Kod Kâşifi · 26. hafta · 5–9 Nisan 2027

6. sınıf · 26. hafta · BTY.6.6.2

Blok tabanlı ürünü test etme

Oyunumuz neredeyse hazır. Ama arkadaşlarımız oynamaya başlamadan önce gizli hataları bizim bulmamız gerekiyor. Bu hafta yazılımı çeşitli örneklerle test edecek, hataları bulacak ve blokları yeniden düzenleyerek düzelteceğiz. Yani bir hata ayıklama ustası olacağız!

Tema 6 · Yazılım tasarımı ve programlama2 ders saati5–9 Nisan 2027

Isınma · Merak et

Böcek mi dediniz?

İngilizcede yazılım hatasına “bug” yani böcek denir. Hikâyeye göre 1947’de dev bir bilgisayarın arızasının nedeni, makinenin içine sıkışmış gerçek bir güveymiş!

Bir oyunda karşılaştığın bir hatayı hatırla. Oyun ne yapmalıydı, ne yaptı? Hatayı yapanlar bunu neden fark etmemiş olabilir?

Cevaba bak
Hatalar genellikle programcının denemediği durumlarda ortaya çıkar. Bu yüzden yazılımlar yayımlanmadan önce farklı durumlarla planlı biçimde test edilir. Bulunan hatanın nedenini bulup düzeltmeye de hata ayıklama denir.

Adım 1 · Test etme ve test tablosu

Planlı deneme

Kavram

Test etme

Yazılımın farklı durumlarda beklendiği gibi çalışıp çalışmadığını planlı biçimde denemektir.

Örnek: Ok tuşlarına, kenarlara, puana ve süreye yönelik denemeler.

Haftanın kavramı

Hata ayıklama

Test sırasında bulunan hatanın nedenini bulup blokları düzenleyerek düzeltme işlemidir.

Örnek: Sepet sola gitmiyorsa “x’i 10 değiştir” bloğunu “x’i −10 değiştir” yapmak.

Atık Avcısı test tablosu

NoTest (girdi)Beklenen sonuçGerçekleşenDurum
1Sağ oka basSepet sağa giderSepet sağa gitti✓ Geçti
2Sol oka basSepet sola giderSepet sağa gitti✗ Kaldı
3Şişe yakalaPuan 1 artarPuan 1 arttı✓ Geçti
4Kabuk yakalaPuan 1 azalırPuan 1 arttı✗ Kaldı
530 saniye bekleBitiş ekranı gelirOyun devam ediyor✗ Kaldı
6Sepeti en sağa götürSepet sahneden çıkmazSepet çıkmadı✓ Geçti
İyi bir test tablosu

Her satıra tek bir durum yaz. Beklenen sonucu testten önce yaz. Sınır durumlarını (kenarlar, puan 0, süre 0) unutma. Kalan testleri düzelttikten sonra yeniden dene.

Adım 2 · Hata türleri

Sık yapılan beş hata

Hata türüNasıl anlaşılır?Örnek
Yanlış değerHareket ya da sayı beklenenden farklı“x’i 10 değiştir” yerine “x’i −10” olmalı
Yanlış blokBaşka bir iş yapılıyor“puan’ı 1 değiştir” yerine “puan’ı 0 yap”
Yanlış koşulOlay yanlış durumda gerçekleşiyor“Sepet’e değiyor mu?” yerine “kenara değiyor mu?”
Eksik blokBir davranış hiç olmuyorOyun başında puanı sıfırlayan blok yok
Sıra hatasıBloklar yanlış zamanda çalışıyorAtık önce düşüyor, sonra başlangıç yerine gidiyor
Sonsuz döngüProgram bir yerde takılıyor, alttaki bloklar çalışmıyor“sürekli tekrarla” altına konan bitiş bloğu
1GözlemleHatayı fark et.
2TekrarlaHatayı yeniden oluştur.
3Kaynağı bulİlgili blokları adım adım izle.
4DüzeltBloğu değiştir, ekle ya da yerini değiştir.
5Yeniden test etHata gitti mi, yeni hata çıktı mı?

Etkinlik · Hata avcısı

Hatalı bloğu bul

Her programda bir hata var. Belirtiyi oku, hatalı olduğunu düşündüğün bloğa dokun ve kontrol et.

Etkinlik · Test laboratuvarı

Kendi test tablonu doldur

Simülatörde bazı blokları kapatıp “hatalı” bir sürüm oluştur. Bir arkadaşın test tablosunu kullanarak oyunu test etsin ve hangi bloğun eksik olduğunu bulsun. Sonra rolleri değiştirin.

Programdaki bloklar (seç ya da çıkar)

Özet · Deftere yazalım

Defterine bunları yaz

Yazılı sınava çalışırken önce bu maddeleri tekrar et.

Blok tabanlı ürünü test etme

  1. Test etme: Yazılımın farklı durumlarda beklendiği gibi çalışıp çalışmadığını planlı biçimde denemektir.
  2. Test tablosu: test (girdi), beklenen sonuç, gerçekleşen sonuç, durum (geçti / kaldı).
  3. Beklenen sonuç testten önce yazılır; sınır durumları da denenir.
  4. Hata ayıklama: Bulunan hatanın nedenini bulup blokları düzenleyerek düzeltmektir.
  5. Hata türleri: yanlış değer, yanlış blok, yanlış koşul, eksik blok, sıra hatası, sonsuz döngü.
  6. Hata ayıklama adımları: gözlemle → tekrarla → kaynağı bul → düzelt → yeniden test et.

Yazılıya hazırlık · Klasik sorular

Önce sen yaz, sonra örnek cevaba bak

Cevabını defterine tam cümlelerle yaz. Sonra örnek cevabı açıp kendi cevabınla karşılaştır.

  1. Test etme nedir? Neden yapılır? (10 puan)

    Örnek cevabı göster
    Yazılımın farklı durumlarda beklendiği gibi çalışıp çalışmadığını planlı biçimde denemektir. Kullanıcılar karşılaşmadan önce hataları bulmak için yapılır.
  2. Hata ayıklama nedir? (10 puan)

    Örnek cevabı göster
    Test sırasında bulunan hatanın nedenini bulup blokları düzenleyerek düzeltme işlemidir.
  3. Bir test tablosunda hangi sütunlar bulunur? (10 puan)

    Örnek cevabı göster
    Test numarası, test (girdi), beklenen sonuç, gerçekleşen sonuç ve durum (geçti ya da kaldı).
  4. Beklenen sonuç neden testten önce yazılmalıdır? (10 puan)

    Örnek cevabı göster
    Gerçekleşen sonucu neyle karşılaştıracağımızı önceden bilmek için. Sonradan yazılırsa gerçekleşen sonuca uydurulabilir ve hata gözden kaçabilir.
  5. Hata ayıklamanın adımlarını sırasıyla yazınız. (10 puan)

    Örnek cevabı göster
    Hatayı gözlemlemek, hatayı yeniden oluşturmak, ilgili blokları izleyerek kaynağını bulmak, düzeltmek ve yeniden test etmek.
  6. Sol ok tuşuna basınca sepet sağa gidiyor. Hatanın türü ve çözümü nedir? (10 puan)

    Örnek cevabı göster
    Yanlış değer hatasıdır. “sol ok tuşu basılınca” altındaki “x’i 10 değiştir” bloğu “x’i −10 değiştir” yapılmalıdır.
  7. “sürekli tekrarla” bloğunun altına konan “dekoru bitiş yap” bloğu neden çalışmaz? Nasıl düzeltilir? (10 puan)

    Örnek cevabı göster
    Sürekli tekrarla döngüsü hiç bitmediği için altındaki bloğa sıra gelmez. “süre = 0 olana kadar tekrarla” bloğu kullanılarak düzeltilir.
  8. Atıklar sepetin içinden geçiyor ama kenara değince puan artıyor. Hata nerededir? (10 puan)

    Örnek cevabı göster
    Koşul yanlıştır. “eğer kenara değiyor mu? ise” koşulu “eğer Sepet’e değiyor mu? ise” olarak değiştirilmelidir.
  9. Bir hatayı düzelttikten sonra neden yeniden test etmeliyiz? (10 puan)

    Örnek cevabı göster
    Düzeltmenin işe yarayıp yaramadığını görmek ve düzeltme sırasında yeni bir hata oluşup oluşmadığını kontrol etmek için.
  10. Atık Avcısı için sınır durumlarını deneyen iki test yazınız. (10 puan)

    Örnek cevabı göster
    Puan 0’ken kabuk yakala, puanın ne olduğuna bak. Sepeti en sağ kenara götür, sahneden çıkıp çıkmadığına bak (süre tam 0 olduğunda oyunun bitip bitmediğine bak).

Boşluk doldurma

Kelime kutusutest etmehata ayıklamabeklenen sonuçyanlış değersonsuz döngüyeniden test
  1. Yazılımı farklı durumlarda planlı denemeye denir.
  2. Hatanın nedenini bulup düzeltmeye denir.
  3. Test tablosunda testten önce yazılan sütun sütunudur.
  4. “x’i −10” yerine “x’i 10” yazmak bir hatasıdır.
  5. Hiç bitmeyen ve alttaki blokları çalıştırmayan döngüye denir.
  6. Düzeltmeden sonra programa yapılır.

Pekiştir · Oyunlar

Oynayarak tekrar et

Kısa oyunlarla konuyu pekiştir. Telefonda da bilgisayarda da dokunarak ya da tıklayarak oynanır.

Eşleştirme

Belirti ve hata türü

Soldan bir belirti seç, sağdan hata türüne dokun.

0 / 6

Hazır olduğunda soldan bir seçim yap.

Sınıflandırma oyunu

Geçti mi, kaldı mı?

Her test satırını sonucuna göre yerleştir.

0 / 8

Bir kart seçerek başla.

Sıralama oyunu

Hata ayıklama adımları

Hata ayıklamanın adımlarını sırala.

0 / 5

İlk adımı seçerek başla.

Kapanış · Kendini değerlendir

Bu hafta neler öğrendin?

Her madde için dürüstçe seç. “Yardım istiyorum” dediğin konunun bölümüne geri dön ya da öğretmenine sor.

Test tablosu hazırlayıp yazılımımı test edebiliyorum.

Beklenen ve gerçekleşen sonucu karşılaştırabiliyorum.

Hata türlerini tanıyıp hatalı bloğu bulabiliyorum.

Hatayı düzeltip yeniden test edebiliyorum.

Haftanın mini görevi · Sınıfta

Test raporum

Kendi projen için bir test raporu hazırla.

  1. En az 8 satırlık bir test tablosu yaz; iki satır sınır durumu olsun.
  2. Projeni test et; kalan testler için hatanın türünü ve kaynağını yaz.
  3. Hataları düzelt, yeniden test et ve tablonun son hâlini kaydet.
Öğretmen için: 2 ders saatlik akış önerisi

1. ders (40 dk)

  1. Merak et: böcek hikâyesi (5 dk)
  2. Test etme, hata ayıklama ve test tablosu (12 dk)
  3. Hata türleri ve hata ayıklama adımları (10 dk)
  4. Hata avcısı (13 dk)

2. ders (40 dk)

  1. Test laboratuvarı: ikili çalışma (16 dk)
  2. Öğrencilerin kendi projelerini test etmesi (10 dk)
  3. Oyunlar (8 dk)
  4. Deftere yazalım (6 dk)