Eş zamanlı iletişim
Kişilerin aynı anda iletişim kurduğu, cevabın anında geldiği iletişimdir.
Örnek: Telefon görüşmesi, görüntülü görüşme, canlı ders, yüz yüze sohbet.
6. sınıf · 10. hafta · BTY.6.3.1 / BTY.6.3.2
Bir kelime aradığında milyonlarca sonuç çıkar. Aradığını bulmanın sırrı, arama motoruna ne istediğini doğru söylemektir. Bu hafta ileri arama yöntemlerini öğrenecek, sonra iletişim araçlarını eş zamanlı ve farklı zamanlı olarak gruplandıracağız.
Isınma · Merak et
Zeynep, öğretmeninin sınıfla paylaştığı “Kışın kedi bakımı” başlıklı bir PDF belgesini arıyor. Arama kutusuna “kedi” yazınca karşısına yüz milyonlarca sonuç çıkıyor: kedi videoları, kedi maması reklamları, kedi resimleri…
Zeynep aramasını nasıl daraltabilir? Arama motoruna “bana yalnızca PDF belgelerini göster” ya da “bu cümleyi tam olarak ara” demenin bir yolu olabilir mi?
Adım 1 · İleri arama yöntemleri
Arama operatörleri, arama kutusuna kelimelerle birlikte yazılan ve aramayı daraltan özel işaretlerdir. Çoğu arama motorunda çalışırlar.
| Yöntem | Ne yapar? | Örnek |
|---|---|---|
| "tırnak işareti" | Kelimeleri yan yana ve aynı sırayla arar | "kışın kedi bakımı" |
| - (eksi) | Bir kelimenin geçtiği sonuçları çıkarır | ankara -keçi |
| site: | Yalnızca belirli bir sitede arar | yıllık plan site:meb.gov.tr |
| filetype: | Yalnızca belirli dosya türünü getirir | kedi bakımı filetype:pdf |
| OR | İki kelimeden birinin geçtiği sonuçları getirir | kedi OR köpek bakımı |
| * (yıldız) | Bilinmeyen bir kelimenin yerini tutar | "bir elin * var" |
Arama sonuçlarının üstündeki “Araçlar” bölümünden sonuçları zamana göre (son 24 saat, son bir yıl), dile ve bölgeye göre süzebilirsin. Görsel aramada “Kullanım hakları” filtresiyle izinli görselleri bulabilirsin.
Operatörleri yazarken boşluklara dikkat et: site:meb.gov.tr doğru, site: meb.gov.tr yanlıştır. OR büyük harfle yazılır.
Görev seç
Arama kutusuna yazılacak sorgu
Adım 2 · Amaca uygun yöntem
| Amacın | Kullanacağın yöntem |
|---|---|
| Bir şiir dizesini ya da sözü tam olarak bulmak | Tırnak işareti: "..." |
| Bir kurumun kendi sitesindeki bilgiyi bulmak | site: |
| Ders notu, rapor ya da sunum dosyası bulmak | filetype:pdf ya da filetype:pptx |
| Aynı adı taşıyan başka bir konuyu dışarıda bırakmak | Eksi: -kelime |
| Güncel bir haberi bulmak | Tarih filtresi (son 24 saat, son bir hafta) |
| Projede kullanılacak izinli bir görsel bulmak | Görsel arama + kullanım hakları filtresi |
| İki seçenekten birini aramak | OR |
site:gov.tr ya da site:edu.tr ile resmî ve akademik sitelerde arama yapmak güvenilir sonuç bulma şansını artırır. Yine de bilgiyi her zaman ikinci bir kaynakla karşılaştır.
Adım 3 · Eş zamanlı ve farklı zamanlı iletişim
İletişim araçlarını, karşımızdakinin cevabının ne zaman geldiğine göre iki gruba ayırabiliriz.
Kişilerin aynı anda iletişim kurduğu, cevabın anında geldiği iletişimdir.
Örnek: Telefon görüşmesi, görüntülü görüşme, canlı ders, yüz yüze sohbet.
Mesajın gönderildiği ile okunduğu ya da cevaplandığı zamanın farklı olduğu iletişimdir.
Örnek: E-posta, forum, blog yorumu, sesli mesaj, duyuru panosu.
| Eş zamanlı iletişim | Farklı zamanlı iletişim | |
|---|---|---|
| Cevap ne zaman gelir? | Anında | Sonra, karşı taraf uygun olduğunda |
| Avantajı | Hızlı karar, yanlış anlamaları hemen düzeltme | Düşünerek cevap verme, kayıt kalması, saat farkı sorun olmaz |
| Dezavantajı | Herkesin aynı anda müsait olması gerekir | Cevap gecikebilir, acil işler için uygun değildir |
| Örnek kullanım | Grup projesi için kısa bir çevrim içi toplantı | Öğretmene ödev hakkında e-posta göndermek |
Mesajlaşma uygulamalarında iki taraf da o an çevrim içiyse yazışma eş zamanlı gibi olur. Biri sonradan okuyup cevap verirse farklı zamanlı iletişime dönüşür.
Adım 4 · Durumuna uygun iletişim aracı
Doğru aracı seçmek için duruma bak: Ne kadar acil? Kaç kişiye ulaşacaksın? Yazılı bir kayıt kalması gerekiyor mu?
Durum acil mi?
Kaç kişiye ulaşacaksın?
Yazılı kayıt kalmalı mı?
Önerim
Özet · Deftere yazalım
Yazılı sınava çalışırken önce bu maddeleri tekrar et.
Yazılıya hazırlık · Klasik sorular
Cevabını defterine tam cümlelerle yaz. Sonra örnek cevabı açıp kendi cevabınla karşılaştır.
Arama operatörü nedir? Neden kullanılır? (10 puan)
Tırnak işaretiyle arama ile tırnaksız arama arasındaki fark nedir? Örnek veriniz. (10 puan)
MEB’in sitesinde “öğretim programı” geçen PDF belgelerini bulmak için nasıl bir sorgu yazarsınız? (10 puan)
“Ankara keçisi” sonuçları istemeden Ankara’nın tarihî yerlerini araştırmak için hangi yöntemi kullanırsınız? (10 puan)
Projenizde kullanmak için izinli bir görsel nasıl bulursunuz? (10 puan)
Eş zamanlı ve farklı zamanlı iletişimi tanımlayıp her birine iki örnek veriniz. (10 puan)
Eş zamanlı iletişimin bir avantajını ve bir dezavantajını yazınız. (10 puan)
Anlık mesajlaşma neden hem eş zamanlı hem farklı zamanlı olabilir? (10 puan)
Öğretmeninize ödevinizle ilgili bir soru sormak istiyorsunuz ve konu acil değil. Hangi iletişim aracını seçersiniz? Neden? (10 puan)
Grup projeniz için yarın teslim edilecek ödevde son kararları vermeniz gerekiyor. Hangi iletişim türü daha uygundur? Neden? (10 puan)
Pekiştir · Oyunlar
Kısa oyunlarla konuyu pekiştir. Telefonda da bilgisayarda da dokunarak ya da tıklayarak oynanır.
Soldan bir arama operatörü seç, sağdan ne işe yaradığını bul.
Hazır olduğunda soldan bir seçim yap.
Her iletişim aracını doğru gruba yerleştir. Bir kart ikisine de uyar.
Bir kart seçerek başla.
Her arama amacını en uygun yönteme yerleştir.
Bir kart seçerek başla.
Kapanış · Kendini değerlendir
Her madde için dürüstçe seç. “Yardım istiyorum” dediğin konunun bölümüne geri dön ya da öğretmenine sor.
Tırnak, eksi, site: ve filetype: yöntemlerini doğru yazıp kullanabiliyorum.
Arama filtrelerini kullanarak sonuçları daraltabiliyorum.
Eş zamanlı ve farklı zamanlı iletişimi örnekle açıklayabiliyorum.
Duruma uygun iletişim aracını seçip gerekçelendirebiliyorum.
Haftanın mini görevi · Evde
Aşağıdaki üç aramayı bir yetişkinle birlikte yap ve sonuçları karşılaştır.