Kod Kâşifi · 33. hafta · 24–28 Mayıs 2027

6. sınıf · 33. hafta · BTY.6.6.3

Yapay zekâ ürününü deneme

Akıllı Atık Kutusu 1.0 çalışıyor; plastik şişeyi gösterince sarı ışık yanıyor. Ama her durumda doğru çalışıyor mu? Bu hafta ürünümüzü farklı test girdileriyle deneyecek, beklenmeyen sonuçları kaydedecek ve her birinin nedenini araştıracağız.

Tema 6 · Yazılım tasarımı ve programlama2 ders saati24–28 Mayıs 2027

Isınma · Merak et

Sınıfta çalıştı, koridorda çalışmadı!

Grup, Akıllı Atık Kutusu’nu aydınlık sınıfta denedi: Her atık doğru kutuya gitti. Kutuyu loş koridora koyunca plastik şişeler cam kutusuna gitmeye başladı.

Program aynı, model aynı. Sonuç neden değişti? Grup ürünü test ederken neyi eksik bırakmış?

Cevaba bak
Değişen şey girdidir: Koridorda ışık azdı. Model, eğitim sırasında karanlıkta çekilmiş plastik fotoğrafı görmediği için loş görüntüleri tanıyamadı. Grup ürünü yalnızca “kolay” girdilerle test etmiş. Yapay zekâ ürünleri farklı koşullardaki test girdileriyle denenmelidir.

Adım 1 · Test girdisi türleri

Kolaydan zora

Haftanın kavramı

Test girdisi

Bir ürünü denemek için kullanılan örnek veridir. Yapay zekâ ürünlerinde modele gösterilen fotoğraf, ses ya da hareket test girdisidir.

Örnek: Loş ışıkta çekilmiş bir plastik şişe fotoğrafı.

Girdi türüNe denenir?Örnek
NormalModelin eğitimde gördüğüne benzeyen atıklarAydınlıkta plastik şişe
Zor koşulFarklı ışık, açı, renk, boyutKaranlıkta şişe, yeşil cam şişe
Az örnekli sınıfEğitimde az fotoğrafı olan sınıflarCam kavanoz
BilinmeyenModelin hiç öğrenmediği nesnelerMetal kola kutusu
BoşKameranın önünde hiçbir şey yokkenBoş görüntü

Etkinlik · Akıllı Atık Kutusu test laboratuvarı

On atık, on test

Her atığı en az bir kez kameraya göster. Test tablosu kendiliğinden dolacak. Hangi girdilerde beklenmeyen sonuç çıktı?

Kameraya bir atık göster

Model sonucu

Kutular

Plastik
Kâğıt
Cam
Organik
Tekrar göster

AtıkModelÇıktıDoğru mu?

Adım 2 · Beklenmeyen sonuçların nedenlerini araştırma

Model neden yanıldı?

Test laboratuvarında beş beklenmeyen sonuç çıktı. Her biri için en olası nedeni seç.

Güven değerine dikkat

Beklenmeyen sonuçların çoğunda modelin güveni düşüktü (%36–62). Doğru sonuçlarda ise güven genellikle %74’ün üzerindeydi. Gelecek hafta bu bilgiyi programımızı iyileştirmek için kullanacağız.

Özet · Deftere yazalım

Defterine bunları yaz

Yazılı sınava çalışırken önce bu maddeleri tekrar et.

Yapay zekâ ürününü deneme

  1. Test girdisi: Ürünü denemek için kullanılan örnek veridir (fotoğraf, ses, hareket).
  2. Test girdisi türleri: normal, zor koşul (ışık, açı, renk), az örnekli sınıf, bilinmeyen nesne, boş.
  3. Yapay zekâ ürünleri yalnızca kolay girdilerle değil, farklı koşullarla da test edilmelidir.
  4. Beklenmeyen sonuçlar kaydedilir: girdi, model sonucu, güven, çıktı.
  5. Olası nedenler: eğitim verisinde o koşul yok, sınıflar dengesiz, “boş” sınıfı yok, nesnenin sınıfı yok.
  6. Yanlış sonuçlarda modelin güveni genellikle düşüktür.

Yazılıya hazırlık · Klasik sorular

Önce sen yaz, sonra örnek cevaba bak

Cevabını defterine tam cümlelerle yaz. Sonra örnek cevabı açıp kendi cevabınla karşılaştır.

  1. Test girdisi nedir? Yapay zekâ ürünlerinden bir örnek veriniz. (10 puan)

    Örnek cevabı göster
    Bir ürünü denemek için kullanılan örnek veridir. Örneğin Akıllı Atık Kutusu’na gösterilen loş ışıkta çekilmiş bir plastik şişe.
  2. Yapay zekâ ürünleri neden yalnızca kolay girdilerle test edilmemelidir? (10 puan)

    Örnek cevabı göster
    Ürün gerçek hayatta farklı ışık, açı ve nesnelerle karşılaşır. Yalnızca kolay girdilerle test edilirse bu durumlardaki hatalar fark edilmez.
  3. Beş test girdisi türünü yazınız. (10 puan)

    Örnek cevabı göster
    Normal, zor koşul, az örnekli sınıf, bilinmeyen nesne ve boş görüntü.
  4. Karanlıkta gösterilen plastik şişenin cam sanılmasının nedeni ne olabilir? (10 puan)

    Örnek cevabı göster
    Eğitim verisinde karanlıkta çekilmiş plastik şişe fotoğrafı olmadığı için model bu koşulu öğrenememiştir.
  5. Cam kavanozun plastik sanılması hangi veri sorununu gösterir? (10 puan)

    Örnek cevabı göster
    Cam sınıfında diğer sınıflardan çok daha az fotoğraf olduğunu, yani verinin dengesiz olduğunu gösterir.
  6. Kamera boşken modelin “kâğıt” demesinin nedeni nedir? (10 puan)

    Örnek cevabı göster
    “Boş” sınıfı olmadığı için model her görüntüye bildiği atık sınıflarından birini vermek zorundadır.
  7. Metal kola kutusu neden plastik kutusuna yönlendirildi? (10 puan)

    Örnek cevabı göster
    Modelde metal sınıfı yoktur. Model bilmediği bir nesneyi en çok benzettiği sınıfa, yani plastiğe koymuştur.
  8. Beklenmeyen bir sonucu kaydederken hangi bilgileri yazmalıyız? (10 puan)

    Örnek cevabı göster
    Gösterilen atığı ve koşulu (ışık, açı), modelin sonucunu ve güven değerini, ürünün verdiği çıktıyı.
  9. Test sonuçlarında güven değerine bakmak neden önemlidir? (10 puan)

    Örnek cevabı göster
    Yanlış sonuçlarda güven genellikle düşüktür. Bu bilgi modelin emin olmadığı durumları ayırt etmemizi ve programı iyileştirmemizi sağlar.
  10. Akıllı Atık Kutusu için zor koşulda iki test girdisi yazınız. (10 puan)

    Örnek cevabı göster
    Loş ışıkta bir plastik şişe; yandan çekilmiş ezik bir karton kutu (yeşil renkli bir cam şişe).

Boşluk doldurma

Kelime kutusutest girdisizor koşulbilinmeyenboşgüvendengesiz
  1. Ürünü denemek için kullanılan örnek veriye denir.
  2. Karanlık ve farklı açılar test girdileridir.
  3. Metal kola kutusu modelin hiç öğrenmediği bir nesnedir.
  4. Kameranın önünde bir şey yokken gösterilen görüntü görüntüdür.
  5. Modelin ne kadar emin olduğunu değeri gösterir.
  6. Sınıflardaki fotoğraf sayıları çok farklıysa veri dir.

Pekiştir · Oyunlar

Oynayarak tekrar et

Kısa oyunlarla konuyu pekiştir. Telefonda da bilgisayarda da dokunarak ya da tıklayarak oynanır.

Sınıflandırma oyunu

Hangi test girdisi?

Her girdiyi türüne göre yerleştir.

0 / 9

Bir kart seçerek başla.

Eşleştirme

Beklenmeyen sonuç ve neden

Soldan bir beklenmeyen sonuç seç, sağdan nedenine dokun.

0 / 5

Hazır olduğunda soldan bir seçim yap.

Sıralama oyunu

Deneme adımları

Yapay zekâ ürününü deneme adımlarını sırala.

0 / 6

İlk adımı seçerek başla.

Kapanış · Kendini değerlendir

Bu hafta neler öğrendin?

Her madde için dürüstçe seç. “Yardım istiyorum” dediğin konunun bölümüne geri dön ya da öğretmenine sor.

Farklı türlerde test girdileri seçebiliyorum.

Ürünü test edip sonuçları tabloya kaydedebiliyorum.

Beklenmeyen sonuçları fark edebiliyorum.

Beklenmeyen sonuçların olası nedenlerini açıklayabiliyorum.

Haftanın mini görevi · Grup çalışması

Test raporu

Grubunla kendi ürününüzü test edin.

  1. Beş türün her birinden en az iki test girdisi seçin.
  2. Her testin sonucunu ve güven değerini tabloya yazın.
  3. Beklenmeyen sonuçlar için olası nedenleri tartışıp yazın.
Öğretmen için: 2 ders saatlik akış önerisi

1. ders (40 dk)

  1. Merak et: koridordaki kutu (6 dk)
  2. Test girdisi türleri (10 dk)
  3. Oyun: hangi test girdisi? (6 dk)
  4. Test laboratuvarı: on atık (16 dk)

2. ders (40 dk)

  1. Nedenleri araştırma etkinliği (12 dk)
  2. Grupların kendi ürünlerini test etmesi (16 dk)
  3. Kalan oyunlar ve deftere yazalım (14 dk)