Görünmeyen takım: yazılım
Aynı bilgisayar nasıl hem çizim yapar hem müzik çalar?
Komutlardan işe
Yazılım, bilgisayara belirli işleri yaptıran program ve komutlardan oluşur. Donanımın fiziksel imkânlarını kullanır. Yazılımı ekrandaki simgesiyle görebilirsin ama programın kendisi fiziksel bir parça değildir.
İşletim sistemi ve uygulama
İşletim sistemi cihaz kaynaklarını ve dosyaları yönetir, uygulamaların çalışması için ortam sağlar. Çizim ve kelime işlemci programları belirli kullanıcı işlerini yapar. Farklı işletim sistemlerinde benzer işlevler farklı menülerde bulunabilir.
Sorunu adım adım düşün
Ses yoksa hemen cihaz bozuk deme. Ses düzeyi, seçili çıkış ve uygulamanın durumu gibi basit ayarları öğretmeninle kontrol et. Bilmediğin program kurma ya da cihazı açıp parçaları sökme. Önce gözlemini açıkça bildir.
Donanım ve yazılım ilişkisini bir müzik dinleme örneğiyle açıkla.
İpucu: Ses hangi araçtan çıkar, çalma komutunu ne yönetir?
Örnek bir yanıt
Müzik uygulaması dosyayı oynatan yazılımdır. Hoparlör sesi veren donanımdır. İkisi birlikte çalışarak müzik dinlememi sağlar.
- Yazılıma doğru örnek verdim.
- Donanıma doğru örnek verdim.
- Birlikte nasıl çalıştıklarını açıkladım.
Dosyaların adresi var
Ödevini neden “son-son-gerçekson” diye kaybetmek zorunda değilsin?
Dosya ve klasör
Dosya; yazı, görsel veya ses gibi bir içeriğin kaydedilmiş hâlidir. Klasör dosyaları düzenlemeye yardımcı olur. Bir klasör başka klasörler de içerebilir. Dosyanın konumunu gösteren yol, onu tekrar bulmanı kolaylaştırır.
Anlamlı adlandır
Kısa, anlaşılır ve içeriği anlatan adlar kullan. Gerekiyorsa sürüm veya tarih ekle. Dosya uzantısı dosyanın biçimine dair ipucu verir; yalnız uzantıyı değiştirmek içeriği başka bir biçime dönüştürmez.
Kaydet ve bul
İlk kayıtta dosyanın adını ve yerini seç. Sonraki kayıtlarda değişiklikler aynı dosyaya yazılabilir. “Farklı kaydet” ile yeni bir kopya oluşturabilirsin. Kaydettikten sonra doğru klasörden yeniden açarak kontrol et.
Ödevlerin için iki düzeyli bir klasör yapısı ve anlamlı bir dosya adı öner.
İpucu: Ders → konu → dosya şeklinde düşün.
Örnek bir yanıt
Dersler/Bilişim/Görseller içinde su-tasarrufu-v1.png kullanırım. Klasör konuyu, dosya adı ise içeriği ve sürümü gösterir.
- Düzenli klasör yolu önerdim.
- Anlamlı dosya adı yazdım.
- Düzenin bulmayı nasıl kolaylaştırdığını açıkladım.
Taşı, kopyala, sıkıştır
Bir dosyayı taşımak ile kopyalamak aynı şey mi?
Kopya mı, yeni konum mu?
Kopyalama, dosyanın başka yerde de bir örneğini oluşturur. Taşıma, dosyayı yeni konuma aktarır. Aynı ada sahip dosya varsa uyarıyı okumadan üzerine yazma; önce hangisini koruyacağını belirle.
Silmeden önce düşün
Silinecek öğenin doğru dosya olduğunu kontrol et. Bazı silmeler geri dönüşüm kutusuna gider; bazıları kalıcı olabilir. Her durumda geri getirmenin mümkün olduğunu varsayma. Önemli dosyaların ayrı bir yedeğini tut.
Sıkıştırmanın amacı
Sıkıştırma, dosyaları bir arşivde toplamak ve bazen boyutu azaltmak için kullanılır. Zaten sıkıştırılmış bir görsel çok az küçülebilir. ZIP arşivini açmak içindeki dosyaları çıkarır. Sıkıştırmak tek başına dosyayı şifrelemez.
Kopyalama ve taşımanın farkını açıklayıp yedekleme için hangisini seçeceğini yaz.
İpucu: Özgün dosyanın yerinde kalması gerekiyor mu?
Örnek bir yanıt
Kopyalamada özgün dosya kalır ve yeni örnek oluşur. Taşımada konum değişir. Yedek için ayrı konuma kopyalar ve kopyanın açıldığını kontrol ederim.
- Kopyalamayı açıkladım.
- Taşımayı ayırt ettim.
- Yedek için doğru işlem ve kontrol önerdim.
Kelimeleri keşfet
Klasör
Dosyaları bir arada düzenlemeye yarayan yer.
Mini görev
Ödev dosyan için anlamlı bir ad ve klasör seç; sonra taşıma ile kopyalamanın sonuçlarını açıkla.
Dosyayı Fen/deney-raporu klasöründe tutarım. Taşımada eski yer boşalır, kopyalamada iki örnek bulunur.
Bu konuda neler öğreniyorum?
- Bilgisayar bileşenlerinin birbiriyle nasıl çalıştığını açıklar.
- Dosya ve klasör düzenleme işlemlerini belirler ve uygular.