Kod Kâşifi · 16. hafta · 4–8 Ocak 2027

5. sınıf · 16. hafta · BTY.5.3.2

Bilgisayar ağlarında bağlanma

Kulaklığın telefona, telefonun internete, kartın ödeme cihazına, kumandanın televizyona bağlanıyor. Her biri farklı bir yöntem kullanıyor. Bu hafta bağlantı teknolojilerini tanıyacak, bir ağa güvenle bağlanmayı öğrenecek ve ağ bileşenlerini görevlerine göre gruplandıracağız.

Tema 3 · Bilgisayar ağları ve iletişim2 ders saati4–8 Ocak 2027

Isınma · Merak et

Bağlantı avı

Bir günde kaç farklı bağlantı yöntemi kullanıyoruz? Aşağıdaki durumlarda cihazlar birbirine nasıl bağlanıyor?

Kulaklıkla telefondan müzik dinlemek
Otobüste telefonla internete girmek
Markette kartı ödeme cihazına yaklaştırmak
Kumandayla televizyonun kanalını değiştirmek
Evde tabletle video izlemek
Navigasyonun arabanın konumunu bulması
Cevaplara bak
  1. Bluetooth
  2. Mobil veri (baz istasyonları)
  3. NFC (yakın alan iletişimi)
  4. Kızılötesi ışık
  5. Wi-Fi (kablosuz ağ)
  6. Uydu sinyalleri (konum için)

Adım 1 · Kablosuz bağlantı teknolojileri

Havadaki görünmez yollar

Haftanın kavramı

Kablosuz bağlantı

Cihazların kablo olmadan, radyo dalgaları ya da ışık gibi sinyallerle birbirine bağlanmasıdır.

Örnek: Wi-Fi, Bluetooth, mobil veri, NFC.

TeknolojiMenzilNerede kullanılır?
Wi-FiEv ya da okul içi, onlarca metreBilgisayar, tablet ve telefonu internete bağlamak
BluetoothBirkaç metreKulaklık, hoparlör, akıllı saat, kablosuz fare
Mobil veri (4.5G, 5G)Kilometrelerce; baz istasyonları sayesindeEvden uzakta telefonla internete girmek
NFC (yakın alan iletişimi)Birkaç santimetreTemassız ödeme, toplu taşıma kartı
KızılötesiBirkaç metre, cihazı görmesi gerekirTelevizyon ve klima kumandaları
UyduBütün dünyaKonum bulma (navigasyon), uydudan internet, televizyon yayını
Kısa menzil bir güvenlik özelliği olabilir

NFC’nin yalnızca birkaç santimetrede çalışması bir eksiklik değil, güvenlik önlemidir: Ödeme yapmak için kartı bilerek cihaza yaklaştırman gerekir.

Adım 2 · Kablolu bağlantı yöntemleri

Kablonun hâlâ önemli olduğu yerler

Ağ kablosu (Ethernet)Bilgisayarı modeme, yönlendiriciye ya da anahtara bağlar. Bina içinde hızlı ve kararlıdır.
Fiber optikVeriyi ışıkla taşır. Şehirler ve ülkeler arası bağlantıların omurgasıdır; evlere kadar da gelebilir.
USBYazıcı, fare, USB bellek gibi cihazları bilgisayara bağlar.
Kablo ya da kablosuz?

Hareket etmeyecek ve hızlı, kesintisiz bağlantı isteyen cihazlar (masaüstü bilgisayar, okul sunucusu) için kablo; taşınan cihazlar için kablosuz bağlantı tercih edilir.

Adım 3 · Bir kablosuz ağa güvenle bağlanma

Doğru ağı seç

1Ayarları açCihazın ayarlarından Wi-Fi bölümüne gir.
2Wi-Fi’yi açKablosuz bağlantıyı etkinleştir.
3Ağı seçListeden tanıdığın, doğru ağ adını seç.
4Şifreyi girAğın sahibinin izin verdiği şifreyi yaz.
5Kontrol etBağlandı simgesini ve sinyal çubuklarını kontrol et.

Hangi ağa bağlanmalısın?

Evdesin ve tablette aşağıdaki ağları görüyorsun. Ailenin ağı “Ev_Agi”. Bir ağa dokun.

Sonuç

Bir ağ seç

Açık ağlara dikkat

Kilit simgesi olmayan şifresiz ağlarda gönderdiğin bilgiler başkalarınca görülebilir. “Ücretsiz Wi-Fi” gibi adlar sahte olabilir. Böyle ağlarda hesaplarına giriş yapma.

Ağ şifresi de bir şifredir

Evinin ağ şifresini yalnızca ailenin izin verdiği kişilerle paylaş.

Etkinlik · Sinyal simülatörü

Sinyal neden zayıflar?

Kablosuz sinyaller mesafe arttıkça ve engellerden geçtikçe zayıflar. Ayarları değiştir ve sinyal çubuklarını izle.

Arada çalışan mikrodalga fırın varBazı ev aletleri sinyali bozabilir.

Sinyal gücü

Adım 4 · Bileşenleri görevlerine göre grupla

Kim ne iş yapar?

Görev grubuBileşenlerNe yaparlar?
Bağlantıyı sağlayanlarAğ kartı, ağ kablosu, fiber optik kablo, kablosuz erişim noktasıCihazların ağa fiziksel ya da kablosuz olarak bağlanmasını sağlar.
Veriyi yönlendirenlerYönlendirici, anahtarVeriyi doğru cihaza ulaştırır.
İnternete açılanlarModem, internet servis sağlayıcısı, baz istasyonuAğı internete bağlar.
Hizmet verenlerSunucuWeb sitelerini, uygulamaları ve dosyaları barındırır.

Özet · Deftere yazalım

Defterine bunları yaz

Yazılı sınava çalışırken önce bu maddeleri tekrar et.

Bilgisayar ağlarında bağlanma

  1. Kablosuz bağlantı: Cihazların kablo olmadan radyo dalgaları ya da ışık gibi sinyallerle bağlanmasıdır.
  2. Wi-Fi ev ve okul içinde internete bağlar; Bluetooth birkaç metrede kulaklık ve saat gibi cihazları bağlar.
  3. Mobil veri baz istasyonlarıyla her yerde; NFC birkaç santimetrede temassız ödemede; kızılötesi kumandalarda; uydu konum bulmada kullanılır.
  4. Kablolu yöntemler: ağ kablosu (Ethernet), fiber optik, USB. Sabit ve hız isteyen cihazlarda kablo tercih edilir.
  5. Wi-Fi’ye bağlanma: ayarları aç → Wi-Fi’yi aç → doğru ağı seç → şifreyi gir → bağlantıyı kontrol et.
  6. Şifresiz açık ağlarda hesaplara giriş yapılmaz; sahte ağ adlarına dikkat edilir.
  7. Kablosuz sinyal mesafe, duvarlar ve bazı ev aletleri yüzünden zayıflar.
  8. Ağ bileşenleri görevlerine göre gruplanır: bağlantıyı sağlayanlar, veriyi yönlendirenler, internete açılanlar, hizmet verenler.

Yazılıya hazırlık · Klasik sorular

Önce sen yaz, sonra örnek cevaba bak

Cevabını defterine tam cümlelerle yaz. Sonra örnek cevabı açıp kendi cevabınla karşılaştır.

  1. Kablosuz bağlantı nedir? Dört kablosuz bağlantı teknolojisi yazınız. (10 puan)

    Örnek cevabı göster
    Cihazların kablo olmadan radyo dalgaları ya da ışık gibi sinyallerle birbirine bağlanmasıdır. Wi-Fi, Bluetooth, mobil veri ve NFC (kızılötesi ve uydu da olabilir).
  2. Wi-Fi ile Bluetooth arasındaki farkları yazınız. (10 puan)

    Örnek cevabı göster
    Wi-Fi ev ya da okul içinde onlarca metrede çalışır ve cihazları internete bağlar. Bluetooth birkaç metrede çalışır ve kulaklık, hoparlör, akıllı saat gibi cihazları birbirine bağlar.
  3. Temassız ödemede hangi bağlantı teknolojisi kullanılır? Kısa menzili neden bir güvenlik önlemidir? (10 puan)

    Örnek cevabı göster
    NFC kullanılır. Yalnızca birkaç santimetrede çalıştığı için ödeme yapmak için kartı bilerek cihaza yaklaştırmak gerekir; uzaktan istemeden ödeme yapılamaz.
  4. Evden uzaktayken telefonla internete hangi teknolojiyle bağlanırız? Nasıl çalışır? (10 puan)

    Örnek cevabı göster
    Mobil veriyle bağlanırız. Telefon, çevredeki baz istasyonlarına kablosuz olarak bağlanır; baz istasyonları da internete bağlıdır.
  5. Üç kablolu bağlantı yöntemini ve kullanıldıkları yerleri yazınız. (10 puan)

    Örnek cevabı göster
    Ağ kablosu (Ethernet) bilgisayarı modeme ya da anahtara bağlar. Fiber optik kablo şehirler ve ülkeler arasında veriyi ışıkla taşır. USB yazıcı, fare gibi cihazları bilgisayara bağlar.
  6. Bir kablosuz ağa güvenle bağlanmanın adımlarını yazınız. (10 puan)

    Örnek cevabı göster
    Cihazın ayarlarından Wi-Fi bölümünü açmak, Wi-Fi’yi etkinleştirmek, listeden tanıdığım doğru ağı seçmek, izinli şifreyi girmek ve bağlantı simgesini kontrol etmek.
  7. Bir kafede “UCRETSIZ-WIFI” adlı şifresiz bir ağ gördünüz. Bu ağa bağlanıp oyun hesabınıza girer misiniz? Neden? (10 puan)

    Örnek cevabı göster
    Girmem. Şifresiz ağlarda gönderdiğim bilgiler başkalarınca görülebilir ve ağ adı sahte olabilir. Böyle ağlarda hesaplarıma giriş yapmam.
  8. Kablosuz sinyali zayıflatan üç etken yazınız. (10 puan)

    Örnek cevabı göster
    Yönlendiriciye olan uzaklığın artması, aradaki duvarlar ve bazı ev aletlerinin (mikrodalga fırın gibi) çalışması.
  9. Ağ bileşenlerini görevlerine göre dört gruba ayırınız ve her gruba bir örnek veriniz. (10 puan)

    Örnek cevabı göster
    Bağlantıyı sağlayanlar: ağ kartı. Veriyi yönlendirenler: yönlendirici. İnternete açılanlar: modem. Hizmet verenler: sunucu.
  10. Masaüstü bilgisayar, akıllı saat ve televizyon kumandası için hangi bağlantı yöntemlerini önerirsiniz? Neden? (10 puan)

    Örnek cevabı göster
    Masaüstü bilgisayar için ağ kablosu; sabit durur ve hızlı bağlantı ister. Akıllı saat için Bluetooth; telefona yakın, kısa mesafede bağlanır. Kumanda için kızılötesi; televizyonu görerek birkaç metreden komut gönderir.

Boşluk doldurma

Kelime kutusukablosuz bağlantıBluetoothNFCmobil veriEthernetyönlendirici
  1. Cihazların kablo olmadan sinyallerle bağlanmasına denir.
  2. Kulaklığı telefona birkaç metreden bağlayan teknoloji adını alır.
  3. Temassız ödemede kullanılan, birkaç santimetrede çalışan teknoloji adını alır.
  4. Evden uzakta baz istasyonları sayesinde internete bağlanmaya denir.
  5. Bilgisayarı modeme bağlayan ağ kablosuna kablosu da denir.
  6. Veriyi doğru cihaza ulaştıran ağ bileşenine denir.

Pekiştir · Oyunlar

Oynayarak tekrar et

Kısa oyunlarla konuyu pekiştir. Telefonda da bilgisayarda da dokunarak ya da tıklayarak oynanır.

Eşleştirme

Teknoloji ve örnek

Soldan bir bağlantı teknolojisi seç, sağdan ona uyan örneğe dokun.

0 / 7

Hazır olduğunda soldan bir seçim yap.

Sınıflandırma oyunu

Hangi bağlantı teknolojisi?

Her durumu kullanılan bağlantı teknolojisine yerleştir.

0 / 10

Bir kart seçerek başla.

Sınıflandırma oyunu

Görev grupları

Her ağ bileşenini görev grubuna yerleştir.

0 / 8

Bir kart seçerek başla.

Sıralama oyunu

Wi-Fi’ye bağlan

Bir kablosuz ağa bağlanmanın adımlarını sırala.

0 / 5

İlk adımı seçerek başla.

Kapanış · Kendini değerlendir

Bu hafta neler öğrendin?

Her madde için dürüstçe seç. “Yardım istiyorum” dediğin konunun bölümüne geri dön ya da öğretmenine sor.

Kablolu ve kablosuz bağlantı yöntemlerini belirleyebiliyorum.

Bağlantı teknolojilerini menzil ve kullanım alanına göre gruplandırabiliyorum.

Bir kablosuz ağa güvenle bağlanabiliyor, açık ağların risklerini biliyorum.

Ağ bileşenlerini görevlerine göre gruplandırabiliyorum.

Haftanın mini görevi · Evde

Evimin bağlantı haritası

Evindeki cihazların birbirine ve internete nasıl bağlandığını incele.

  1. En az altı cihaz seç ve her birinin bağlantı yöntemini yaz (Wi-Fi, Bluetooth, kablo, kızılötesi…).
  2. Evin farklı odalarında telefonun Wi-Fi sinyal çubuklarına bak; en güçlü ve en zayıf yeri not et.
  3. Sinyalin zayıf olduğu yerin sebebini tahmin et.
Öğretmen için: 2 ders saatlik akış önerisi

1. ders (40 dk)

  1. Merak et: bağlantı avı (6 dk)
  2. Kablosuz teknolojiler tablosu (12 dk)
  3. Kablolu yöntemler (6 dk)
  4. Güvenle bağlanma adımları ve ağ listesi etkinliği (16 dk)

2. ders (40 dk)

  1. Sinyal simülatörü (8 dk)
  2. Bileşenleri görevlerine göre gruplama (10 dk)
  3. Oyunlar (14 dk)
  4. Deftere yazalım (8 dk)