kullanılmış kelimeleri her zaman yakalayamaz. Belgeni mutlaka kendin de oku.
Adım 4 · Kaydet ve paylaş
Belgeni güvenle sakla ve paylaş
Adım 5 · Ölçütlerle değerlendir
Metin dosyanı puanla
Hazırladığın metin dosyasını ya da bir arkadaşınınkini aşağıdaki ölçütlere göre değerlendir.
Metin dosyası değerlendirme ölçeği
Ölçütleri belgeyi yazmaya başlamadan önce okumak, neye dikkat edeceğini de gösterir.
Toplam puan
Özet · Deftere yazalım
Defterine bunları yaz
Yazılı sınava çalışırken önce bu maddeleri tekrar et.
Kelime işlemciyle ürün hazırlama
- Metin dosyası: Kelime işlemciyle oluşturulup kaydedilen belgedir (.odt, .docx, .pdf).
- Yazı tipi araçları: yazı tipi, boyut, kalın, italik, altı çizili, renk ve vurgu.
- Paragraf araçları: hizalama (sola, ortaya, sağa, iki yana), satır aralığı, madde işaretleri, numaralandırma, stiller.
- Ekleme araçları: resim, tablo, şekil, sayfa numarası, üst ve alt bilgi, bağlantı, sayfa sonu.
- Tutarlılık: Aynı türden başlıklar aynı biçimde olmalıdır. En fazla iki yazı tipi kullanılır.
- Gözden geçirme: yazım denetimi (F7), bul (Ctrl+F), bul ve değiştir (Ctrl+H), kelime sayısı. Program her hatayı bulamaz.
- Belge sık sık kaydedilir; değiştirilmeden paylaşmak için PDF olarak dışa aktarılır.
- Metin dosyası; içerik, düzen, biçim tutarlılığı, yazım ve noktalama, okunabilirlik, görseller ve kaynak ölçütleriyle değerlendirilir.
Yazılıya hazırlık · Klasik sorular
Önce sen yaz, sonra örnek cevaba bak
Cevabını defterine tam cümlelerle yaz. Sonra örnek cevabı açıp kendi cevabınla karşılaştır.
Metin dosyası nedir? Hangi uzantılarla kaydedilebilir? (10 puan)
Örnek cevabı göster
Kelime işlemciyle oluşturulup kaydedilen belgedir. .odt, .docx ve değiştirilmeden paylaşmak için .pdf uzantılarıyla kaydedilebilir.Yazı tipi araçlarından ve paragraf araçlarından ikişer örnek yazınız. (10 puan)
Örnek cevabı göster
Yazı tipi araçları: kalın, yazı boyutu (italik, renk de olabilir). Paragraf araçları: hizalama, madde işaretleri (satır aralığı da olabilir).Bir duyurunun başlığını nasıl biçimlendirirsiniz? Neden? (10 puan)
Örnek cevabı göster
Başlığı ortalar, kalın yapar ve metinden büyük yazarım. Böylece başlık hemen dikkat çeker ve hiyerarşi oluşur.Madde işaretleri ve numaralandırma ne zaman kullanılır? Aralarındaki fark nedir? (10 puan)
Örnek cevabı göster
Listeleri düzenli göstermek için kullanılır. Sıranın önemli olmadığı listelerde madde işareti, adımlar gibi sıranın önemli olduğu listelerde numaralandırma kullanılır.Belgeye eklenebilecek dört öğe yazınız ve birinin ne işe yaradığını açıklayınız. (10 puan)
Örnek cevabı göster
Resim, tablo, sayfa numarası, üst bilgi. Örneğin tablo, bilgileri satır ve sütunlarda düzenli göstermeye yarar.Üst bilgi ve alt bilgi nedir? Bir ödevde ne amaçla kullanılır? (10 puan)
Örnek cevabı göster
Her sayfanın üstünde ya da altında tekrar eden bilgilerdir. Ödevde adımı, sınıfımı, tarihi ve sayfa numarasını her sayfada göstermek için kullanılır.Belgede “herkez” kelimesini 10 yerde yanlış yazdınız. Bunu en hızlı nasıl düzeltirsiniz? (10 puan)
Örnek cevabı göster
Bul ve değiştir aracını (Ctrl+H) kullanırım. “Bul” kutusuna “herkez”, “Değiştir” kutusuna “herkes” yazıp “Tümünü değiştir” düğmesine basarım.Yazım denetimi bütün hataları bulur mu? Açıklayınız. (10 puan)
Örnek cevabı göster
Bulamaz. Yanlış yazılmış kelimeleri bulur ama noktalama hatalarını, anlam bozukluklarını ve yanlış kullanılan doğru kelimeleri her zaman yakalayamaz. Belgeyi kendim de okumalıyım.Ödevinizi öğretmeninize neden PDF olarak göndermek isteyebilirsiniz? (10 puan)
Örnek cevabı göster
PDF belge her cihazda aynı görünür; yazı tipi ve düzen bozulmaz, kolayca değiştirilemez.Bir metin dosyasını değerlendirmek için dört ölçüt yazınız. (10 puan)
Örnek cevabı göster
İçeriğin amaca uygun olması, başlık ve düzenin açık olması, biçimin tutarlı olması, yazım ve noktalama kurallarına uyulması, okunabilirlik, görsellerin uygunluğu, kaynak gösterilmesi.
Boşluk doldurma
- Kelime işlemciyle oluşturulup kaydedilen belgeye denir.
- Paragrafın iki kenarını da düz gösteren hizalama yaslamadır.
- Sıranın önemli olmadığı listelerde kullanılır.
- Her sayfanın üstünde tekrar eden bilgiye denir.
- Bir kelimeyi bütün belgede bulup değiştiren araç aracıdır.
- Belgenin her cihazda aynı görünmesi için olarak dışa aktarılır.
Pekiştir · Oyunlar
Oynayarak tekrar et
Kısa oyunlarla konuyu pekiştir. Telefonda da bilgisayarda da dokunarak ya da tıklayarak oynanır.
Araç ve işlevi
Soldan bir araç seç, sağdan ne işe yaradığını bul.
Hazır olduğunda soldan bir seçim yap.
Hangi menüde?
Her aracı bulunduğu menüye yerleştir (Word’e göre).
Bir kart seçerek başla.
Belge hazırlama süreci
Bir metin dosyasını hazırlamanın adımlarını sırala.
İlk adımı seçerek başla.
Kapanış · Kendini değerlendir
Bu hafta neler öğrendin?
Her madde için dürüstçe seç. “Yardım istiyorum” dediğin konunun bölümüne geri dön ya da öğretmenine sor.
Yazı tipi ve paragraf araçlarını amacıma göre seçip kullanabiliyorum.
Belgeye resim, tablo ve sayfa numarası gibi öğeler ekleyebiliyorum.
Yazım denetimi ve bul-değiştir araçlarıyla belgemi gözden geçirebiliyorum.
Metin dosyamı kaydedip PDF olarak paylaşabiliyor ve ölçütlerle değerlendirebiliyorum.
Haftanın mini görevi · Okulda ya da evde
Kitap tanıtım kartı
Okuduğun bir kitap için bir sayfalık tanıtım kartı hazırla.
- Başlık, kitabın künyesi (adı, yazarı), kısa özet ve beğendiğin üç yönü madde işaretleriyle yaz.
- Başlığı biçimlendir, metni iki yana yasla, bir resim ve alt bilgiye adını ekle.
- Yazım denetimini yap, belgeyi PDF olarak dışa aktar ve değerlendirme ölçeğiyle puanla.
Öğretmen için: 2 ders saatlik akış önerisi
1. ders (40 dk)
- Merak et: aynı metin, iki görünüm (5 dk)
- Biçimlendirme araçları ve tutarlılık (10 dk)
- Ekleme araçları ve menüler (10 dk)
- Biçimlendirme görevi (15 dk)
2. ders (40 dk)
- Bilgisayarda kitap tanıtım kartı hazırlama (17 dk)
- Yazım denetimi ve bul-değiştir (6 dk)
- Kaydetme ve PDF olarak dışa aktarma (5 dk)
- Değerlendirme ölçeği ve akran değerlendirmesi (12 dk)