Bilgi güvenliği
Bilginin izinsiz kişilerin eline geçmesini, bozulmasını ve ulaşılamaz hâle gelmesini önlemek için alınan önlemlerin tümüdür.
Örnek: Hesapta iki adımlı doğrulama kullanmak, dosyaların yedeğini almak.
5. sınıf · 23. hafta · BTY.5.5.2
Bir yapay zekâ uygulaması indirmeden önce nelere bakmalıyız? Bu hafta etik ile bilgi güvenliğinin temel bileşenlerini birbirinden ayıracak, sonra gerçek bir uygulama mağazası sayfasına benzeyen örnekleri gizlilik ve güvenlik ölçütleriyle değerlendireceğiz.
Isınma · Merak et
Zeynep, yapay zekâlı bir günlük uygulamasına her gün yazı yazıyor. Bir gün üç sorunla karşılaştı:
Üç sorun da “bilgi güvenliği” sorunu. Sence her biri bilginin hangi özelliğine zarar verdi?
Adım 1 · Bilgi güvenliğinin temel bileşenleri
Bilginin izinsiz kişilerin eline geçmesini, bozulmasını ve ulaşılamaz hâle gelmesini önlemek için alınan önlemlerin tümüdür.
Örnek: Hesapta iki adımlı doğrulama kullanmak, dosyaların yedeğini almak.
| Bileşen | Anlamı | Bozulursa ne olur? | Önlem |
|---|---|---|---|
| Gizlilik | Bilgiyi yalnızca yetkili kişiler görebilir. | Özel bilgiler başkalarının eline geçer. | Güçlü şifre, iki adımlı doğrulama, gizlilik ayarları |
| Bütünlük | Bilgi izinsiz değiştirilmez, eksilmez, bozulmaz. | Notlar, ödevler, mesajlar değişir ya da kaybolur. | Güvenilir uygulama, güncelleme, değişiklik geçmişi |
| Erişilebilirlik | Bilgiye gerektiğinde ulaşılabilir. | İhtiyaç anında dosyaya ya da hesaba girilemez. | Yedek alma, şifreyi unutmama, güvenilir hizmet |
Bilgi güvenliğini üç ayaklı bir tabureye benzetebilirsin. Ayaklardan biri kırılırsa tabure devrilir. Gizlilik, bütünlük ve erişilebilirliğin üçü de korunmalıdır.
Adım 2 · Etik ile bilgi güvenliğini ayırt etme
Teknolojiyi kullanırken nasıl davrandığımızla ilgilidir.
Bilgiyi tehlikelerden korumakla ilgilidir.
Etik davranan biri başkalarının bilgilerine izinsiz bakmaz; bu, bilgi güvenliğinin gizlilik bileşenini de korur. Yani etik kurallara uymak bilgi güvenliğine de katkı sağlar.
Etkinlik · Uygulama değerlendirme kartı
Bir yapay zekâ uygulamasını seç. Mağaza sayfasını dikkatle oku ve her ölçüt için “Karşılıyor” ya da “Karşılamıyor” de. Sonra kontrol et.
Özet · Deftere yazalım
Yazılı sınava çalışırken önce bu maddeleri tekrar et.
Yazılıya hazırlık · Klasik sorular
Cevabını defterine tam cümlelerle yaz. Sonra örnek cevabı açıp kendi cevabınla karşılaştır.
Bilgi güvenliği nedir? (10 puan)
Bilgi güvenliğinin üç temel bileşenini açıklayınız. (10 puan)
Kardeşinizin şifrenizi tahmin edip mesajlarınızı okuması hangi bileşenin bozulmasıdır? Nasıl önlenir? (10 puan)
Bir uygulamanın hatası yüzünden ödevinizin bir kısmının silinmesi hangi bileşenle ilgilidir? (10 puan)
Erişilebilirlik neden önemlidir? Bir önlem yazınız. (10 puan)
Etik ile bilgi güvenliği arasındaki farkı yazınız. (10 puan)
Etik davranmak bilgi güvenliğine nasıl katkı sağlar? Bir örnek veriniz. (10 puan)
Bir yapay zekâ uygulamasını indirmeden önce bakılması gereken dört ölçütü yazınız. (10 puan)
Bir resim uygulaması rehberinize ve konumunuza erişmek istiyor, geliştiricisinin adı da belli değil. Bu uygulamayı indirir misiniz? Neden? (10 puan)
Uygulamanın “verilerinizi silebilirsiniz” özelliği neden önemlidir? (10 puan)
Pekiştir · Oyunlar
Kısa oyunlarla konuyu pekiştir. Telefonda da bilgisayarda da dokunarak ya da tıklayarak oynanır.
Her durumu, zarar gören bilgi güvenliği bileşenine yerleştir.
Bir kart seçerek başla.
Her davranışın daha çok etikle mi, bilgi güvenliğiyle mi ilgili olduğuna karar ver.
Bir kart seçerek başla.
Soldan bir değerlendirme ölçütü seç, sağdan sorulacak soruya dokun.
Hazır olduğunda soldan bir seçim yap.
Kapanış · Kendini değerlendir
Her madde için dürüstçe seç. “Yardım istiyorum” dediğin konunun bölümüne geri dön ya da öğretmenine sor.
Bilgi güvenliğinin üç bileşenini açıklayabiliyorum.
Bir sorunun hangi bileşeni bozduğunu bulabiliyorum.
Etik ile bilgi güvenliğini ayırt edebiliyorum.
Bir uygulamayı gizlilik ve güvenlik ölçütleriyle değerlendirebiliyorum.
Haftanın mini görevi · Ailenle birlikte
Ailenin telefonundaki bir uygulamanın mağaza sayfasını birlikte inceleyin.