5. sınıf · 10. hafta · BTY.5.2.2 / BTY.5.2.3
Görsel kurgu ve ürün tasarımı
Ara tatilden döndük ve artık görsel düzenleme araçlarını biliyoruz. Bu hafta bu araçları bir amaç için kullanacağız: Gerçek bir sorunu seçip onu anlatan, dikkat çeken ve akılda kalan bir görsel ürün tasarlayacağız.
Isınma · Merak et
Üç saniye testi
Koridordan geçerken bir afişe ortalama birkaç saniye bakarız. Aşağıdaki iki afişe üçer saniye bak ve gözünü kapat.
Okulumuzda bir etkinlik olacak ve herkesin katılması çok önemli çünkü suyu korumak gerekiyor ayrıca...
su!!!
Musluğu açık bırakmayalım, dişimizi fırçalarken suyu kapatalım, bahçeyi akşam sulayalım, yağmur suyunu toplayalım, damlayan muslukları haber verelim...
DİKKAT DİKKAT DİKKAT
Tarih: yakında · Yer: okul · Saat: belli değil
Suyu boşa akıtma!
Dişini fırçalarken musluğu kapat. Her gün litrelerce su kurtar.
Çevre Kulübü · 23 Kasım
Hangi afişin mesajını hatırlıyorsun? Birinci afişte seni zorlayan neydi? İkinci afiş mesajını nasıl bu kadar hızlı iletiyor?
Farka bak
- Birinci afişte başlık küçük, yazılar çok uzun; okumak zor.
- Beş farklı renk ve eğri yazılar gözü yoruyor, nereye bakacağını bilemiyorsun.
- Tarih ve saat belirsiz.
- İkinci afişte tek bir büyük başlık, tek bir görsel ve tek bir öneri var. Renkler az, yazı ile arka plan arasında güçlü fark var.
Adım 1 · Sorundan görsel fikre
İyi bir tasarım bir sorunla başlar
Tasarım yalnızca güzel görünmek için yapılmaz; bir sorunu çözmek ya da bir mesajı iletmek için yapılır. Başlamadan önce dört soru sor.
| Sorun | Hedef kitle | Mesaj | Görsel ürün |
|---|---|---|---|
| Lavabolarda su boşa akıyor | Bütün öğrenciler | Musluğu kapat | Lavabo yanına asılacak küçük afiş |
| Kütüphane az kullanılıyor | Ortaokul öğrencileri | Teneffüste kütüphaneye gel | Koridor panosu için poster |
| Bahçede çöpler yere atılıyor | Bütün okul | Atığını doğru kutuya at | Kutuların üstüne renkli yönlendirme kartları |
| Okul gezisi duyurusu | Veliler | Tarih, yer ve izin formu | Okul sitesi için dijital duyuru görseli |
Adım 2 · Görselin hikâyesi
Bir görsel de hikâye anlatır
Görsel kurgu, bir mesajı anlatmak için görsel öğelerin bir hikâye düzeni içinde seçilip yerleştirilmesidir. Masallardaki hikâye unsurları görsellerde de vardır.
| Hikâye unsuru | Soru | Görselde nasıl gösterilir? | Su afişindeki karşılığı |
|---|---|---|---|
| Karakter | Kim? | Bir çizim, fotoğraf ya da simge | Dişini fırçalayan bir çocuk |
| Mekân | Nerede? | Arka plan | Banyo, lavabo |
| Zaman | Ne zaman? | Işık, saat, mevsim ipuçları | Sabah, okula gitmeden önce |
| Olay (sorun) | Ne oluyor? | Karakterin yaptığı eylem | Musluk açık, su akıyor |
| Mesaj (çözüm) | Ne yapmalıyız? | Başlık ve slogan | “Suyu boşa akıtma!” |
Üç karede görsel hikâye
Uzun yazılar yerine olayı resimle göster. Bir resim ve beş kelimelik bir slogan, beş cümlelik bir paragraftan daha akılda kalıcıdır.
Adım 3 · Tasarım ilkeleri
Göz neye, hangi sırayla bakar?
| Renk | Çoğunlukla ne çağrıştırır? | Örnek kullanım |
|---|---|---|
| Kırmızı | Dikkat, uyarı, enerji | Tehlike işaretleri, indirim |
| Mavi | Su, güven, huzur | Su tasarrufu, sağlık |
| Yeşil | Doğa, sağlık, izin | Çevre, geri dönüşüm |
| Sarı | Neşe, dikkat | Duyuru, uyarı şeritleri |
| Turuncu | Enerji, coşku | Spor etkinliği |
| Mor | Yaratıcılık, hayal | Sanat, kitap etkinliği |
Etkinlik · Afiş atölyesi
Kendi afişini tasarla
Bir konu seç, başlığını yaz, renk temasını ve düzeni belirle. Sağdaki kontrol listesi tasarım ilkelerine uyup uymadığını gösterecek. Yazı ile arka plan arasındaki renk farkını da ölçüyor!
Konu
Başlık boyutu
Düzen
Adım 4 · Tasarım süreci
Fikirden bitmiş ürüne
Bilgisayarın başına geçmeden önce kâğıda üç farklı küçük taslak çizmek, en iyi düzeni bulmanın en hızlı yoludur. Tasarımcılar buna “küçük resim eskizi” der.
Afişinde kendi çizimini ya da fotoğrafını kullanmak en iyisidir. İnternetten bir görsel kullanacaksan kullanım izni olanı seç ve kaynağını küçük yazıyla belirt.
Özet · Deftere yazalım
Defterine bunları yaz
Yazılı sınava çalışırken önce bu maddeleri tekrar et.
Görsel kurgu ve ürün tasarımı
- Tasarım bir sorunu çözmek ya da mesaj iletmek için yapılır. Dört soru: Sorun ne? Kim için? Mesaj ne? Nerede görülecek?
- Görsel kurgu: Bir mesajı anlatmak için görsel öğelerin bir hikâye düzeni içinde seçilip yerleştirilmesidir.
- Hikâye unsurları görselde de vardır: karakter, mekân, zaman, olay (sorun), mesaj (çözüm).
- Tasarım ilkeleri: hiyerarşi, kontrast, hizalama, boşluk, renk uyumu, okunabilir yazı, az ve öz.
- En önemli bilgi en büyük yazılır. Yazı ile arka plan arasında güçlü renk farkı olmalıdır.
- İki ya da üç renk ve en fazla iki yazı tipi kullanılır.
- Tasarım süreci: fikir → eskiz → dijital taslak → geri bildirim → düzelt ve paylaş.
- Görsellerde özgünlüğe dikkat edilir; başkasının görseli kullanılıyorsa izinli olmalı ve kaynağı belirtilmelidir.
Yazılıya hazırlık · Klasik sorular
Önce sen yaz, sonra örnek cevaba bak
Cevabını defterine tam cümlelerle yaz. Sonra örnek cevabı açıp kendi cevabınla karşılaştır.
Bir görsel tasarıma başlamadan önce sorulması gereken dört soruyu yazınız. (10 puan)
Örnek cevabı göster
Sorun ne? Hedef kitle kim? Vermek istediğim mesaj ne? Görsel nerede görülecek?Görsel kurgu nedir? Kendi cümlelerinizle açıklayınız. (10 puan)
Örnek cevabı göster
Görsel kurgu, bir mesajı anlatmak için resim, yazı ve renk gibi görsel öğeleri bir hikâye düzeni içinde seçip yerleştirmektir.Görsel bir ürünün hikâye unsurlarını yazınız ve her birinin görselde nasıl gösterildiğini açıklayınız. (10 puan)
Örnek cevabı göster
Karakter bir çizim ya da fotoğrafla, mekân arka planla, zaman ışık ve mevsim ipuçlarıyla, olay karakterin eylemiyle, mesaj ise başlık ve sloganla gösterilir.“Kütüphaneye gel” mesajını veren bir afiş için hikâye unsurlarını belirleyiniz. (10 puan)
Örnek cevabı göster
Karakter: Elinde kitap tutan gülümseyen bir öğrenci. Mekân: Okul kütüphanesi. Zaman: Teneffüs. Olay: Öğrenci kitabın içine dalmış, kitaptan renkli hayaller çıkıyor. Mesaj: “Teneffüste bir kitap, yeni bir dünya!”Hiyerarşi ve kontrast ilkelerini açıklayınız. (10 puan)
Örnek cevabı göster
Hiyerarşi, en önemli bilginin en büyük ve en belirgin olmasıdır; göz önce ona bakar. Kontrast, yazı ile arka plan arasında güçlü renk farkı olmasıdır; böylece yazı kolayca okunur.Sarı zemin üzerine beyaz yazı yazılmış bir afişi değerlendiriniz. (10 puan)
Örnek cevabı göster
Sarı ve beyaz arasında renk farkı çok azdır; yazı okunmaz. Kontrast ilkesine uyulmamıştır. Beyaz yerine lacivert ya da siyah gibi koyu bir yazı rengi seçilmelidir.Bir afişte çok fazla renk ve yazı tipi kullanmanın sakıncası nedir? (10 puan)
Örnek cevabı göster
Göz yorulur, afiş karmaşık görünür ve izleyici nereye bakacağını bilemez. Mesaj kaybolur. İki ya da üç renk ve en fazla iki yazı tipi kullanmak gerekir.Tasarım sürecinin adımlarını sırasıyla yazınız. (10 puan)
Örnek cevabı göster
Fikir (sorun, hedef kitle, mesaj), eskiz, dijital taslak, geri bildirim, düzeltme ve paylaşma.Afişinize internetten bir görsel eklemek istiyorsunuz. Nelere dikkat etmelisiniz? (10 puan)
Örnek cevabı göster
Kullanım izni olan bir görsel seçmeli ve kaynağını afişte küçük yazıyla belirtmeliyim. En iyisi kendi çizimimi ya da fotoğrafımı kullanmaktır.Okulunuzdaki bir sorunu seçip onun için bir afiş tasarımı planlayınız (sorun, hedef kitle, mesaj, başlık, renkler). (10 puan)
Örnek cevabı göster
Örnek: Sorun: Bahçede çöpler yere atılıyor. Hedef kitle: Bütün öğrenciler. Mesaj: Atığını doğru kutuya at. Başlık: “Yer değil, kutu!” Renkler: Yeşil zemin, beyaz yazı; doğayı ve temizliği çağrıştırır.
Boşluk doldurma
- Görsel öğelerin bir hikâye düzeni içinde seçilip yerleştirilmesine denir.
- Tasarımın hitap ettiği kişilere denir.
- En önemli bilginin en büyük ve belirgin olması ilkesidir.
- Yazı ile arka plan arasındaki güçlü renk farkına denir.
- Bilgisayara geçmeden önce kâğıda çizilen hızlı taslağa denir.
- Başlık ve slogan, görselin vermek istediği gösterir.
Pekiştir · Oyunlar
Oynayarak tekrar et
Kısa oyunlarla konuyu pekiştir. Telefonda da bilgisayarda da dokunarak ya da tıklayarak oynanır.
Tasarım ilkeleri
Soldan bir ilke seç, sonra sağdan onu anlatan açıklamaya dokun.
Hazır olduğunda soldan bir seçim yap.
Hikâye unsuru avı
Bir geri dönüşüm afişinin parçalarını hikâye unsurlarına göre yerleştir.
Bir kart seçerek başla.
Tasarım süreci
Bir afişin fikirden paylaşıma kadar olan adımlarını sırala.
İlk adımı seçerek başla.
Kapanış · Kendini değerlendir
Bu hafta neler öğrendin?
Her madde için dürüstçe seç. “Yardım istiyorum” dediğin konunun bölümüne geri dön ya da öğretmenine sor.
Görsel tasarımla çözülecek sorunu ve hedef kitleyi belirleyebiliyorum.
Görselimin hikâye unsurlarını belirleyebiliyorum.
Hiyerarşi, kontrast ve renk uyumu gibi tasarım ilkelerini uygulayabiliyorum.
Tasarım sürecini izleyerek bir görsel ürün oluşturabiliyorum.
Haftanın mini görevi · Okulda ya da evde
Okulumun afişi
Okulundaki gerçek bir sorun için bir afiş tasarla.
- Dört soruyu yanıtla: sorun, hedef kitle, mesaj, afişin asılacağı yer.
- Kâğıda üç küçük eskiz çiz, en iyisini seç ve hikâye unsurlarını yaz.
- Afişini görsel düzenleme programında hazırla; üç arkadaşına üç saniye testi uygula ve notlarını gelecek haftaya getir.
Öğretmen için: 2 ders saatlik akış önerisi
1. ders (40 dk)
- Merak et: üç saniye testi (6 dk)
- Sorundan görsel fikre: dört soru ve örnek tablo (10 dk)
- Hikâye unsurları ve üç karede görsel hikâye (12 dk)
- Tasarım ilkeleri, renklerin anlamları (12 dk)
2. ders (40 dk)
- Afiş atölyesi (10 dk)
- Kâğıda eskiz çalışması (10 dk)
- Programda dijital taslak başlangıcı (12 dk)
- Deftere yazalım ve oyunlar (8 dk)