Kod Kâşifi · 8. hafta · 2–6 Kasım 2026

6. sınıf · 8. hafta · BTY.6.2.10

Video dosyası geliştirme

Storyboard’un hazır. Bu hafta kamerayı eline alıyorsun: İyi çekim yapmanın püf noktalarını, çekilen görüntüleri bir video dosyasına dönüştürmeyi, dışa aktarma ayarlarını ve videonu paylaşmadan önce yapman gereken kontrolleri öğreneceksin.

Tema 2 · Dijital ürün tasarımı ve geliştirme2 ders saati2–6 Kasım 2026

Isınma · Merak et

Bu videoyu kim izler?

Bir öğrenci okul tanıtım videosunu çekip sınıfta gösterdi. Arkadaşlarının yorumları şöyle:

“Akıllı tahtada iki yanı siyah kaldı.”Video dikey çekilmiş ama yatay ekranda gösteriliyor.
“Görüntü sürekli titriyor.”Telefon tek elle, yürürken tutulmuş.
“Yüzler karanlık.”Pencere kişinin arkasında kalmış.
“Rüzgâr sesinden konuşma anlaşılmıyor.”Dışarıda, mikrofona uzak konuşulmuş.
“Bahçe sahnesi 40 saniye sürüyor.”Uzun sahneler kırpılmamış.
“Bu şarkıyı paylaşamazsın.”Telifli bir şarkı izinsiz kullanılmış.

Bu sorunların her biri için bir çözüm öner. Hangileri çekim sırasında, hangileri düzenlemede çözülür?

Adım 1 · İyi çekim

Kamerayı eline almadan önce bil

Yatay tutBilgisayarda ve akıllı tahtada gösterilecek videoyu yatay çek.
Sabit tutİki elini kullan, dirseklerini gövdene daya ya da telefonu kitap yığınına yasla.
Işığı önden alIşık kaynağı (pencere) kameranın arkasında, kişinin önünde olsun.
Sesi koruKonuşan kişiye yaklaş; rüzgârlı ve gürültülü yerlerden kaçın.
Pay bırakHer sahnenin başında ve sonunda 2–3 saniye fazladan çek; kurguda kırparsın.
İki kez çekÖnemli sahneleri iki kez çek; biri bozuk çıkarsa diğerini kullanırsın.
Temiz arka planArkada dikkat dağıtan ya da kişisel bilgi veren şeyler (adres, plaka) olmasın.
Yakınlaştırma yerine yaklaşDijital yakınlaştırma görüntüyü bozar; mümkünse yürüyerek yaklaş.

Üçler kuralı

Görüntüyü iki yatay ve iki dikey çizgiyle dokuz eşit parçaya böldüğünü düşün. Konuyu çizgilerin kesiştiği noktalara yerleştirmek görüntüyü daha dengeli ve ilgi çekici yapar. Aşağıdaki çerçevede bir noktaya tıklayarak kişiyi taşı.

Kompozisyon

Adım 2 · Düzenleme iş akışı

Çekimlerden bitmiş videoya

1İçe aktarBütün çekimleri ve sesleri medya kitaplığına ekle.
2Kaba kurguStoryboard sırasına diz, fazlalıkları kırp.
3İnce kurguGeçişleri ve sahne sürelerini ayarla.
4Metin ve sesBaşlık, altyazı, müzik ve seslendirme ekle.
5Kontrol ve dışa aktarmaBaştan sona izle, sonra MP4 olarak dışa aktar.
Altyazı eklemenin yararı

Altyazı; işitme engelli izleyicilerin, sesi kapalı izleyenlerin ve gürültülü ortamdakilerin videonu anlamasını sağlar. Birçok program altyazıyı ayrı bir metin dosyası (.srt) olarak da kaydedebilir.

Ses de görüntü kadar önemli

İzleyiciler biraz bulanık bir görüntüyü affeder ama anlaşılmayan bir konuşmayı affetmez. Ses dosyası haftalarında öğrendiğin dengeleme ve gürültü azaltma kurallarını burada da uygula.

Adım 3 · Dışa aktarma

Video dosyasını oluştur

Dışa aktarma, zaman çizelgesindeki bütün parçaları tek bir video dosyasında birleştirir. Biçim olarak en yaygın ve her cihazda açılan MP4 seçilir. Çözünürlük arttıkça dosya boyutu da büyür.

Video boyutu hesaplayıcı

Çözünürlük

Yaklaşık dosya boyutu

Neden yaklaşık?

Video dosyasının boyutu çözünürlüğe, kare hızına, görüntüdeki hareket miktarına ve programın sıkıştırma ayarına göre değişir. Hesaplayıcı ortalama bir değer verir.

Adım 4 · Paylaşmadan önce

Son kontrol listesi

Videon hazır! Ama paylaşmadan önce bu listedeki her maddeyi kontrol et. Hepsi tamamsa videon paylaşmaya hazırdır.

Durum

Adım 5 · Ölçütlerle değerlendir

Videonu puanla

Videonu ya da bir arkadaşının videosunu izle ve her ölçüt için bir seviye seç.

Video değerlendirme ölçeği

Ölçütleri önceden belirlemek, videoyu çekerken neye dikkat edeceğini de gösterir.

Toplam puan

    Özet · Deftere yazalım

    Defterine bunları yaz

    Yazılı sınava çalışırken önce bu maddeleri tekrar et.

    Video dosyası geliştirme

    1. İyi çekim için: yatay tut, sabit tut, ışığı önden al, konuşana yaklaş, sahnelerin başında ve sonunda pay bırak, önemli sahneleri iki kez çek.
    2. Üçler kuralı: Görüntü dokuz eşit parçaya bölünür; konu çizgilerin kesiştiği noktalara yerleştirilir.
    3. Düzenleme iş akışı: içe aktar → kaba kurgu → ince kurgu → metin ve ses → kontrol ve dışa aktarma.
    4. Altyazı videoyu herkes için erişilebilir yapar.
    5. Dışa aktarma: Zaman çizelgesindeki parçaları tek bir video dosyasında birleştirmektir. En yaygın biçim MP4’tür.
    6. Çözünürlük arttıkça dosya boyutu büyür: 720p küçük, 1080p orta, 4K çok büyük dosya oluşturur.
    7. Paylaşmadan önce: görüntüdeki kişilerden izin al, kişisel bilgi görünmesin, izinli müzik kullan, öğretmeninin onayını al.
    8. Video; amaca uygunluk, görüntü, ses, kurgu, metin, süre ve telif ölçütleriyle değerlendirilir.

    Yazılıya hazırlık · Klasik sorular

    Önce sen yaz, sonra örnek cevaba bak

    Cevabını defterine tam cümlelerle yaz. Sonra örnek cevabı açıp kendi cevabınla karşılaştır.

    1. Akıllı tahtada gösterilecek bir videoyu neden yatay çekmelisiniz? (10 puan)

      Örnek cevabı göster
      Akıllı tahta ve bilgisayar ekranları yataydır. Dikey çekilen video yatay ekranda gösterilince iki yanda siyah boşluklar kalır ve görüntü küçük görünür.
    2. Telefonla çekim yaparken görüntünün titrememesi için ne yapılabilir? (10 puan)

      Örnek cevabı göster
      Telefon iki elle tutulur, dirsekler gövdeye dayanır; mümkünse telefon bir tripoda ya da kitap yığınına yaslanır. Çekim sırasında yürümekten kaçınılır.
    3. Işığın kişinin arkasında olması çekimi nasıl etkiler? Doğrusu nedir? (10 puan)

      Örnek cevabı göster
      Işık arkadan gelirse kişinin yüzü karanlık çıkar. Işık kaynağı kameranın arkasında, kişinin önünde olmalıdır.
    4. Üçler kuralı nedir? Neden kullanılır? (10 puan)

      Örnek cevabı göster
      Görüntüyü iki yatay ve iki dikey çizgiyle dokuz eşit parçaya bölüp konuyu çizgilerin kesiştiği noktalara yerleştirmektir. Görüntüyü daha dengeli ve ilgi çekici yapar.
    5. Çekim yaparken sahnelerin başında ve sonunda birkaç saniye fazladan çekmek neden önemlidir? (10 puan)

      Örnek cevabı göster
      Kurgu sırasında sahneleri kırpmak ve geçiş eklemek için pay bırakır. Böylece önemli bir an yanlışlıkla kesilmez.
    6. Video düzenleme iş akışının adımlarını sırasıyla yazınız. (10 puan)

      Örnek cevabı göster
      Çekimleri içe aktarmak, kaba kurgu yapmak (sıralamak ve kırpmak), ince kurgu yapmak (geçiş ve süreler), metin, altyazı ve ses eklemek, baştan sona kontrol edip dışa aktarmak.
    7. Videoya altyazı eklemenin üç yararını yazınız. (10 puan)

      Örnek cevabı göster
      İşitme engelli izleyicilerin videoyu anlamasını sağlar; sesi kapalı izleyenler de içeriği takip eder; gürültülü ortamlarda konuşmalar anlaşılır.
    8. 1080p ve 4K çözünürlükte dışa aktarılan aynı videonun dosya boyutları arasında nasıl bir fark olur? Okul projesi için hangisini seçersiniz? (10 puan)

      Örnek cevabı göster
      4K dosyası 1080p’ye göre çok daha büyük olur (yaklaşık beş kat). Okul projesi için 1080p’yi seçerim; görüntü yeterince nettir ve dosya paylaşmak için uygun boyuttadır.
    9. Bir videoyu paylaşmadan önce kontrol edilmesi gereken dört madde yazınız. (10 puan)

      Örnek cevabı göster
      Görüntüdeki kişilerden izin alınması, ev adresi ya da plaka gibi kişisel bilgilerin görünmemesi, müziğin izinli olması, öğretmenin ya da ailenin onayının alınması; ayrıca videonun baştan sona izlenip hatasız olduğunun kontrol edilmesi.
    10. Bir videoyu değerlendirirken kullanılabilecek dört ölçüt yazınız. (10 puan)

      Örnek cevabı göster
      Amaca ve senaryoya uygunluk, görüntü kalitesi (net, sabit, aydınlık), sesin anlaşılırlığı, kurgunun akıcılığı, metin ve altyazı, süre, telif ve izinler.

    Boşluk doldurma

    Kelime kutusuüçler kuralıdışa aktarmaMP4altyazıyatayizin
    1. Konuyu dokuz eşit parçanın kesişim noktalarına yerleştirme kuralına denir.
    2. Zaman çizelgesindeki parçaları tek bir video dosyasında birleştirmeye denir.
    3. En yaygın ve her cihazda açılan video biçimi biçimidir.
    4. Konuşmaların ekranda yazıyla gösterilmesine denir.
    5. Akıllı tahtada gösterilecek video çekilmelidir.
    6. Videoda görünen kişilerden paylaşmadan önce alınmalıdır.

    Pekiştir · Oyunlar

    Oynayarak tekrar et

    Kısa oyunlarla konuyu pekiştir. Telefonda da bilgisayarda da dokunarak ya da tıklayarak oynanır.

    Eşleştirme

    Sorun ve çözüm

    Soldan bir video sorunu seç, sonra sağdan çözümüne dokun.

    0 / 7

    Hazır olduğunda soldan bir seçim yap.

    Sınıflandırma oyunu

    İyi alışkanlık mı?

    Her çekim davranışını doğru kutuya yerleştir.

    0 / 10

    Bir kart seçerek başla.

    Sıralama oyunu

    Düzenleme iş akışı

    Çekimlerden bitmiş videoya giden adımları sırala.

    0 / 6

    İlk adımı seçerek başla.

    Kapanış · Kendini değerlendir

    Bu hafta neler öğrendin?

    Her madde için dürüstçe seç. “Yardım istiyorum” dediğin konunun bölümüne geri dön ya da öğretmenine sor.

    Yatay, sabit ve iyi aydınlatılmış çekimler yapabiliyorum.

    Üçler kuralını kullanarak görüntüyü düzenleyebiliyorum.

    Çekimleri düzenleyip uygun ayarlarla dışa aktarabiliyorum.

    Videomu paylaşmadan önce kontrol edip ölçütlerle değerlendirebiliyorum.

    Haftanın mini görevi · Okulda ya da evde

    İlk videom

    Geçen hafta hazırladığın storyboard’a göre 30–60 saniyelik videonu çek ve düzenle.

    1. Çekim ipuçlarını uygulayarak her sahneyi en az iki kez çek.
    2. Videoyu düzenle; başlık, altyazı ve izinli bir müzik ekle, 1080p MP4 olarak dışa aktar.
    3. Son kontrol listesini doldur ve değerlendirme ölçeğiyle videonu puanla.
    Öğretmen için: 2 ders saatlik akış önerisi

    1. ders (40 dk)

    1. Merak et: hatalı video yorumları (6 dk)
    2. Çekim ipuçları ve üçler kuralı (12 dk)
    3. Sınıfta gruplarla kısa çekim denemesi (14 dk)
    4. “İyi alışkanlık mı?” oyunu (8 dk)

    2. ders (40 dk)

    1. Düzenleme iş akışı; programda kırpma, metin, müzik (15 dk)
    2. Dışa aktarma ayarları ve boyut hesaplayıcı (6 dk)
    3. Paylaşmadan önce kontrol listesi (7 dk)
    4. Değerlendirme ölçeğiyle akran değerlendirmesi (12 dk)