Problem
Çözülmesi gereken, bir sonuca ulaşmak için düşünmeyi ve plan yapmayı gerektiren durumdur.
Örnek: Harçlığımla kantinden ne alabilirim?
5. sınıf · 24. hafta · BTY.5.6.1
Her gün sayısız problem çözüyoruz: Okula nasıl gideceğimizi, harçlığımızla ne alacağımızı, ödevlere ne zaman başlayacağımızı. Bu hafta günlük hayattan çözülebilecek bir problem seçecek, problemin girdilerini ve beklenen çıktısını belirleyecek ve problemden algoritmaya giden yolu öğreneceğiz.
Isınma · Merak et
Aşağıdaki makine kendisine verilen her sayıyı gizli bir kurala göre değiştiriyor. Bir sayı yaz ve makineye ver. Birkaç denemeden sonra kuralı bulabilir misin?
Girdi
Çıktı
Makineye verdiğin sayı girdi, makinenin verdiği sayı çıktı, aradaki gizli kural ise işlemdir. Bilgisayarlar da böyle çalışır: Girdi alır, adım adım işler ve çıktı üretir.
Adım 1 · Problem ve algoritma
Çözülmesi gereken, bir sonuca ulaşmak için düşünmeyi ve plan yapmayı gerektiren durumdur.
Örnek: Harçlığımla kantinden ne alabilirim?
Bir problemi çözmek için izlenecek, sırası belli, açık ve sonlu adımlar dizisidir.
Örnek: Yemek tarifi, yol tarifi, bir oyunun kuralları.
Algoritmayla çözülecek problemin girdileri belli, beklenen sonucu açık olmalıdır.
Adım 2 · Girdi ve beklenen çıktı
Problemi çözmek için ihtiyaç duyduğumuz, başlangıçta elimizde olan bilgi ya da malzemedir.
Örnek: Ortalama hesaplamak için sınav notları.
Problem çözüldüğünde elde etmek istediğimiz sonuçtur.
Örnek: Notların ortalaması.
| Problem | Girdiler | Beklenen çıktı |
|---|---|---|
| Kantinden tost almak | Cebimdeki para, tostun fiyatı | Tost ve para üstü |
| Dikdörtgenin alanını bulmak | Uzun kenar, kısa kenar | Alan |
| Çay demlemek | Su, çay, çaydanlık, ocak | Demlenmiş çay |
| Okula zamanında gitmek | Evden çıkış saati, yolun süresi | Okula varış saati |
| Bir sayının tek mi çift mi olduğunu bulmak | Sayı | “Tek” ya da “Çift” |
Bir problemde verilen her bilgi girdi değildir. “Tostun rengi” para üstünü bulmamıza yardım etmez. Girdileri seçerken “Bu bilgi sonuca ulaşmak için gerekli mi?” diye sor.
Etkinlik · Problem kartı
Bir problem seç. Her karta dokunarak onu girdi, çıktı ya da gereksiz olarak işaretle (her dokunuşta değişir). Sonra kontrol et.
Adım 3 · Problemden algoritmaya
| Adım | Örnek: Kantinden tost almak |
|---|---|
| Problemi anla | Param tost almaya yetiyor mu, ne kadar para üstü alırım? |
| Girdileri belirle | Cebimdeki para: 50 TL, tostun fiyatı: 35 TL |
| Çıktıyı belirle | Tost ve para üstü |
| Adımları yaz | 1. Paramı say. 2. Fiyatı öğren. 3. Para fiyattan çoksa ya da eşitse tostu iste. 4. Parayı ver. 5. Para üstünü al: 50 − 35 = 15 TL. |
| Kontrol et | Elimde tost ve 15 TL var mı? |
Özet · Deftere yazalım
Yazılı sınava çalışırken önce bu maddeleri tekrar et.
Yazılıya hazırlık · Klasik sorular
Cevabını defterine tam cümlelerle yaz. Sonra örnek cevabı açıp kendi cevabınla karşılaştır.
Algoritma nedir? Günlük hayattan iki örnek veriniz. (10 puan)
İyi bir algoritmanın dört özelliğini yazınız. (10 puan)
Girdi ve çıktı nedir? Ortalama hesaplama örneğiyle açıklayınız. (10 puan)
“Dikdörtgenin alanını bulmak” probleminin girdilerini ve çıktısını yazınız. (10 puan)
Kantinden tost alma probleminde “tostun rengi” neden girdi değildir? (10 puan)
Problem çözme adımlarını sırasıyla yazınız. (10 puan)
“Dünyanın en güzel şarkısı hangisidir?” sorusu neden bir algoritmayla çözülemez? (10 puan)
Gizli makineye 2 verince 5, 4 verince 9, 10 verince 21 çıkıyor. Kural nedir? 6 verilirse ne çıkar? (10 puan)
Çay demleme probleminin girdilerini, çıktısını ve üç adımını yazınız. (10 puan)
Okul çantası hazırlama problemi için girdileri ve çıktıyı yazınız. (10 puan)
Pekiştir · Oyunlar
Kısa oyunlarla konuyu pekiştir. Telefonda da bilgisayarda da dokunarak ya da tıklayarak oynanır.
“Pasta yapmak” problemi için her kartı doğru kutuya yerleştir.
Bir kart seçerek başla.
Soldan bir problem seç, sağdan beklenen çıktıya dokun.
Hazır olduğunda soldan bir seçim yap.
Problemden algoritmaya giden adımları sırala.
İlk adımı seçerek başla.
Kapanış · Kendini değerlendir
Her madde için dürüstçe seç. “Yardım istiyorum” dediğin konunun bölümüne geri dön ya da öğretmenine sor.
Problem ve algoritma kavramlarını açıklayabiliyorum.
Günlük hayattan algoritmayla çözülebilecek bir problem seçebiliyorum.
Bir problemin girdilerini ve çıktısını yazabiliyorum.
Gereksiz bilgileri girdilerden ayıklayabiliyorum.
Haftanın mini görevi · Evde
Evde her gün çözdüğün bir problemi seç.