Kod Kâşifi · 15. hafta · 28 Aralık 2026–1 Ocak 2027

5. sınıf · 15. hafta · BTY.5.3.1 / BTY.5.3.2

Ağ bileşenleri ve bağlantı türleri

Geçen hafta bilgisayar ağlarının ne olduğunu öğrendik ve merak sorularımızı yazdık. Bu hafta ağı oluşturan parçaları tanıyacak, bir fotoğrafın şehirler arasındaki yolculuğunu izleyecek ve kablolu ile kablosuz bağlantıları karşılaştıracağız.

Tema 3 · Bilgisayar ağları ve iletişim2 ders saati28 Aralık 2026–1 Ocak 20271 Ocak resmî tatil

Isınma · Merak et

Bir fotoğrafın yolculuğu

Evdeki tabletinle çektiğin bir fotoğrafı başka bir şehirde yaşayan büyükannene mesajla gönderiyorsun. Birkaç saniye sonra büyükannen fotoğrafı görüyor.

Fotoğraf tabletten büyükannenin telefonuna giderken hangi cihazlardan geçer? Yolun bir kısmı kablolu, bir kısmı kablosuz olabilir mi? Tahminini yaz, sonra aşağıdaki yolculuğu izle.

Adım 1 · Ağ bileşenleri

Ağı oluşturan parçalar

Haftanın kavramı

Ağ bileşeni

Bir bilgisayar ağını oluşturan ve cihazların birbirine bağlanmasını sağlayan donanımlardır.

Örnek: Modem, yönlendirici, anahtar, ağ kartı, kablolar.

Neden farklı parçalar var?

Bir şehrin yolları gibi düşün: Evden çıkan sokak, kavşaklar, otoyollar ve trafik polisleri. Her ağ bileşeni bu yol sisteminde farklı bir görev üstlenir.

Modem

  • Evdeki ağı internet servis sağlayıcısının hattına bağlar.
  • Ev ile internet arasındaki kapıdır.

Yönlendirici (router)

  • Veriyi doğru cihaza yönlendirir.
  • Çoğu evde modemle tek kutudadır ve kablosuz ağ yayar.

Anahtar (switch)

  • Aynı ağdaki çok sayıda cihazı kabloyla birbirine bağlar.
  • Okul laboratuvarlarında kullanılır.

Kablosuz erişim noktası

  • Kablosuz ağı geniş bir alana yayar.
  • Büyük binalarda koridorlara yerleştirilir.

Ağ kartı

  • Cihazın ağa bağlanmasını sağlar.
  • Kablolu ya da kablosuz olabilir; çoğu cihazın içindedir.

Kablolar

  • Ağ kablosu (Ethernet): bina içinde.
  • Fiber optik: ışıkla, çok hızlı ve uzun mesafe.

Sunucu

  • Web sitelerini, uygulamaları ve dosyaları barındıran güçlü bilgisayar.
  • Diğer cihazlara hizmet verir.

Baz istasyonu

  • Cep telefonlarını mobil ağa bağlayan anten.
  • Kablosuz sinyal yayar.

Etkinlik · Paket yolculuğu

Fotoğraf yola çıkıyor

“Sonraki adım” düğmesine basarak fotoğrafın yolculuğunu izle. Kesik çizgiler kablosuz, düz çizgiler kablolu bağlantıyı gösterir.

TabletYönlendiriciModemİnternet servissağlayıcısıFiber optikkablolarUygulamanınsunucusuBaz istasyonuBüyükannenintelefonu

Veri paketleri

İnternette büyük dosyalar küçük parçalara, yani veri paketlerine bölünerek gönderilir. Her paketin üzerinde nereye gideceği yazar. Paketler farklı yollardan gidebilir; varınca yeniden birleştirilir.

Denizlerin altındaki kablolar

Kıtalar arasındaki internet trafiğinin büyük çoğunluğu uydulardan değil, okyanus diplerine döşenmiş fiber optik kablolardan geçer.

Adım 2 · Kablolu ve kablosuz bağlantı

Kablo mu, dalga mı?

Kablolu bağlantıKablosuz bağlantı
Nasıl çalışır?Veri kablonun içinden elektrik ya da ışık sinyaliyle gider.Veri havada radyo dalgalarıyla gider.
Hız ve kararlılıkGenellikle daha hızlı ve kesintisizdir.Duvarlar ve mesafe sinyali zayıflatabilir.
Hareket özgürlüğüCihaz kablonun uzandığı yerde kalır.Cihazla evin içinde rahatça dolaşılır.
KurulumKablo çekmek gerekir.Kurulumu kolaydır, kablo kalabalığı yoktur.
GüvenlikAğa bağlanmak için kabloya fiziksel erişim gerekir.Şifre konmazsa yakındaki herkes bağlanabilir.
ÖrneklerAğ kablosu (Ethernet), fiber optik, USBWi-Fi, Bluetooth, mobil veri

Hangi bağlantı?

Cihaz bağlıyken hareket edecek mi?

Mesafe ne kadar?

Senin için en önemlisi ne?

Önerilen bağlantı

Adım 3 · Ağ bileşenleri hakkında güvenilir bilgi topla

Araştırırken kaynağı seç

KaynakGüvenilirlikNeden?
Ders kitabı ve EBA içerikleriYüksekUzmanlarca hazırlanır ve denetlenir.
Cihazın kullanım kılavuzu ve üreticinin resmî sitesiYüksekCihazı üreten firma doğru teknik bilgiyi verir.
Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) sitesiYüksekİnternet ve iletişim konusunda Türkiye’nin resmî kurumudur.
Bilim ve teknoloji dergileriYüksekUzmanlar yazar, kaynak gösterir.
Kişisel bloglar ve kısa videolarKontrol etDoğru olabilir ama mutlaka başka kaynakla karşılaştırılmalı.
Adı belli olmayan forum yorumlarıDüşükKimin yazdığı ve doğruluğu belli değildir.
Karar oyunu

Araştırma dedektifi

Ağ bileşenlerini araştırırken her durumda en doğru davranışı seç.

Özet · Deftere yazalım

Defterine bunları yaz

Yazılı sınava çalışırken önce bu maddeleri tekrar et.

Ağ bileşenleri ve bağlantı türleri

  1. Ağ bileşeni: Bilgisayar ağını oluşturan ve cihazları birbirine bağlayan donanımlardır.
  2. Modem ev ağını internete bağlar. Yönlendirici veriyi doğru cihaza yönlendirir ve çoğu zaman kablosuz ağ yayar.
  3. Anahtar çok sayıda cihazı kabloyla bağlar. Kablosuz erişim noktası Wi-Fi’yi geniş alana yayar. Ağ kartı cihazın ağa bağlanmasını sağlar.
  4. Sunucu web sitelerini ve uygulamaları barındıran güçlü bilgisayardır. Baz istasyonu telefonları mobil ağa bağlar.
  5. İnternette veriler küçük veri paketlerine bölünerek gönderilir ve varınca birleştirilir.
  6. Kablolu bağlantı (Ethernet, fiber optik) hızlı ve kararlıdır. Kablosuz bağlantı (Wi-Fi, Bluetooth, mobil veri) hareket özgürlüğü sağlar.
  7. Fiber optik kablolar veriyi ışıkla taşır; kıtalar arası internet trafiği büyük ölçüde deniz altındaki fiber kablolardan geçer.
  8. Ağ bileşenleri hakkında ders kitabı, EBA, üretici kılavuzları ve resmî kurumlar gibi güvenilir kaynaklardan bilgi toplanır.

Yazılıya hazırlık · Klasik sorular

Önce sen yaz, sonra örnek cevaba bak

Cevabını defterine tam cümlelerle yaz. Sonra örnek cevabı açıp kendi cevabınla karşılaştır.

  1. Ağ bileşeni nedir? Dört ağ bileşeninin adını yazınız. (10 puan)

    Örnek cevabı göster
    Bilgisayar ağını oluşturan ve cihazların birbirine bağlanmasını sağlayan donanımlardır. Modem, yönlendirici, anahtar ve ağ kartı (kablolar ve sunucu da olabilir).
  2. Modem ile yönlendirici arasındaki farkı açıklayınız. (10 puan)

    Örnek cevabı göster
    Modem ev ağını internet servis sağlayıcısının hattına, yani internete bağlar. Yönlendirici ise ağ içindeki veriyi doğru cihaza yönlendirir ve genellikle kablosuz ağ yayar. Çoğu evde ikisi tek bir kutudadır.
  3. Okulun bilişim laboratuvarındaki otuz bilgisayar birbirine hangi ağ bileşeniyle bağlanır? (10 puan)

    Örnek cevabı göster
    Anahtar (switch) ile bağlanır. Anahtar, aynı ağdaki çok sayıda cihazı kablolarla birbirine bağlar.
  4. Sunucu nedir? Günlük hayattan bir örnek veriniz. (10 puan)

    Örnek cevabı göster
    Web sitelerini, uygulamaları ve dosyaları barındıran ve diğer cihazlara hizmet veren güçlü bilgisayardır. Örneğin bir video sitesindeki videolar sunucularda saklanır.
  5. Bir fotoğrafın tabletten başka şehirdeki bir telefona gidişini sırasıyla açıklayınız. (10 puan)

    Örnek cevabı göster
    Tablet fotoğrafı veri paketlerine böler ve Wi-Fi ile yönlendiriciye gönderir. Modem paketleri internet servis sağlayıcısına iletir. Paketler fiber optik kablolarla uygulamanın sunucusuna gider. Sunucu paketleri alıcının şehrine gönderir; baz istasyonu mobil ağ üzerinden telefona ulaştırır ve telefon paketleri birleştirir.
  6. Veri paketi nedir? İnternette veriler neden paketlere bölünür? (10 puan)

    Örnek cevabı göster
    Büyük bir dosyanın gönderilmek üzere bölündüğü küçük parçalardır. Paketlere bölmek verinin farklı yollardan hızlı ve güvenli gitmesini sağlar; bir paket kaybolursa yalnızca o paket yeniden gönderilir.
  7. Kablolu ve kablosuz bağlantıyı iki özellik açısından karşılaştırınız. (10 puan)

    Örnek cevabı göster
    Kablolu bağlantı genellikle daha hızlı ve kararlıdır ama cihaz kablonun olduğu yerde kalır. Kablosuz bağlantı hareket özgürlüğü sağlar ve kurulumu kolaydır ama duvarlar ve mesafe sinyali zayıflatabilir.
  8. Masasında sabit duran ve büyük dosyalar indiren bir bilgisayar için hangi bağlantıyı önerirsiniz? Neden? (10 puan)

    Örnek cevabı göster
    Kablolu bağlantıyı (Ethernet) öneririm. Bilgisayar hareket etmeyeceği için kablo sorun olmaz; kablolu bağlantı daha hızlı ve kesintisizdir.
  9. Fiber optik kabloların özelliklerini yazınız. (10 puan)

    Örnek cevabı göster
    Veriyi ışık sinyaliyle taşır, çok hızlıdır ve uzun mesafelerde kullanılır. Şehirler ve kıtalar arasındaki internet bağlantısının büyük bölümü fiber optik kablolarla sağlanır.
  10. Ağ bileşenleri hakkında araştırma yaparken hangi kaynakları kullanırsınız? Neden? (10 puan)

    Örnek cevabı göster
    Ders kitabını, EBA içeriklerini, cihazın kullanım kılavuzunu ve BTK gibi resmî kurumların sitelerini kullanırım. Bu kaynaklar uzmanlarca hazırlanır ve doğruluğu denetlenir. Forum yorumlarını mutlaka başka kaynakla karşılaştırırım.

Boşluk doldurma

Kelime kutusuağ bileşenimodemyönlendiricianahtarfiber optikveri paketi
  1. Bilgisayar ağını oluşturan donanımlara denir.
  2. Ev ağını internet servis sağlayıcısının hattına bağlayan cihaz adını alır.
  3. Veriyi doğru cihaza yönlendiren ve çoğu zaman kablosuz ağ yayan cihaza denir.
  4. Laboratuvardaki çok sayıda bilgisayarı kabloyla bağlayan cihaza denir.
  5. Veriyi ışıkla taşıyan çok hızlı kablolara kablo denir.
  6. Büyük dosyaların gönderilmek üzere bölündüğü küçük parçalara denir.

Pekiştir · Oyunlar

Oynayarak tekrar et

Kısa oyunlarla konuyu pekiştir. Telefonda da bilgisayarda da dokunarak ya da tıklayarak oynanır.

Eşleştirme

Bileşen ve görevi

Soldan bir ağ bileşeni seç, sağdan görevine dokun.

0 / 7

Hazır olduğunda soldan bir seçim yap.

Sınıflandırma oyunu

Kablolu mu, kablosuz mu?

Her bağlantıyı doğru gruba yerleştir.

0 / 12

Bir kart seçerek başla.

Sıralama oyunu

Paket yolculuğu

Fotoğrafın tabletten büyükannenin telefonuna yolculuğunu sırala.

0 / 6

İlk adımı seçerek başla.

Kapanış · Kendini değerlendir

Bu hafta neler öğrendin?

Her madde için dürüstçe seç. “Yardım istiyorum” dediğin konunun bölümüne geri dön ya da öğretmenine sor.

Ağ bileşenlerini ve görevlerini açıklayabiliyorum.

Bir verinin internette nasıl yol aldığını anlatabiliyorum.

Kablolu ve kablosuz bağlantıyı karşılaştırıp duruma uygun olanı seçebiliyorum.

Ağ bileşenleri hakkında güvenilir kaynaklardan bilgi toplayabiliyorum.

Haftanın mini görevi · Evde

Ağ bileşeni araştırma kartı

Evindeki ya da okulundaki bir ağ bileşenini araştır.

  1. Bileşeni seç (modem, yönlendirici, ağ kablosu…) ve bir yetişkinle birlikte üzerindeki ışıkları ve girişleri incele.
  2. Görevini, kablolu ya da kablosuz çalıştığını güvenilir bir kaynaktan araştır.
  3. Kartına kaynağın adını ve tarihini yaz; derste sınıfla paylaş.
Öğretmen için: 2 ders saatlik akış önerisi

1. ders (40 dk)

  1. Merak et: fotoğrafın yolculuğu (5 dk)
  2. Ağ bileşenleri ve görevleri (15 dk)
  3. Paket yolculuğu etkinliği (10 dk)
  4. “Bileşen ve görevi” eşleştirmesi (10 dk)

2. ders (40 dk)

  1. Kablolu ve kablosuz bağlantı karşılaştırması (10 dk)
  2. “Hangi bağlantı?” seçici ve sınıflandırma oyunu (10 dk)
  3. Güvenilir kaynaklar ve araştırma dedektifi (12 dk)
  4. Deftere yazalım (8 dk)