Kod Kâşifi · 27. hafta · 12–16 Nisan 2027

5. sınıf · 27. hafta · BTY.5.6.1

Algoritmik düşünmeyi pekiştirme

Son üç haftada problemlerin girdilerini ve çıktılarını bulduk, adımlarını yazdık ve akış şemalarını çizdik. Bu hafta hepsini bir araya getiriyoruz: Yeni problemlerin girdilerini ve çıktılarını belirleyecek, çözümlerini hem adım listesiyle hem de akış şemasıyla açıklayacağız.

Tema 6 · Yazılım tasarımı ve programlama2 ders saati12–16 Nisan 2027

Isınma · Merak et

Sınıf bitkisi kurudu!

Sınıftaki saksı bitkisi tatilde kurudu. Sınıf başkanı Mert bir “akıllı sulama” sistemi kurmak istiyor: Bir sensör toprağın nemini ölçecek, toprak kuruysa küçük bir pompa bitkiyi sulayacak.

Bu sistemin girdisi ve çıktısı nedir? Sistem hangi soruya göre karar vermeli? Adımlarını sırayla söyleyebilir misin?

Cevaba bak
Girdi: toprağın nem oranı. Çıktı: sulama yapılması ya da “Sulama gerekmez” mesajı. Karar sorusu: “Nem %30’dan az mı?” Adımlar: Başla → Nemi ölç → Nem %30’dan az mı? → Evet: Pompayı çalıştır, “Sulandı” yaz; Hayır: “Sulama gerekmez” yaz → Bitir.

Adım 1 · Algoritmik düşünmenin becerileri

Problemi bir bilgisayar gibi düşün

Kavram

Algoritmik düşünme

Bir problemi parçalara ayırıp önemli bilgileri seçerek adım adım çözüm üretme becerisidir.

Örnek: Akıllı sulama sistemini tasarlamak.

BeceriNe demek?Doğum günü partisi örneği
AyrıştırmaBüyük problemi küçük parçalara bölmekDavetiye, pasta, süsleme, oyunlar ayrı ayrı planlanır.
Örüntü tanımaBenzerlikleri ve tekrar edenleri bulmakHer misafir için aynı adımlar: davetiye yaz, adres ekle, gönder.
SoyutlamaÖnemli bilgiye odaklanıp gereksiz ayrıntıyı atmakMisafir sayısı önemli; misafirlerin göz rengi gereksiz.
Algoritma tasarlamaAdım adım çözüm yazmakPartinin saat saat planı.
Bağlantıyı gör

Girdileri seçerken gereksiz bilgileri ayıklamak soyutlamadır. Adımları sıraya koyup akış şemasını çizmek algoritma tasarlamadır. Yani son haftalarda bu becerileri zaten kullanıyordun!

Adım 2 · Bir problemi baştan sona çözmek

Akıllı sulama: liste ve şema

Problem kartı

Girdi: Toprağın nem oranı (%)

Çıktı: Sulama ya da “Sulama gerekmez” mesajı

Adım listesi

  1. 1Başla
  2. 2Toprağın nemini ölç (girdi)
  3. 3Nem %30’dan az mı? (karar)
  4. 4Evet ise pompayı 5 saniye çalıştır, “Sulandı” yaz
  5. 5Hayır ise “Sulama gerekmez” yaz (çıktı)
  6. 6Bitir

Akış şeması

BaşlaToprağın nemini ölçNem %30’dan az mı?EvetHayır“Sulamagerekmez” yazPompayı 5 saniyeçalıştır, “Sulandı” yazBitir
Girdi (nem)KararÇıktı
%20%30’dan az: EvetPompa çalışır, “Sulandı”
%30%30’dan az: Hayır“Sulama gerekmez”
%55%30’dan az: Hayır“Sulama gerekmez”

Etkinlik · Algoritma atölyesi

Sırala, şeman kendiliğinden çizilsin

Bir problem seç. Girdi ve çıktıya bak, sonra adımlara sırayla dokun. Akış şeman her adımda güncellenecek. Bitince kontrol et.

Adımlar

Adım listen

    Akış şeman

    Özet · Deftere yazalım

    Defterine bunları yaz

    Yazılı sınava çalışırken önce bu maddeleri tekrar et.

    Algoritmik düşünmeyi pekiştirme

    1. Algoritmik düşünme: Problemi parçalara ayırıp önemli bilgileri seçerek adım adım çözüm üretme becerisidir.
    2. Dört beceri: ayrıştırma (parçalara böl), örüntü tanıma (benzerliği bul), soyutlama (önemliye odaklan), algoritma tasarlama (adım adım çöz).
    3. Yeni bir problemde önce girdi ve çıktı belirlenir.
    4. Çözüm hem adım listesiyle hem akış şemasıyla gösterilebilir; ikisi aynı sırayı anlatır.
    5. Akıllı sulama: girdi nem oranı; karar “Nem %30’dan az mı?”; çıktı sulama ya da mesaj.
    6. Algoritma farklı girdilerle denenerek kontrol edilir (%20, %30, %55 gibi).

    Yazılıya hazırlık · Klasik sorular

    Önce sen yaz, sonra örnek cevaba bak

    Cevabını defterine tam cümlelerle yaz. Sonra örnek cevabı açıp kendi cevabınla karşılaştır.

    1. Algoritmik düşünme nedir? (10 puan)

      Örnek cevabı göster
      Bir problemi parçalara ayırıp önemli bilgileri seçerek adım adım çözüm üretme becerisidir.
    2. Algoritmik düşünmenin dört becerisini yazınız. (10 puan)

      Örnek cevabı göster
      Ayrıştırma, örüntü tanıma, soyutlama ve algoritma tasarlama.
    3. Soyutlama nedir? Bir örnek veriniz. (10 puan)

      Örnek cevabı göster
      Önemli bilgiye odaklanıp gereksiz ayrıntıyı atmaktır. Parti planlarken misafir sayısı önemlidir; misafirlerin göz rengi gereksizdir.
    4. Ayrıştırma nedir? “Sınıf gezisi düzenlemek” problemini ayrıştırınız. (10 puan)

      Örnek cevabı göster
      Büyük bir problemi küçük parçalara bölmektir. Sınıf gezisi: yer seçimi, izinlerin alınması, ulaşım, yiyecek ve zaman planı olarak ayrıştırılabilir.
    5. Akıllı sulama sisteminin girdisini ve çıktısını yazınız. (10 puan)

      Örnek cevabı göster
      Girdi toprağın nem oranıdır. Çıktı bitkinin sulanması ya da “Sulama gerekmez” mesajıdır.
    6. Akıllı sulama algoritmasını adım listesiyle yazınız. (10 puan)

      Örnek cevabı göster
      Başla. Toprağın nemini ölç. Nem %30’dan az mı? Evet ise pompayı 5 saniye çalıştır ve “Sulandı” yaz; hayır ise “Sulama gerekmez” yaz. Bitir.
    7. Akıllı sulama algoritmasında nem %30 olursa ne olur? Neden? (10 puan)

      Örnek cevabı göster
      “Sulama gerekmez” yazılır. Çünkü 30, 30’dan az değildir; karar sorusunun cevabı “Hayır”dır.
    8. Şemsiye kararı probleminin akış şemasını simge adlarıyla yazınız. (10 puan)

      Örnek cevabı göster
      Oval: Başla → Paralelkenar: Hava durumunu öğren → Eşkenar dörtgen: Yağmur yağacak mı? → Evet: Dikdörtgen: Şemsiyeni çantana koy; Hayır: Dikdörtgen: Şemsiyesiz hazırlan → Dikdörtgen: Okula git → Oval: Bitir.
    9. Su şişesi doldurma algoritmasında döngü nerededir? Akış şemasında nasıl gösterilir? (10 puan)

      Örnek cevabı göster
      “Şişe doldu mu?” sorusunun cevabı “Hayır” ise beklemeye devam edilip aynı soru yeniden sorulur. Akış şemasında “Hayır” yolundan karar simgesine geri dönen bir okla gösterilir.
    10. Adım listesi ile akış şemasının ortak ve farklı yönlerini yazınız. (10 puan)

      Örnek cevabı göster
      İkisi de algoritmanın adımlarını aynı sırayla anlatır. Adım listesi yazıyla, akış şeması şekiller ve oklarla gösterir; akış şemasında kararlar ve tekrarlar daha kolay görülür.

    Boşluk doldurma

    Kelime kutusuayrıştırmaörüntü tanımasoyutlamaalgoritmagirdiçıktı
    1. Büyük problemi küçük parçalara bölmeye denir.
    2. Benzerlikleri ve tekrar edenleri bulmaya denir.
    3. Önemli bilgiye odaklanıp gereksiz ayrıntıyı atmaya denir.
    4. Adım adım çözüm yazmaya denir.
    5. Akıllı sulamada toprağın nem oranı olarak kullanılır.
    6. “Sulandı” mesajı akıllı sulama algoritmasının bilgisidir.

    Pekiştir · Oyunlar

    Oynayarak tekrar et

    Kısa oyunlarla konuyu pekiştir. Telefonda da bilgisayarda da dokunarak ya da tıklayarak oynanır.

    Sınıflandırma oyunu

    Hangi beceri?

    Her davranışı kullandığı algoritmik düşünme becerisine yerleştir.

    0 / 8

    Bir kart seçerek başla.

    Eşleştirme

    Problem ve girdi

    Soldan bir problem seç, sağdan girdisine dokun.

    0 / 6

    Hazır olduğunda soldan bir seçim yap.

    Sıralama oyunu

    Şemsiye kararı

    Şemsiye kararı algoritmasının adımlarını sırala.

    0 / 6

    İlk adımı seçerek başla.

    Kapanış · Kendini değerlendir

    Bu hafta neler öğrendin?

    Her madde için dürüstçe seç. “Yardım istiyorum” dediğin konunun bölümüne geri dön ya da öğretmenine sor.

    Algoritmik düşünmenin dört becerisini örnekle açıklayabiliyorum.

    Yeni bir problemin girdilerini ve çıktısını belirleyebiliyorum.

    Çözümümü adım listesiyle yazabiliyorum.

    Aynı çözümü akış şemasıyla gösterebiliyorum.

    Haftanın mini görevi · Evde

    Kendi akıllı sistemim

    Evinde işe yarayacak küçük bir “akıllı sistem” tasarla (akıllı lamba, akıllı çöp kutusu gibi).

    1. Problemi ayrıştır ve girdi, çıktıyı yaz.
    2. Çözümü en az bir karar adımı içeren bir adım listesiyle yaz.
    3. Akış şemasını çiz ve iki farklı girdiyle dene.
    Öğretmen için: 2 ders saatlik akış önerisi

    1. ders (40 dk)

    1. Merak et: sınıf bitkisi (6 dk)
    2. Algoritmik düşünmenin dört becerisi (12 dk)
    3. Oyun: hangi beceri? (6 dk)
    4. Akıllı sulama: liste, şema ve girdi tablosu (14 dk)

    2. ders (40 dk)

    1. Algoritma atölyesi: üç problem (18 dk)
    2. Gruplar kendi problemlerini çözer ve sunar (10 dk)
    3. Kalan oyunlar (4 dk)
    4. Deftere yazalım (8 dk)