Kod Kâşifi · 11. hafta · 30 Kasım–4 Aralık 2026

6. sınıf · 11. hafta · BTY.6.3.3 / BTY.6.4.1

Etkileşimli iletişim ve bilişim etiği

Çevrim içi derslere katılıyor, öğretmenlerimize e-posta yazıyor, arkadaşlarımızla ortak belgelerde çalışıyoruz. Bu hafta iletişim teknolojilerini amacına uygun ve görgü kurallarına göre kullanmayı öğrenecek, ardından dijital dünyada doğru ve yanlışı belirleyen bilişim etiğine giriş yapacağız.

Tema 3 · Bilgisayar ağları ve iletişim2 ders saati30 Kasım–4 Aralık 2026

Isınma · Merak et

Yanlış kanal, yanlış saat

Aşağıdaki iki durumu oku.

Durum 1Saat 23.45. Mert öğretmenine konu satırı boş bir e-posta gönderiyor: “hocam ödev neydi yaa???” İmza yok.
Durum 2Çevrim içi derste Lina’nın mikrofonu açık; arkadan televizyon sesi geliyor. Kamerası dağınık odasını gösteriyor. Bir arkadaşı ders bağlantısını sosyal medyada paylaşmış.

Bu durumlarda neler yanlış gitti? Mert ve Lina ne yapmalıydı? Bağlantının sosyal medyada paylaşılması neden bir güvenlik sorunudur?

Adım 1 · İletişim teknolojisini amacına uygun kullan

Doğru amaç, doğru araç

Geçen hafta iletişim araçlarını eş zamanlı ve farklı zamanlı olarak grupladık. Bugün birlikte çalışmamızı sağlayan etkileşimli araçlara da bakıyoruz.

AmaçUygun araçDikkat edilecek nokta
Öğretmene resmî bir soru sormakE-posta ya da okul platformundaki mesajKonu satırı, kibar hitap, imza, uygun saat
Grupla hızlı karar vermekÇevrim içi toplantıGündem belirle, söz al, kararları yaz
Bir ödevi birlikte yazmakOrtak dokümanHerkes kendi bölümünü yazsın, başkasının yazısını izinsiz silme
Sınıfın fikrini öğrenmekÇevrim içi anket ya da oylamaKişisel bilgi sorma, sorular açık olsun
Fikirleri bir arada toplamakSanal panoKısa notlar yaz, başkalarının notlarına saygı göster
Duyuru yapmakSınıf platformu duyurusuTarih, saat ve yer bilgisi eksiksiz olsun
Etkileşimli iletişim nedir?

Kişilerin yalnızca mesaj göndermekle kalmayıp birlikte üretebildiği, anında tepki verebildiği iletişimdir. Ortak dokümanda birlikte yazmak, toplantıda soru sormak, ankete katılmak etkileşimli iletişime örnektir.

Adım 2 · E-posta yazma

Öğretmenine düzgün bir e-posta yaz

BölümNe yazılır?Örnek
KimeAlıcının e-posta adresiogretmen@ornekokul.k12.tr
KonuE-postanın konusunu birkaç kelimeyle anlatırBilişim ödevi hakkında bir soru
HitapKibar bir selamMerhaba Ayşe Öğretmenim,
GövdeKısa, açık ve kibar mesajÖdevin teslim tarihini öğrenmek istiyorum.
KapanışTeşekkür ve iyi dilekTeşekkür ederim, iyi günler dilerim.
İmzaAd, soyad ve sınıfMert Yılmaz, 6-B
EkGerekirse dosya eklenirodev-taslak.pdf

E-posta düzeltici

Mert’in e-postasını düzelt. Her alanı değiştirdikçe kontrol listesi güncellenir.

    Adım 3 · Çevrim içi toplantı görgüsü

    Ekranda da sınıftayız

    Zamanında katılToplantıya birkaç dakika önce gir, bağlantını ve sesini kontrol et.
    Mikrofonu kapalı tutKonuşmadığın zaman mikrofonunu kapat; ortam sesleri herkesi rahatsız eder.
    Söz isteEl kaldırma düğmesini kullan, sözünü kesmeden bekle.
    Kamera ve arka planKameran açıksa arka planında kişisel bilgi ya da uygunsuz bir şey olmasın.
    Sohbet bölümüYazılı sohbeti derse ait sorular için kullan; ilgisiz mesajlar yazma.
    Kayıt ve ekran görüntüsüToplantıyı ya da arkadaşlarını izinsiz kaydetme, ekran görüntüsü alıp paylaşma.
    Bağlantıyı paylaşmaDers bağlantısını ve şifresini yalnızca sınıfınla paylaş; sosyal medyaya koyma.

    Adım 4 · Bilişim etiği

    Dijital dünyada doğru ve yanlış

    Haftanın kavramı

    Bilişim etiği

    Bilişim teknolojilerini kullanırken neyin doğru, neyin yanlış olduğunu belirleyen ahlaki ilke ve kurallardır.

    Örnek: Başkasının hesabına izinsiz girmemek, bir ödevi kopyalayıp kendi adına teslim etmemek.

    Yasal olan her şey etik midir?

    Hayır. Bazı davranışlar yasak olmasa da başkalarını üzebilir ya da haksızlık yaratabilir. Etik, “Bunu yapabilir miyim?” sorusundan çok “Bunu yapmalı mıyım?” sorusuyla ilgilidir.

    Temel ilkeler

    GizlilikBaşkalarının kişisel bilgilerine, dosyalarına ve mesajlarına saygı göster.
    DoğrulukYanlış bilgi yayma, bilgiyi paylaşmadan önce kontrol et.
    Emeğe saygıBaşkalarının yazı, resim ve programlarını izinsiz kullanma, kaynak göster.
    Yetkili erişimİzin verilmeyen hesaplara, bilgisayarlara ve dosyalara girme.
    SaygıÇevrim içi ortamda herkese nazik ve adil davran.
    SorumlulukDavranışlarının sonuçlarını düşün; hatanı kabul et ve düzelt.

    Bilgisayar etiğinin on kuralı

    ABD’deki Bilgisayar Etiği Enstitüsü’nün 1992’de yayımladığı kurallardan uyarlanmıştır.

    1. Bilgisayarı başkalarına zarar vermek için kullanma.
    2. Başkalarının bilgisayar çalışmalarını engelleme.
    3. Başkalarının dosyalarını karıştırma.
    4. Bilgisayarı hırsızlık için kullanma.
    5. Bilgisayarı yalan bilgi yaymak için kullanma.
    6. Lisanssız yazılımı kopyalama ya da kullanma.
    7. İzin almadan başkalarının bilgisayar kaynaklarını kullanma.
    8. Başkalarının fikrî emeğini kendine mal etme.
    9. Ürettiğin dijital içeriğin topluma etkisini düşün.
    10. Bilgisayarı saygılı ve özenli kullan.

    Adım 5 · Etik durumlarda güvenlik önlemi

    Doğru olanı yap, kendini ve başkalarını koru

    Bazı durumlarda hem etik bir karar vermemiz hem de bir güvenlik önlemi almamız gerekir.

    DurumEtik kararGüvenlik önlemi
    Okul bilgisayarında arkadaşının hesabı açık kalmışDosyalarına bakmamOturumunu kapatır, arkadaşıma haber veririm
    Bir arkadaşın şifreni istiyorŞifremi paylaşmamPaylaştıysam şifremi hemen değiştiririm
    Ders bağlantısı sosyal medyada paylaşılmışBağlantıyı daha fazla yaymamÖğretmene haber veririm; toplantıya şifre ve bekleme odası eklenir
    “Hesabın kapanacak, şifreni gönder” diye bir e-posta geldiKimseyi kandırmaya çalışan iletiyi yaymamŞifre göndermem, bağlantıya tıklamam, yetişkine bildiririm
    Ortak belgede bir arkadaşın yanlış bilgi yazmışYazısını izinsiz silmemYorum ekleyerek bildiririm; sürüm geçmişi yanlışlıkla silinenleri geri getirir
    Ortak bir bilgisayarda kendi hesabına girdinBaşkasının kullanımına saygı duyarım“Beni hatırla” seçeneğini işaretlemem, işim bitince oturumu kapatırım
    Karar oyunu

    Etik pusula

    Her durumda en doğru davranışı seç.

    Özet · Deftere yazalım

    Defterine bunları yaz

    Yazılı sınava çalışırken önce bu maddeleri tekrar et.

    Etkileşimli iletişim ve bilişim etiği

    1. İletişim aracı amaca göre seçilir: resmî soru için e-posta, hızlı karar için toplantı, birlikte yazmak için ortak doküman, fikir toplamak için anket ya da sanal pano.
    2. Etkileşimli iletişim: Kişilerin birlikte üretebildiği ve anında tepki verebildiği iletişimdir.
    3. E-postanın bölümleri: kime, konu, hitap, gövde, kapanış, imza, ek. Uygun saatte, kibar ve kısa yazılır.
    4. Çevrim içi toplantıda: zamanında katıl, mikrofonu kapalı tut, söz iste, arka plana dikkat et, izinsiz kayıt alma, bağlantıyı paylaşma.
    5. Bilişim etiği: Bilişim teknolojilerini kullanırken doğru ve yanlışı belirleyen ilke ve kurallardır.
    6. Temel ilkeler: gizlilik, doğruluk, emeğe saygı, yetkili erişim, saygı, sorumluluk.
    7. Yasal olan her davranış etik değildir; etik “Bunu yapmalı mıyım?” sorusuyla ilgilidir.
    8. Etik durumlarda güvenlik önlemleri: oturumu kapatmak, şifreyi paylaşmamak, oltalama iletilerine cevap vermemek, toplantılara şifre koymak.

    Yazılıya hazırlık · Klasik sorular

    Önce sen yaz, sonra örnek cevaba bak

    Cevabını defterine tam cümlelerle yaz. Sonra örnek cevabı açıp kendi cevabınla karşılaştır.

    1. Etkileşimli iletişim nedir? İki örnek veriniz. (10 puan)

      Örnek cevabı göster
      Kişilerin yalnızca mesaj göndermekle kalmayıp birlikte üretebildiği ve anında tepki verebildiği iletişimdir. Ortak dokümanda birlikte ödev yazmak ve çevrim içi derste soru sorup cevap almak örnektir.
    2. Bir ödevi grupça birlikte yazmak için hangi iletişim teknolojisini kullanırsınız? Nelere dikkat edersiniz? (10 puan)

      Örnek cevabı göster
      Ortak doküman kullanırım. Herkesin kendi bölümünü yazmasına, başkalarının yazısını izinsiz silmemeye ve önerileri yorum olarak eklemeye dikkat ederim.
    3. Öğretmeninize yazacağınız bir e-postanın bölümlerini yazınız. (10 puan)

      Örnek cevabı göster
      Kime (alıcının adresi), konu, hitap, gövde (mesaj), kapanış, imza ve gerekirse ek.
    4. “hocam ödev neydi yaa???” yazılı, konusu ve imzası olmayan bir e-postayı değerlendirip düzeltiniz. (10 puan)

      Örnek cevabı göster
      Konu satırı ve imza yok, hitap ve dil resmî değil, art arda soru işaretleri kaba görünüyor. Düzeltilmiş hâli: Konu: “Bilişim ödevi hakkında bir soru”. “Merhaba Öğretmenim, bilişim dersindeki ödevin konusunu ve teslim tarihini öğrenebilir miyim? Teşekkür ederim. Mert Yılmaz, 6-B”
    5. Çevrim içi bir derste uyulması gereken dört görgü kuralı yazınız. (10 puan)

      Örnek cevabı göster
      Zamanında katılmak, konuşmadığında mikrofonu kapalı tutmak, söz almak için el kaldırma düğmesini kullanmak, arka plana dikkat etmek, izinsiz kayıt ya da ekran görüntüsü almamak.
    6. Ders bağlantısını sosyal medyada paylaşmak neden hem etik hem de güvenlik sorunudur? (10 puan)

      Örnek cevabı göster
      Bağlantı yalnızca sınıfa aittir; paylaşmak öğretmenin ve arkadaşların güvenini kötüye kullanmaktır. Ayrıca tanımadığımız kişiler derse girebilir, dersi bozabilir ya da öğrencilerin görüntülerine ulaşabilir.
    7. Bilişim etiği nedir? Kendi cümlelerinizle açıklayınız. (10 puan)

      Örnek cevabı göster
      Bilgisayar, internet ve diğer bilişim teknolojilerini kullanırken neyin doğru, neyin yanlış olduğunu belirleyen ahlaki ilke ve kurallardır.
    8. Bilişim etiğinin dört temel ilkesini yazıp birer örnekle açıklayınız. (10 puan)

      Örnek cevabı göster
      • Gizlilik: Arkadaşımın mesajlarını izinsiz okumam.
      • Doğruluk: Kontrol etmediğim bir haberi paylaşmam.
      • Emeğe saygı: Başkasının resmini kaynak göstermeden kullanmam.
      • Yetkili erişim: Başkasının hesabına girmem.
    9. Okul bilgisayarında arkadaşınızın hesabının açık kaldığını gördünüz. Etik karar ve güvenlik önlemi olarak ne yaparsınız? (10 puan)

      Örnek cevabı göster
      Arkadaşımın dosyalarına ve mesajlarına bakmam; bu etik kararımdır. Güvenlik önlemi olarak hesabından çıkış yaparım ve arkadaşıma haber veririm.
    10. “Yasal olan her davranış etiktir.” görüşünü bir örnekle değerlendiriniz. (10 puan)

      Örnek cevabı göster
      Bu görüş doğru değildir. Örneğin bir arkadaşın kötü çıkmış bir fotoğrafını herkese açık bir grupta paylaşmak her zaman yasak olmayabilir ama arkadaşı üzer ve ona saygısızlıktır. Etik, “Bunu yapmalı mıyım?” sorusunu sorar.

    Boşluk doldurma

    Kelime kutusuetkileşimlikonuimzabilişim etiğigizlilikoturumu kapatmak
    1. Kişilerin birlikte üretebildiği ve anında tepki verdiği iletişime iletişim denir.
    2. E-postanın neyle ilgili olduğunu birkaç kelimeyle anlatan bölüm satırıdır.
    3. E-postanın sonuna yazılan ad, soyad ve sınıf bilgisine denir.
    4. Bilişim teknolojilerinde doğru ve yanlışı belirleyen ilkelere denir.
    5. Başkalarının mesaj ve dosyalarına saygı göstermek ilkesidir.
    6. Ortak bilgisayardaki işin bitince hesabından çıkmaya denir.

    Pekiştir · Oyunlar

    Oynayarak tekrar et

    Kısa oyunlarla konuyu pekiştir. Telefonda da bilgisayarda da dokunarak ya da tıklayarak oynanır.

    Eşleştirme

    İlke ve örnek

    Soldan bir etik ilke seç, sağdan ona uyan davranışa dokun.

    0 / 7

    Hazır olduğunda soldan bir seçim yap.

    Sınıflandırma oyunu

    Etik mi, değil mi?

    Her davranışı doğru kutuya yerleştir.

    0 / 12

    Bir kart seçerek başla.

    Sıralama oyunu

    E-postayı kur

    Bir e-postanın bölümlerini yukarıdan aşağıya doğru sırala.

    0 / 6

    İlk adımı seçerek başla.

    Kapanış · Kendini değerlendir

    Bu hafta neler öğrendin?

    Her madde için dürüstçe seç. “Yardım istiyorum” dediğin konunun bölümüne geri dön ya da öğretmenine sor.

    İletişim aracını amaca uygun seçip görgü kurallarına göre kullanabiliyorum.

    Konu, hitap ve imzası olan düzgün bir e-posta yazabiliyorum.

    Bilişim etiğini ve temel ilkelerini örneklerle açıklayabiliyorum.

    Etik bir dijital durumda uygun güvenlik önlemini belirleyebiliyorum.

    Haftanın mini görevi · Evde

    Sınıfımızın dijital görgü kartı

    Sınıfınızın çevrim içi dersleri ve ortak çalışmaları için bir görgü kartı hazırla.

    1. Çevrim içi toplantılar için beş kural yaz.
    2. Ortak dokümanda çalışırken uyulacak üç kural ekle.
    3. Bilişim etiğinin on kuralından en önemli bulduğun üçünü seç ve nedenini yaz.
    Öğretmen için: 2 ders saatlik akış önerisi

    1. ders (40 dk)

    1. Merak et: yanlış kanal, yanlış saat (6 dk)
    2. Amaca uygun araç tablosu (8 dk)
    3. E-posta bölümleri ve e-posta düzeltici (14 dk)
    4. Çevrim içi toplantı görgüsü (12 dk)

    2. ders (40 dk)

    1. Bilişim etiği, ilkeler ve on kural (14 dk)
    2. Etik durumlar ve güvenlik önlemleri tablosu (8 dk)
    3. “Etik pusula” ve “Etik mi, değil mi?” oyunları (10 dk)
    4. Deftere yazalım (8 dk)