Kod Kâşifi · 33. hafta · 24–28 Mayıs 2027

5. sınıf · 33. hafta · BTY.5.6.4

Bloklarla yazılım oluşturma

Plan ve tasarım hazır; şimdi Labirent Kaçışı’nı bloklarla oluşturuyoruz! Bu hafta tasarımımıza uygun blokları seçecek, her karakterin kodunu birleştirecek ve blokları birer birer ekleyerek oyunumuzun nasıl canlandığını göreceğiz.

Tema 6 · Yazılım tasarımı ve programlama2 ders saati24–28 Mayıs 2027

Isınma · Merak et

Tasarımdan bloğa

Geçen hafta “Kaşif duvara değince başa dönmeli.” davranışını tasarladık.

Bu davranışı hangi bloklarla yaparız? Bu kontrol neden yalnızca bir kez değil, oyun boyunca sürekli yapılmalı?

Cevaba bak
“eğer koyu mavi renge değiyor mu? ise → başlangıç konumuna git” blokları kullanılır. Kaşif oyun boyunca hareket ettiği için bu kontrolün her an yapılması gerekir; bu yüzden koşul bloğu bir sürekli tekrarla döngüsünün içine konur. Yalnızca bir kez kontrol edilseydi oyunun ilk anından sonra duvarlar işe yaramazdı!

Adım 1 · Tasarıma uygun blokları seçmek

Her karakterin kodu

Haftanın kavramı

Blok

Blok tabanlı ortamda bir komutu, olayı, koşulu ya da döngüyü temsil eden, birbirine takılabilen görsel kod parçasıdır.

Örnek: “x’i 20 değiştir” bloğu.

Kaşif · başlangıç ve kontroller

Kaşif · ok tuşları

Yıldız

Neden adım 20?

Labirentin her karesi 20 adım genişliğinde çizildiyse ok tuşuyla bir kare ilerlemek için x ya da y’yi 20 değiştiririz. Tasarımdaki ölçüler bloklardaki değerleri belirler.

Etkinlik · Blokları ekleyerek oluştur

Oyunun canlanışını izle

Bütün bloklar kapalı başlıyor. Blokları aşağıdaki sırayla tek tek aç ve her seferinde Başlat’a basıp oyunu dene. Hangi blok neyi değiştirdi?

Puan: 0Hamle: 0

Programdaki bloklar (seç ya da çıkar)

Eklenen blokÖnceSonra
Ok tuşlarıKaşif kıpırdamıyor.Kaşif hareket ediyor.
Duvar kontrolüKaşif duvarların içinden geçiyor.Duvara değen kaşif başa dönüyor.
Yıldız kontrolüYıldızlar puan kazandırmıyor.Her yıldız 1 puan veriyor ve kayboluyor.
Bayrak kontrolüBayrağa ulaşınca bir şey olmuyor.“Kazandın!” mesajı çıkıyor.
Puanı sıfırlamaYeni oyunda eski puan kalıyor.Her oyun 0 puanla başlıyor.

Adım 2 · Blokları birleştirmek

Çalışan bir ürün için beş ipucu

  1. 1Her davranışı doğru karakterin kod alanına yaz (yıldızın kodu yıldızda olur).
  2. 2Her kod bir olay bloğuyla başlar.
  3. 3Oyun boyunca yapılacak kontrolleri sürekli tekrarla içine koy.
  4. 4Koşul bloklarının içine yalnızca o durumda yapılacak işleri koy.
  5. 5Her bloğu ekledikten sonra dene; çalışıyorsa bir sonrakine geç.
Ürün çalışıyor mu?

Ürün; ok tuşlarıyla hareket, duvar kontrolü, yıldız puanı ve kazanma mesajı birlikte çalıştığında “çalışan ürün” olur. Gelecek hafta onu farklı durumlarla deneyip geliştireceğiz.

Özet · Deftere yazalım

Defterine bunları yaz

Yazılı sınava çalışırken önce bu maddeleri tekrar et.

Bloklarla yazılım oluşturma

  1. Blok: Komut, olay, koşul ya da döngüyü temsil eden, birbirine takılan görsel kod parçasıdır.
  2. Kaşif: yeşil bayrak → başlangıca git, puan 0; ok tuşları → x / y’yi ±20 değiştir.
  3. Kaşif: sürekli tekrarla → eğer koyu maviye değiyorsa başa dön; eğer Bayrak’a değiyorsa “Kazandın!” de, dur.
  4. Yıldız: sürekli tekrarla → eğer Kaşif’e değiyorsa puan +1, gizle.
  5. Her kod olayla başlar; oyun boyu kontroller sürekli tekrarla içinde yapılır.
  6. Bloklar teker teker eklenir ve her eklemeden sonra denenir.

Yazılıya hazırlık · Klasik sorular

Önce sen yaz, sonra örnek cevaba bak

Cevabını defterine tam cümlelerle yaz. Sonra örnek cevabı açıp kendi cevabınla karşılaştır.

  1. Blok nedir? (10 puan)

    Örnek cevabı göster
    Blok tabanlı ortamda bir komutu, olayı, koşulu ya da döngüyü temsil eden, birbirine takılabilen görsel kod parçasıdır.
  2. Kaşifin sağ ok tuşuyla hareket etmesi için hangi bloklar gerekir? (10 puan)

    Örnek cevabı göster
    “sağ ok tuşu basılınca” olay bloğu ve altına “x’i 20 değiştir” bloğu.
  3. Duvar kontrolü neden “sürekli tekrarla” bloğunun içine konur? (10 puan)

    Örnek cevabı göster
    Kaşif oyun boyunca hareket ettiği için duvara değip değmediği her an kontrol edilmelidir. Döngü olmazsa kontrol yalnızca bir kez yapılır.
  4. Yıldızın kodunda “gizle” bloğu olmazsa ne olur? (10 puan)

    Örnek cevabı göster
    Yıldız kaşife değdikten sonra ekranda kalır ve kaşif üzerinde durdukça puan sürekli artar.
  5. Bayrağa ulaşınca oyunun bitmesi için hangi bloklar kullanılır? (10 puan)

    Örnek cevabı göster
    “eğer Bayrak’a değiyor mu? ise” koşulunun içine “Kazandın! de” ve “tümünü durdur” blokları konur.
  6. Yeşil bayrak tıklanınca kaşifin başlangıç noktasına gitmesi neden gereklidir? (10 puan)

    Örnek cevabı göster
    Yeni oyun her zaman aynı yerden başlamalıdır. Bu blok olmazsa kaşif bir önceki oyunda kaldığı yerden başlar.
  7. Yıldızın kodu neden yıldız karakterine yazılır? (10 puan)

    Örnek cevabı göster
    Değdiğinde gizlenecek olan yıldızdır. Kod ilgili karakterde olursa “gizle” bloğu doğru karakteri gizler ve program düzenli olur.
  8. Blokları teker teker ekleyip denemenin faydası nedir? (10 puan)

    Örnek cevabı göster
    Bir sorun çıktığında hangi bloktan kaynaklandığı hemen anlaşılır; hatayı bulmak kolaylaşır.
  9. Labirentin her karesi 20 adımsa yukarı ok tuşu için hangi blok yazılır? (10 puan)

    Örnek cevabı göster
    “yukarı ok tuşu basılınca” altına “y’yi 20 değiştir” bloğu yazılır.
  10. Çalışan bir ürün için Labirent Kaçışı’nda hangi özelliklerin birlikte çalışması gerekir? (10 puan)

    Örnek cevabı göster
    Ok tuşlarıyla hareket, duvara değince başa dönme, yıldızlarla puan kazanma ve bayrağa ulaşınca “Kazandın!” mesajı.

Boşluk doldurma

Kelime kutusublokolaysürekli tekrarlakoşulgizledeğişken
  1. Birbirine takılabilen görsel kod parçasına denir.
  2. Her kod bir bloğuyla başlar.
  3. Oyun boyunca yapılacak kontroller içine konur.
  4. “eğer Bayrak’a değiyor mu? ise” bir bloğudur.
  5. Toplanan yıldızın kaybolması için bloğu kullanılır.
  6. Puan bir olarak saklanır.

Pekiştir · Oyunlar

Oynayarak tekrar et

Kısa oyunlarla konuyu pekiştir. Telefonda da bilgisayarda da dokunarak ya da tıklayarak oynanır.

Sınıflandırma oyunu

Hangi karakterin kodu?

Her bloğu ait olduğu karakterin kutusuna yerleştir.

0 / 7

Bir kart seçerek başla.

Eşleştirme

Blok ve görevi

Soldan bir blok seç, sağdan oyundaki görevine dokun.

0 / 7

Hazır olduğunda soldan bir seçim yap.

Sıralama oyunu

Kaşifin kodu

Kaşifin başlangıç ve kontrol kodunu sırala.

0 / 6

İlk adımı seçerek başla.

Kapanış · Kendini değerlendir

Bu hafta neler öğrendin?

Her madde için dürüstçe seç. “Yardım istiyorum” dediğin konunun bölümüne geri dön ya da öğretmenine sor.

Tasarımıma uygun blokları seçebiliyorum.

Her davranışı doğru karakterin koduna yazabiliyorum.

Sürekli yapılacak kontrolleri döngü içine koyabiliyorum.

Blokları teker teker ekleyip deneyerek çalışan bir ürün oluşturabiliyorum.

Haftanın mini görevi · Öğretmen ya da aile gözetiminde

Labirent Kaçışı 1.0

Okulda kullandığınız blok tabanlı ortamda oyununu oluştur.

  1. Labirent dekorunu koyu mavi duvarlarla çiz; kaşif, üç yıldız ve bayrak karakterlerini ekle.
  2. Bu haftaki kodları teker teker ekle ve her seferinde dene.
  3. Oyununu bir arkadaşına oynat ve ilk yorumunu not al.
Öğretmen için: 2 ders saatlik akış önerisi

1. ders (40 dk)

  1. Merak et: tasarımdan bloğa (6 dk)
  2. Karakterlerin kodları (14 dk)
  3. Blokları adım adım ekleyerek oluşturma (16 dk)
  4. Oyun: hangi karakterin kodu? (6 dk)

2. ders (40 dk)

  1. Birleştirme ipuçları (6 dk)
  2. Öğrencilerin kendi oyunlarını blok ortamında oluşturması (18 dk)
  3. Kalan oyunlar (6 dk)
  4. Deftere yazalım (6 dk)