Kod Kâşifi · 11. hafta · 30 Kasım–4 Aralık 2026

5. sınıf · 11. hafta · BTY.5.2.3 / BTY.5.2.4

Görseli geliştirme ve metin yazma

Geçen hafta afişini tasarladın. Bu hafta onu ölçütlerle değerlendirip arkadaşlarının önerileriyle geliştireceksin. Ardından yeni bir araç tanıyacağız: Metin yazmak, düzenlemek ve biçimlendirmek için kullanılan kelime işlemci programları.

Tema 2 · Dijital ürün tasarımı ve geliştirme2 ders saati30 Kasım–4 Aralık 2026

Isınma · Merak et

Hangi geri bildirim işe yarar?

Ece, kitap okuma afişini iki arkadaşına gösterdi. İşte aldığı yorumlar:

Kaan:“Güzel olmuş.”
Zeynep:“Başlık çok dikkat çekici ve kitap resmi konuya uygun. Alt metin biraz uzun, uzaktan okuyamadım. İki satıra indirebilir misin?”

Hangi yorum Ece’nin afişini geliştirmesine yardım eder? Neden? Zeynep’in yorumunda kaç olumlu, kaç geliştirme önerisi var?

Cevaba bak
Kaan’ın yorumu kibar ama Ece neyin iyi olduğunu ya da neyi değiştirmesi gerektiğini öğrenemiyor. Zeynep ise iki olumlu yönü (başlık, resim) ve bir somut öneriyi (alt metni kısalt) söylüyor. Bu yönteme “iki yıldız, bir dilek” denir.

Adım 1 · Görseli amaca uygunluk açısından değerlendir

Afişin amacına ulaşıyor mu?

Bir görseli değerlendirirken “güzel mi?” diye değil, “amacına ulaşıyor mu?” diye sorarız. Afişini ya da bir arkadaşının afişini aşağıdaki ölçeğe göre puanla.

Görsel ürün değerlendirme ölçeği

Afişe bak ve her ölçüt için dürüstçe bir seviye seç.

Toplam puan

    İki yıldız, bir dilek

    Bir arkadaşına geri bildirim verirken önce çalışmasındaki iki güçlü yönü (yıldız), sonra bir somut geliştirme önerisini (dilek) söyle. Kişiyi değil çalışmayı konuş.

    Geliştirme döngüsü

    Değerlendir → geri bildirim al → en önemli iki öneriyi seç → düzelt → yeniden test et. Profesyonel tasarımcılar bu döngüyü defalarca tekrarlar.

    Adım 2 · Kelime işlemci nedir?

    Yazının dijital atölyesi

    Haftanın kavramı

    Kelime işlemci

    Metin yazmaya, düzenlemeye, biçimlendirmeye, metne resim ve tablo eklemeye yarayan programdır.

    Örnek: Ödev, dilekçe, davetiye, kitap tanıtımı hazırlamak.

    Kâğıda yazdığın bir yazıda hata yapınca silgiyle silersin ya da baştan yazarsın. Kelime işlemcide ise yazdığını istediğin kadar düzeltebilir, kelimelerin yerini değiştirebilir, renk ve büyüklük verebilir, sonra kaydedip yazdırabilir ya da paylaşabilirsin.

    Kelime işlemciyle neler yapılır?

    Yazma ve düzeltmeMetni yazar, siler, kopyalar ve taşırsın.
    BiçimlendirmeYazı tipi, boyut, renk, kalın, italik, altı çizili.
    Paragraf düzeniHizalama, satır aralığı, madde işaretleri.
    EklemeResim, tablo, şekil, sayfa numarası.
    Yazım denetimiHatalı kelimelerin altını kırmızı dalgalı çizgiyle gösterir.
    Kaydetme ve paylaşmaBelgeyi kaydeder, PDF yapar, yazdırırsın.
    ProgramNerede çalışır?Özelliği
    LibreOffice WriterPardus, Windows, MacÜcretsiz, açık kaynak; Pardus’ta hazır gelir
    Microsoft WordWindows, Mac, tarayıcıEn yaygın kullanılan kelime işlemci
    Google DokümanlarTarayıcı, tablet, telefonAynı belgede birlikte yazma, otomatik kaydetme
    Not DefteriWindowsYalnızca düz metin; biçimlendirme yapılamaz
    Dosya uzantıları

    Word belgeleri .docx, Writer belgeleri .odt, Not Defteri dosyaları .txt uzantılıdır. Belgeyi değiştirilemeyecek biçimde paylaşmak için .pdf olarak kaydedebilirsin.

    Adım 3 · Arayüzü tanı

    Kelime işlemcinin bölümleri

    1kitap-tanitimi.odt · 2 Kaydet · Geri al
    3DosyaGirişEkleDüzenGözden geçir
    4Yazı tipi ▾12 ▾KTA5SolaOrtalaSağaİki yana• Madde
    6
    7Kitap tanıtımı
    Bu hafta okuduğum kitap… 8
    9Sayfa 1 / 148 kelimeTürkçe10 Yakınlaştırma %100
    1. 1Başlık çubuğu: Belgenin adını gösterir.
    2. 2Hızlı erişim: Kaydet ve geri al gibi sık kullanılan düğmeler.
    3. 3Şerit menü sekmeleri: Dosya, Giriş, Ekle, Düzen, Gözden geçir.
    4. 4Yazı tipi grubu: Yazı tipi, boyut, kalın, italik, altı çizili.
    5. 5Paragraf grubu: Hizalama ve madde işaretleri.
    6. 6Cetvel: Kenar boşluklarını ve girintileri gösterir.
    7. 7Belge alanı (sayfa): Yazının yazıldığı beyaz sayfa.
    8. 8İmleç: Yanıp sönen çizgi; yazının nereye yazılacağını gösterir.
    9. 9Durum çubuğu: Sayfa sayısı, kelime sayısı, dil.
    10. 10Yakınlaştırma: Sayfayı büyütüp küçültür; yazının kendisini değiştirmez.

    Etkinlik · Mini kelime işlemci

    Biçimlendirmeyi dene

    Aşağıdaki sayfa gerçek bir kelime işlemci gibi çalışır. Metni seç ve araç çubuğundaki düğmeleri kullan. Dört görevi tamamla; durum çubuğunda kelime sayısını izle.

    Kitap tanıtımı

    Bu hafta Küçük Prens adlı kitabı okudum. Kitap, farklı gezegenleri dolaşan küçük bir çocuğun yolculuğunu anlatıyor. Yolculuğu boyunca tanıştığı kişilerden dostluk ve sorumluluk hakkında önemli şeyler öğreniyor.

    Beğendiğim yönler

    Resimleri çok sevimli.

    Kısa ve anlaşılır bir dili var.

    Sayfa 1 / 1Türkçe
    • “Kitap tanıtımı” başlığını kalın yap
    • Başlığı ortala
    • Kitabın adını italik yap
    • Son iki satırı madde işaretli liste yap

    Adım 4 · Klavye ve yazım kuralları

    Hızlı ve doğru yazmak için

    ShiftBasılı tutarken yazılan harf büyük olur.
    Caps LockAçıkken bütün harfler büyük yazılır.
    Backspaceİmlecin solundaki karakteri siler.
    Deleteİmlecin sağındaki karakteri siler.
    EnterYeni bir paragrafa geçer.
    BoşlukKelimeler arasına boşluk koyar.
    Ctrl + B / I / UKalın, italik, altı çizili yapar.
    Ctrl + ZSon işlemi geri alır.
    Noktalama ve boşluk

    Nokta ve virgülden önce boşluk bırakılmaz, sonra bir boşluk bırakılır: “Kitap güzeldi, çok sevdim.” Cümleye büyük harfle başla.

    Kırmızı dalgalı çizgi

    Kelime işlemci yanlış yazıldığını düşündüğü kelimenin altını kırmızı dalgalı çizgiyle çizer. Sağ tıklayınca doğru yazım önerilerini görebilirsin. Ama program her zaman haklı değildir; özel isimleri ve yeni kelimeleri tanımayabilir.

    Özet · Deftere yazalım

    Defterine bunları yaz

    Yazılı sınava çalışırken önce bu maddeleri tekrar et.

    Görseli geliştirme ve metin yazma

    1. Görsel “güzel mi?” diye değil, “amacına ulaşıyor mu?” diye değerlendirilir: mesaj, hedef kitle, hiyerarşi, kontrast, renk, hikâye, özgünlük.
    2. İki yıldız, bir dilek: İki güçlü yön ve bir somut öneri söylenir; kişi değil çalışma konuşulur.
    3. Geliştirme döngüsü: değerlendir → geri bildirim al → öncelik seç → düzelt → yeniden test et.
    4. Kelime işlemci: Metin yazmaya, düzenlemeye, biçimlendirmeye, resim ve tablo eklemeye yarayan programdır.
    5. Programlar: LibreOffice Writer, Microsoft Word, Google Dokümanlar. Not Defteri yalnızca düz metin yazar.
    6. Uzantılar: .docx (Word), .odt (Writer), .txt (düz metin), .pdf (değiştirilemeyen belge).
    7. Arayüz: başlık çubuğu, şerit menü, yazı tipi ve paragraf grupları, cetvel, belge alanı, imleç, durum çubuğu, yakınlaştırma.
    8. Backspace soldaki, Delete sağdaki karakteri siler. Noktalamadan önce boşluk bırakılmaz, sonra bırakılır.

    Yazılıya hazırlık · Klasik sorular

    Önce sen yaz, sonra örnek cevaba bak

    Cevabını defterine tam cümlelerle yaz. Sonra örnek cevabı açıp kendi cevabınla karşılaştır.

    1. Bir görseli değerlendirirken “güzel mi?” yerine “amacına ulaşıyor mu?” sorusunu sormak neden daha doğrudur? (10 puan)

      Örnek cevabı göster
      Çünkü görsel bir mesajı iletmek ya da bir sorunu çözmek için hazırlanır. Güzel görünse bile mesajı anlaşılmıyorsa amacına ulaşmamıştır. Amaç sorusu, görseli geliştirmek için neye bakmamız gerektiğini gösterir.
    2. “İki yıldız, bir dilek” yöntemini açıklayınız ve bir afiş için örnek bir geri bildirim yazınız. (10 puan)

      Örnek cevabı göster
      Önce çalışmanın iki güçlü yönü, sonra bir somut geliştirme önerisi söylenir. Örnek: “Başlığın çok dikkat çekici ve renklerin uyumlu. Alt metin uzun olduğu için uzaktan okunmuyor; kısaltabilir misin?”
    3. Bir görsel ürünü değerlendirmek için kullanılabilecek dört ölçüt yazınız. (10 puan)

      Örnek cevabı göster
      Mesajın açık olması, hedef kitleye uygunluk, hiyerarşi (en önemli bilginin belirgin olması), yazı ile arka plan arasındaki kontrast, renk uyumu, hikâye unsurları, özgünlük.
    4. Kelime işlemci nedir? Üç kullanım amacı yazınız. (10 puan)

      Örnek cevabı göster
      Metin yazmaya, düzenlemeye, biçimlendirmeye ve metne resim ya da tablo eklemeye yarayan programdır. Ödev hazırlamak, dilekçe yazmak, davetiye ya da kitap tanıtımı hazırlamak için kullanılır.
    5. Kelime işlemci ile Not Defteri arasındaki fark nedir? (10 puan)

      Örnek cevabı göster
      Kelime işlemcide yazı tipi, boyut, renk, hizalama gibi biçimlendirmeler yapılabilir; resim ve tablo eklenebilir. Not Defteri yalnızca düz metin yazar, biçimlendirme yapılamaz.
    6. İki kelime işlemci programının adını yazıp birer özelliğini belirtiniz. (10 puan)

      Örnek cevabı göster
      LibreOffice Writer ücretsizdir ve Pardus’ta hazır gelir. Google Dokümanlar tarayıcıda çalışır ve aynı belgede birlikte yazmayı sağlar.
    7. Kelime işlemci arayüzündeki dört öğeyi ve görevlerini yazınız. (10 puan)

      Örnek cevabı göster
      Şerit menü komutları sekmeler hâlinde gösterir. Belge alanı yazının yazıldığı sayfadır. İmleç yazının nereye yazılacağını gösterir. Durum çubuğu sayfa ve kelime sayısını gösterir.
    8. Backspace ve Delete tuşları arasındaki fark nedir? (10 puan)

      Örnek cevabı göster
      Backspace imlecin solundaki karakteri, Delete ise imlecin sağındaki karakteri siler.
    9. “Kitap güzeldi ,çok sevdim .” cümlesindeki yazım hatalarını düzelterek yazınız ve kuralı açıklayınız. (10 puan)

      Örnek cevabı göster
      Doğrusu: “Kitap güzeldi, çok sevdim.” Virgül ve noktadan önce boşluk bırakılmaz, virgülden sonra bir boşluk bırakılır.
    10. Bir belgeyi neden PDF olarak paylaşmak isteyebiliriz? (10 puan)

      Örnek cevabı göster
      PDF belge her cihazda aynı görünür ve kolayca değiştirilemez. Bu yüzden ödevi öğretmene göndermek ya da duyuru paylaşmak için uygundur.

    Boşluk doldurma

    Kelime kutusukelime işlemciimleçdurum çubuğuBackspaceDeletePDF
    1. Metin yazmaya ve biçimlendirmeye yarayan programa denir.
    2. Yazının nereye yazılacağını gösteren yanıp sönen çizgiye denir.
    3. Sayfa ve kelime sayısını gösteren bölüme denir.
    4. İmlecin solundaki karakteri silen tuş tuşudur.
    5. İmlecin sağındaki karakteri silen tuş tuşudur.
    6. Her cihazda aynı görünen ve kolayca değiştirilemeyen belge biçimi biçimidir.

    Pekiştir · Oyunlar

    Oynayarak tekrar et

    Kısa oyunlarla konuyu pekiştir. Telefonda da bilgisayarda da dokunarak ya da tıklayarak oynanır.

    Eşleştirme

    Arayüz ve görevi

    Soldan bir arayüz öğesi seç, sağdan görevine dokun.

    0 / 7

    Hazır olduğunda soldan bir seçim yap.

    Sınıflandırma oyunu

    Hangi tuş?

    Her işi yapan tuşun kutusuna yerleştir.

    0 / 10

    Bir kart seçerek başla.

    Sıralama oyunu

    Geliştirme döngüsü

    Bir görseli geliştirmenin adımlarını sırala.

    0 / 6

    İlk adımı seçerek başla.

    Kapanış · Kendini değerlendir

    Bu hafta neler öğrendin?

    Her madde için dürüstçe seç. “Yardım istiyorum” dediğin konunun bölümüne geri dön ya da öğretmenine sor.

    Görselimi ölçütlerle amaca uygunluk açısından değerlendirebiliyorum.

    “İki yıldız, bir dilek” yöntemiyle geri bildirim verip alabiliyorum.

    Kelime işlemcinin ne işe yaradığını ve programlarını biliyorum.

    Kelime işlemcinin arayüzünü tanıyor, temel biçimlendirmeleri yapabiliyorum.

    Haftanın mini görevi · Okulda ya da evde

    Afişimin ikinci sürümü

    Geçen hafta hazırladığın afişi geliştir.

    1. Üç arkadaşından “iki yıldız, bir dilek” yöntemiyle geri bildirim al ve not et.
    2. En önemli iki öneriyi uygula; afişin ilk ve ikinci sürümünü karşılaştır.
    3. Kelime işlemcide yarım sayfalık bir kitap tanıtımı yaz; başlığı ortala ve kalın yap.
    Öğretmen için: 2 ders saatlik akış önerisi

    1. ders (40 dk)

    1. Merak et: iki geri bildirim (6 dk)
    2. Değerlendirme ölçeğiyle afişleri puanlama (12 dk)
    3. İki yıldız, bir dilek akran değerlendirmesi (12 dk)
    4. Afişleri geliştirme (10 dk)

    2. ders (40 dk)

    1. Kelime işlemci nedir, programlar (8 dk)
    2. Arayüz; LibreOffice Writer ya da Word’ü açma (10 dk)
    3. Mini kelime işlemci görevleri (10 dk)
    4. Klavye ve yazım kuralları, deftere yazalım (12 dk)