Kod Kâşifi · 7. hafta · 26–30 Ekim 2026

6. sınıf · 7. hafta · BTY.6.2.8 / BTY.6.2.9

Video düzenleme ve kurgu

Sesi öğrendin, şimdi sıra görüntüde. Bir video aslında art arda gösterilen yüzlerce resimdir. Bu hafta videonun nasıl çalıştığını, video düzenleme programlarını ve bir video çekmeden önce hazırlanan senaryo ile görsel taslağı (storyboard) öğreniyoruz.

Tema 2 · Dijital ürün tasarımı ve geliştirme2 ders saati26–30 Ekim 202629 Ekim Cumhuriyet Bayramı

Isınma · Merak et

Bir video kaç resimden oluşur?

Defterinin köşesine her sayfada biraz farklı bir top çizip sayfaları hızla çevirdiğinde top hareket ediyormuş gibi görünür. Videolar da tam olarak böyle çalışır.

Telefonla çektiğin 10 saniyelik bir videoda yaklaşık kaç resim (kare) vardır? Tahminini yaz, sonra aşağıdaki kare makinesiyle dene. İpucu: Telefonlar genellikle saniyede 30 kare çeker.

Cevaba bak
Saniyede 30 kare çeken bir telefonla 10 saniyelik videoda 30 × 10 = 300 kare vardır. Göz, saniyede yaklaşık 10–12’den fazla resmi ayrı ayrı göremez ve onları hareket olarak algılar.

Adım 1 · Video nedir?

Kare, kare hızı ve çözünürlük

Kavram

Kare

Videoyu oluşturan tek bir resimdir. İngilizcede “frame” denir.

Kavram

Kare hızı

Bir saniyede gösterilen kare sayısıdır; fps (frame per second) ile gösterilir.

Örnek: Sinema filmleri 24, telefon videoları genellikle 30, spor ve oyun videoları 60 fps.

Kavram

Çözünürlük

Bir karedeki piksel sayısıdır; görüntünün netliğini belirler.

Örnek: 1080p = 1920 × 1080 piksel (Full HD).

Kare makinesi

12 karelik bir top animasyonu. Kare hızını değiştir ve farkı gör.

ÇözünürlükPikselNerede kullanılır?
720p (HD)1280 × 720Küçük ekranlar, düşük internet hızı
1080p (Full HD)1920 × 1080Okul projeleri ve internet videoları için ideal
4K (Ultra HD)3840 × 2160Büyük ekranlar; dosyası çok büyüktür
Yatay mı, dikey mi?

Bilgisayarda ve televizyonda izlenecek videolar yatay (16:9), telefonda dikey izlenecek kısa videolar dikey (9:16) çekilir. Çekime başlamadan önce karar ver!

Video dosyası biçimleri

MP4 en yaygın biçimdir, her cihazda açılır. MOV Apple cihazlarında, WEBM internet sitelerinde sık görülür.

Adım 2 · Programlar ve arayüz

Video düzenleme programını tanı

ProgramNerede çalışır?Özelliği
Shotcut, OpenShotWindows, Mac, Linux (Pardus)Ücretsiz ve açık kaynak
KdenliveLinux (Pardus), Windows, MacÜcretsiz, açık kaynak, güçlü
ClipchampWindows, tarayıcıWindows’ta hazır gelir, kolay
iMovieMac, iPad, iPhoneÜcretsiz, kolay
Telefon uygulamalarıAndroid, iPhonePratik; bazılarında yaş sınırı vardır
1geri-donusum-tanitim.proje
DosyaDüzenleGörünüm7 Dışa aktar
2Medyabahce.mp4kutu.mp4♪ muzik.mp3
3
Önizleme
▶ 00:04 / 00:30
4Araçlar✂ BölKırpGeçişT MetinHız
5Zaman çizelgesi6Oynatma kafası ▼ 00:04
Video
Metin
Ses
  1. 1Başlık çubuğu: Proje dosyasının adı.
  2. 2Medya kitaplığı: İçe aktardığın video, fotoğraf ve sesler burada durur.
  3. 3Önizleme penceresi: Videonun o anki hâlini izlersin.
  4. 4Araçlar: Bölme, kırpma, geçiş, metin ve hız araçları.
  5. 5Zaman çizelgesi: Video, metin ve ses parçalarının sıralandığı izler.
  6. 6Oynatma kafası: Zaman çizelgesinde videonun hangi saniyesinde olduğunu gösterir.
  7. 7Dışa aktar: Projeyi MP4 gibi bir video dosyasına dönüştürür.

Adım 3 · Temel araçlar

Video düzenlemenin alet çantası

İçe aktarÇektiğin videoları, fotoğrafları ve sesleri programa eklersin.
BölBir videoyu oynatma kafasının olduğu yerden ikiye ayırırsın.
KırpParçanın başındaki ya da sonundaki gereksiz kısmı atarsın.
SıralaParçaları zaman çizelgesinde sürükleyerek yer değiştirirsin.
Geçişİki sahne arasına yumuşak bir geçiş (kararma, kayma) eklersin.
Metin ve altyazıBaşlık, isim ya da konuşmaların yazısını eklersin.
Müzik ve sesArka plan müziği, efekt ya da seslendirme eklersin.
HızBir sahneyi hızlandırır ya da ağır çekim yaparsın.
Renk düzeltmeKaranlık çekilmiş bir sahneyi aydınlatırsın.
Ses düzenlemeden tanıdık gelecek

Kırpma, bölme, fade in/out ve ses dengeleme video düzenlemede de aynı mantıkla çalışır. Geçen haftalarda öğrendiklerin burada da işine yarayacak.

Adım 4 · Senaryo ve görsel taslak

Çekmeden önce planla

Profesyonel filmlerin hepsi önce kâğıt üzerinde planlanır. Senaryo neyin olacağını ve kimin ne söyleyeceğini anlatır. Görsel taslak (storyboard) ise her sahnenin nasıl görüneceğini kutularla çizer.

Çekim ölçeğiNe gösterir?Ne zaman kullanılır?
Geniş çekimBütün mekânı ve kişiyiSahnenin nerede geçtiğini göstermek için
Orta çekimKişiyi belden yukarıKonuşma ve hareketleri göstermek için
Yakın çekimKişinin yüzünüDuyguyu göstermek için
Detay çekimBir nesneyi ya da ayrıntıyı çok yakındanÖnemli bir ayrıntıyı vurgulamak için
Kamera açısıEtkisi
Göz hizasıDoğal ve tarafsız görünür.
Yukarıdan (kuş bakışı)Kişiyi küçük ya da yalnız gösterir.
AşağıdanKişiyi büyük ve güçlü gösterir.

Storyboard atölyesi

Okulun geri dönüşüm kutusunu tanıtan 4 sahnelik bir video planlıyoruz. Her sahnenin çekim ölçeğini, açısını ve süresini seç; çizim değişsin.

Adım 5 · Video kurgusu

Sahneleri bir hikâyeye dönüştür

Video kurgusu, çekilen görüntülerin amaca göre seçilmesi, sıralanması ve ses, metin, geçişlerle birleştirilmesidir.

Kısa ve özHer sahne yalnızca gerektiği kadar sürsün; çoğu sahne birkaç saniyelik olur.
Az geçişHer sahnede farklı geçiş kullanmak göz yorar. Bir ya da iki tür yeter.
Ses ve görüntü uyumuKonuşan kişinin ağzı ile ses aynı anda olsun; müzik konuşmayı bastırmasın.
Başlık ve kapanışBaşta videonun adı, sonda hazırlayanlar ve kaynaklar yer alsın.
Altyazıİşitme engelli izleyiciler ve sessiz izleyenler için konuşmaları yaz.
Telifİzinli müzik ve görseller kullan, kaynağını kapanışta belirt.

Örnek video senaryosu: “Geri dönüşüm kutusu” (30 saniye)

SahneSüreGörüntüSes ve metin
14 snGeniş çekim: okul bahçesi, teneffüsNeşeli müzik başlar; başlık: “Atma, dönüştür!”
25 snOrta çekim: Ece elinde şişeyle yürürMüzik kısılır; Ece: “Bu şişe nereye gitmeli?”
33 snDetay çekim, yukarıdan: şişe mavi kutuya düşerEfekt: “tıngır” sesi
48 snOrta çekim: sınıf arkadaşları kutuları gösterirSeslendirme: kutuların renkleri ve anlamları; altyazı
56 snYakın çekim, aşağıdan: Ece kameraya bakarEce: “Sen de at, dünyayı koru!”
64 snSiyah ekranHazırlayanlar ve müzik kaynağı; müzik yavaşça azalır

Özet · Deftere yazalım

Defterine bunları yaz

Yazılı sınava çalışırken önce bu maddeleri tekrar et.

Video düzenleme ve kurgu

  1. Video, art arda gösterilen resimlerden (karelerden) oluşur.
  2. Kare hızı (fps): Bir saniyede gösterilen kare sayısıdır: sinema 24, telefon 30, spor 60 fps.
  3. Çözünürlük: Bir karedeki piksel sayısıdır: 720p, 1080p (1920×1080), 4K. Yatay video 16:9, dikey video 9:16.
  4. Video biçimleri: MP4 (en yaygın), MOV, WEBM. Programlar: Shotcut, OpenShot, Kdenlive, Clipchamp, iMovie.
  5. Arayüz: medya kitaplığı, önizleme penceresi, araçlar, zaman çizelgesi, oynatma kafası, dışa aktar.
  6. Temel araçlar: içe aktar, böl, kırp, sırala, geçiş, metin ve altyazı, müzik, hız, renk düzeltme.
  7. Senaryo ne olacağını, storyboard her sahnenin nasıl görüneceğini anlatır. Çekim ölçekleri: geniş, orta, yakın, detay. Açılar: göz hizası, yukarıdan, aşağıdan.
  8. Video kurgusu: Görüntülerin amaca göre seçilip sıralanması ve ses, metin, geçişlerle birleştirilmesidir.

Yazılıya hazırlık · Klasik sorular

Önce sen yaz, sonra örnek cevaba bak

Cevabını defterine tam cümlelerle yaz. Sonra örnek cevabı açıp kendi cevabınla karşılaştır.

  1. Video nasıl oluşur? Kare ve kare hızı kavramlarını açıklayınız. (10 puan)

    Örnek cevabı göster
    Video, art arda hızla gösterilen resimlerden oluşur; gözümüz bunları hareket olarak algılar. Kare videoyu oluşturan tek bir resimdir. Kare hızı bir saniyede gösterilen kare sayısıdır ve fps ile gösterilir.
  2. Saniyede 30 kare çeken bir telefonla çekilen 20 saniyelik videoda kaç kare vardır? İşleminizi gösteriniz. (10 puan)

    Örnek cevabı göster
    30 × 20 = 600 kare vardır.
  3. Çözünürlük nedir? 1080p ile 4K arasındaki farkı açıklayınız. (10 puan)

    Örnek cevabı göster
    Çözünürlük bir karedeki piksel sayısıdır ve netliği belirler. 1080p 1920×1080 piksel, 4K 3840×2160 pikseldir. 4K daha nettir ama dosyası çok daha büyüktür.
  4. Video düzenleme programının arayüzündeki üç öğeyi ve görevlerini yazınız. (10 puan)

    Örnek cevabı göster
    Medya kitaplığı içe aktarılan dosyaları tutar. Önizleme penceresi videonun o anki hâlini gösterir. Zaman çizelgesi video, ses ve metin parçalarının sıralandığı alandır.
  5. Böl ve kırp araçları arasındaki farkı açıklayınız. (10 puan)

    Örnek cevabı göster
    Böl aracı bir videoyu oynatma kafasının olduğu yerden ikiye ayırır. Kırp aracı bir parçanın başındaki ya da sonundaki gereksiz kısmı atar.
  6. Senaryo ile storyboard (görsel taslak) arasındaki fark nedir? Neden çekimden önce hazırlanır? (10 puan)

    Örnek cevabı göster
    Senaryo neyin olacağını ve kimin ne söyleyeceğini yazıyla anlatır. Storyboard her sahnenin nasıl görüneceğini çizimlerle gösterir. Çekimden önce hazırlanır çünkü zaman kazandırır, eksik sahne çekilmesini önler ve ekibin aynı şeyi anlamasını sağlar.
  7. Geniş, orta, yakın ve detay çekimlerin ne gösterdiğini yazınız. (10 puan)

    Örnek cevabı göster
    Geniş çekim mekânı ve kişiyi bütün olarak, orta çekim kişiyi belden yukarı, yakın çekim kişinin yüzünü, detay çekim bir nesneyi ya da ayrıntıyı çok yakından gösterir.
  8. Bir karakteri güçlü göstermek için hangi kamera açısını kullanırsınız? Neden? (10 puan)

    Örnek cevabı göster
    Aşağıdan çekim kullanırım. Kamera aşağıdan yukarıya baktığında karakter izleyiciye büyük ve güçlü görünür.
  9. Video kurgusu nedir? İyi bir video kurgusu için üç ilke yazınız. (10 puan)

    Örnek cevabı göster
    Çekilen görüntülerin amaca göre seçilmesi, sıralanması ve ses, metin, geçişlerle birleştirilmesidir. İlkeler: sahneleri kısa tutmak, az sayıda geçiş kullanmak, ses ile görüntüyü uyumlu yapmak, altyazı eklemek, izinli müzik kullanmak.
  10. Okulunuzda yapılacak 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı töreni için 30 saniyelik bir video planlayınız. En az üç sahne yazınız. (10 puan)

    Örnek cevabı göster
    Sahne 1: Geniş çekim, bayraklarla süslenmiş okul bahçesi; başlık “Cumhuriyetimiz 103 yaşında”. Sahne 2: Orta çekim, öğrenciler şiir okur; altyazı. Sahne 3: Detay çekim, rüzgârda dalgalanan bayrak. Sahne 4: Kapanış, hazırlayanlar.

Boşluk doldurma

Kelime kutusukarekare hızıçözünürlükstoryboardyakın çekimvideo kurgusu
  1. Videoyu oluşturan tek bir resme denir.
  2. Bir saniyede gösterilen kare sayısına denir.
  3. Bir karedeki piksel sayısına denir.
  4. Her sahnenin nasıl görüneceğini kutularla çizen plana denir.
  5. Kişinin duygularını göstermek için yüzünü gösteren çekime denir.
  6. Görüntülerin seçilip sıralanması ve ses, metinle birleştirilmesine denir.

Pekiştir · Oyunlar

Oynayarak tekrar et

Kısa oyunlarla konuyu pekiştir. Telefonda da bilgisayarda da dokunarak ya da tıklayarak oynanır.

Eşleştirme

Video alet çantası

Soldan bir araç seç, sonra sağdan onun görevine dokun.

0 / 7

Hazır olduğunda soldan bir seçim yap.

Sınıflandırma oyunu

Hangi çekim?

Her sahne açıklamasını uygun çekim ölçeğine yerleştir.

0 / 12

Bir kart seçerek başla.

Sıralama oyunu

Video yapım süreci

Bir videonun fikirden paylaşıma kadar olan adımlarını sırala.

0 / 6

İlk adımı seçerek başla.

Kapanış · Kendini değerlendir

Bu hafta neler öğrendin?

Her madde için dürüstçe seç. “Yardım istiyorum” dediğin konunun bölümüne geri dön ya da öğretmenine sor.

Kare, kare hızı ve çözünürlük kavramlarını açıklayabiliyorum.

Video düzenleme programının arayüzünü ve temel araçlarını tanıyorum.

Çekim ölçeklerini ve kamera açılarını amacına göre seçebiliyorum.

Bir video için senaryo ve storyboard hazırlayabiliyorum.

Haftanın mini görevi · Evde

Videomun storyboard’u

Gelecek hafta çekeceğin 30–60 saniyelik video için bir plan hazırla.

  1. Konunu seç: okul tanıtımı, bir deney, 29 Ekim kutlaması ya da bir çevre mesajı.
  2. Defterine en az 4 kutuluk bir storyboard çiz; her kutuya çekim ölçeğini, açıyı, süreyi ve sesi yaz.
  3. Senaryondaki konuşmaları yaz ve kullanacağın müziğin izinli olup olmadığını kontrol et.
Öğretmen için: 2 ders saatlik akış önerisi

1. ders (40 dk)

  1. Merak et: kare sayısı tahmini, kare makinesi (8 dk)
  2. Kare hızı, çözünürlük, biçimler (8 dk)
  3. Programlar ve arayüz; mümkünse bir programı açıp içe aktarma (14 dk)
  4. Temel araçlar ve eşleştirme oyunu (10 dk)

2. ders (40 dk)

  1. Senaryo, storyboard, çekim ölçekleri ve açılar (12 dk)
  2. Storyboard atölyesi (10 dk)
  3. Video kurgusu ilkeleri ve örnek senaryo (10 dk)
  4. “Video yapım süreci” sıralaması ve deftere yazalım (8 dk)