Kod Kâşifi · 32. hafta · 17–21 Mayıs 2027

5. sınıf · 32. hafta · BTY.5.6.4

Bloklarla tasarım

Planımız hazır; şimdi Labirent Kaçışı’nın nasıl görüneceğini ve nasıl davranacağını tasarlıyoruz. Bu hafta oyunun ekranlarını çizecek, karakterleri belirleyecek, her davranışı “olunca → yap” biçiminde tasarlayacak ve kendi labirentimizi çizip deneyeceğiz.

Tema 6 · Yazılım tasarımı ve programlama2 ders saati17–21 Mayıs 2027

Isınma · Merak et

Önce çiz, sonra yap

Mimarlar bir binayı inşa etmeden önce çizer; oyun tasarımcıları da bir oyunu programlamadan önce kâğıda taslak çizer.

Labirent Kaçışı’nı programlamadan önce neleri çizip karar vermemiz gerekir? Bir şeyi unutursak ne olur?

Cevaba bak
Oyunun ekranlarını (başlangıç, oyun, kazandın), karakterlerini (kaşif, yıldızlar, bayrak), labirentin şeklini ve her karakterin davranışlarını önceden belirlemeliyiz. Unutursak programlarken sürekli geri dönüp değiştirmek zorunda kalırız. Bu hazırlığa tasarım denir.

Adım 1 · Ekranı tasarlama

Üç ekran, dört karakter

Haftanın kavramı

Tasarım

Bir yazılımın nasıl görüneceğini ve nasıl davranacağını programlamadan önce planlamaktır.

Örnek: Ekran taslakları ve davranış tablosu.

Ekran taslakları

LABİRENT KAÇIŞIOk tuşlarıyla bayrağa ulaş, duvarlara değme!BAŞLA1. Başlangıç ekranıOyunun adı, kısa kural ve “Başla” düğmesi.
⭐⭐🏁Puan: 12. Oyun ekranıLabirent dekoru, kaşif, yıldızlar ve bayrak; puan görünür.
KAZANDIN!3 yıldız topladınYeniden oynamak için yeşil bayrağa tıkla3. Kazandın ekranıTebrik mesajı ve puan; yeniden oynama bilgisi.
Karakter / dekorGörünüşGörevi
KaşifTuruncu yuvarlak karakterOyuncunun ok tuşlarıyla yönettiği karakter
Yıldız (3 tane)Sarı yıldızDeğince puan kazandırır ve gizlenir
BayrakDamalı bayrakDeğince oyun kazanılır
Labirent dekoruKoyu mavi duvarlarDuvarlara değen kaşif başa döner

Adım 2 · Temel davranışları tasarlama

Olunca → yap

Her davranış iki parçadan oluşur: Ne olunca? (olay ya da koşul) ve Ne yapılacak? (komut). Her gereksinim için uygun blokları seç.

Duvarları nasıl algılarız?

Labirentin duvarlarını tek renkle (koyu mavi) çizersek “koyu mavi renge değiyor mu?” koşuluyla bütün duvarları tek blokla kontrol edebiliriz. Tasarımda renk seçimi programı kolaylaştırır!

Etkinlik · Labirent çizici

Kendi labirentini tasarla

Bir araç seç ve karelere dokunarak labirentini çiz. “Kontrol et” ile başlangıçtan bayrağa yol olup olmadığına bak. Sonra “Labirentimi oyna” düğmesiyle dene!

    Puan: 0Hamle: 0

    Özet · Deftere yazalım

    Defterine bunları yaz

    Yazılı sınava çalışırken önce bu maddeleri tekrar et.

    Bloklarla tasarım

    1. Tasarım: Yazılımın nasıl görüneceğini ve davranacağını programlamadan önce planlamaktır.
    2. Labirent Kaçışı ekranları: başlangıç, oyun, kazandın.
    3. Karakterler: kaşif, yıldızlar, bayrak; dekor: koyu mavi duvarlı labirent.
    4. Davranış = olunca (olay ya da koşul) → yap (komut). Örnek: Yıldız’a değince → puan’ı 1 değiştir.
    5. Duvarlar tek renkle çizilirse “renge değiyor mu?” koşuluyla tek blokta kontrol edilir.
    6. Tasarım sırasında labirentin çözülebilir olduğu (başlangıçtan bayrağa yol bulunduğu) kontrol edilir.

    Yazılıya hazırlık · Klasik sorular

    Önce sen yaz, sonra örnek cevaba bak

    Cevabını defterine tam cümlelerle yaz. Sonra örnek cevabı açıp kendi cevabınla karşılaştır.

    1. Tasarım nedir? Neden programlamadan önce yapılır? (10 puan)

      Örnek cevabı göster
      Yazılımın nasıl görüneceğini ve davranacağını programlamadan önce planlamaktır. Gereksiz değişiklikleri ve unutulan özellikleri önler, programlamayı kolaylaştırır.
    2. Labirent Kaçışı’nın üç ekranını ve her ekranda bulunanları yazınız. (10 puan)

      Örnek cevabı göster
      Başlangıç ekranı: oyunun adı, kural ve Başla düğmesi. Oyun ekranı: labirent, kaşif, yıldızlar, bayrak ve puan. Kazandın ekranı: tebrik mesajı ve puan.
    3. Labirent Kaçışı’ndaki karakterleri ve görevlerini yazınız. (10 puan)

      Örnek cevabı göster
      Kaşif: oyuncunun yönettiği karakter. Yıldızlar: değince puan kazandırır. Bayrak: değince oyun kazanılır.
    4. Bir davranış hangi iki parçadan oluşur? Örnek veriniz. (10 puan)

      Örnek cevabı göster
      Ne olunca (olay ya da koşul) ve ne yapılacak (komut). Örnek: Kaşif yıldıza değince → puan 1 artar.
    5. “Kaşif duvara değince başa dönmeli.” davranışı için hangi bloklar seçilir? (10 puan)

      Örnek cevabı göster
      Koşul olarak “koyu mavi renge değiyor mu?”, komut olarak “başlangıç konumuna git” bloğu seçilir.
    6. Duvarları tek renkle çizmenin programlamaya faydası nedir? (10 puan)

      Örnek cevabı göster
      Bütün duvarlar aynı renkte olduğu için “renge değiyor mu?” koşuluyla tek blokta kontrol edilir; her duvar için ayrı blok yazmak gerekmez.
    7. Kaşif yıldıza değince hangi iki şey olmalıdır? (10 puan)

      Örnek cevabı göster
      Puan 1 artmalı ve yıldız gizlenmelidir; böylece aynı yıldızdan tekrar puan alınmaz.
    8. Bir labirent tasarlarken neyi kontrol etmeliyiz? (10 puan)

      Örnek cevabı göster
      Başlangıçtan bayrağa ulaşan en az bir yol olup olmadığını, yıldızlara ulaşılıp ulaşılamadığını ve başlangıç ile bayrağın birer tane olduğunu.
    9. Yeşil bayrağa tıklanınca hangi davranışlar gerçekleşmelidir? (10 puan)

      Örnek cevabı göster
      Kaşif başlangıç konumuna gitmeli, puan 0 yapılmalı ve yıldızlar yeniden görünmelidir.
    10. Tasarımda “Kazandın!” ekranı unutulursa ne olur? (10 puan)

      Örnek cevabı göster
      Oyuncu bayrağa ulaştığında oyunun bittiğini ve kazandığını anlamaz; oyun tamamlanmamış görünür.

    Boşluk doldurma

    Kelime kutusutasarımekrankarakterdekorkoşuldavranış
    1. Yazılımın görünüşünü ve davranışını önceden planlamaya denir.
    2. Başlangıç, oyun ve kazandın birer örneğidir.
    3. Oyuncunun yönettiği kaşif bir örneğidir.
    4. Labirentin çizildiği arka plan görseline denir.
    5. “Yıldız’a değiyor mu?” bir bloğudur.
    6. “Olunca → yap” biçiminde tasarlanan şeye denir.

    Pekiştir · Oyunlar

    Oynayarak tekrar et

    Kısa oyunlarla konuyu pekiştir. Telefonda da bilgisayarda da dokunarak ya da tıklayarak oynanır.

    Eşleştirme

    Olunca → yap

    Soldan bir olay ya da koşul seç, sağdan yapılacak işe dokun.

    0 / 6

    Hazır olduğunda soldan bir seçim yap.

    Sınıflandırma oyunu

    Hangi ekranda?

    Her öğenin hangi ekranda görüneceğine karar ver.

    0 / 9

    Bir kart seçerek başla.

    Sıralama oyunu

    Oyunun akışı

    Labirent Kaçışı’nın oynanışını baştan sona sırala.

    0 / 6

    İlk adımı seçerek başla.

    Kapanış · Kendini değerlendir

    Bu hafta neler öğrendin?

    Her madde için dürüstçe seç. “Yardım istiyorum” dediğin konunun bölümüne geri dön ya da öğretmenine sor.

    Yazılımımın ekranlarını taslak olarak çizebiliyorum.

    Karakterleri ve görevlerini belirleyebiliyorum.

    Davranışları “olunca → yap” biçiminde tasarlayabiliyorum.

    Labirentimin çözülebilir olduğunu kontrol edebiliyorum.

    Haftanın mini görevi · Evde

    Tasarım dosyam

    Labirent defterine tasarımını ekle.

    1. Üç ekranın taslağını çiz.
    2. Karakter listesini görünüş ve görevleriyle yaz.
    3. En az beş davranışı “olunca → yap” tablosuna yaz.
    Öğretmen için: 2 ders saatlik akış önerisi

    1. ders (40 dk)

    1. Merak et: önce çiz (6 dk)
    2. Tasarım, ekran taslakları ve karakterler (12 dk)
    3. Davranış tasarlayıcı (12 dk)
    4. Oyun: olunca → yap (6 dk)

    2. ders (40 dk)

    1. Labirent çizici: tasarla, kontrol et, oyna (18 dk)
    2. Öğrencilerin kâğıda tasarım dosyası hazırlaması (10 dk)
    3. Kalan oyunlar (6 dk)
    4. Deftere yazalım (6 dk)