Kod Kâşifi · 23. hafta · 15–19 Mart 2027

6. sınıf · 23. hafta · BTY.6.6.2

Blok tabanlı tasarım

Plan hazır; şimdi oyunun nasıl görüneceğini ve oyuncunun yaptığı her şeye programın nasıl tepki vereceğini tasarlama zamanı. Bu hafta Atık Avcısı’nın ekran taslaklarını çizecek, etkileşimleri belirleyecek ve her etkileşim için kullanacağımız blokları amaçlarına göre seçeceğiz.

Tema 6 · Yazılım tasarımı ve programlama2 ders saati15–19 Mart 2027

Isınma · Merak et

Düğmeye bastım, ne oldu?

Sevdiğin bir oyunu düşün. Bir tuşa bastığında, bir şeye dokunduğunda ya da süre bittiğinde oyunda neler oluyor?

Oyuncunun yaptığı üç hareketi ve oyunun bunlara verdiği tepkiyi yaz. Bu tepkiler kendiliğinden mi oluşuyor?

Cevaba bak
Hiçbir tepki kendiliğinden oluşmaz. Oyunu yapan kişi, oyuncunun her hareketine karşı programın ne yapacağını önceden tasarlamış ve bloklarla programlamıştır. Kullanıcının bir eylemi ile programın buna verdiği tepkiye etkileşim denir.

Adım 1 · Temel ekranları tasarlama

Önce kâğıtta çiz

Kavram

Ekran taslağı

Yazılımın ekranlarının nasıl görüneceğini gösteren basit çizimdir. Programlamaya başlamadan önce kâğıtta ya da bilgisayarda hazırlanır.

Örnek: Başlangıç, oyun ve bitiş ekranlarının kâğıda çizimi.

Taslakta neler olmalı?

  • Ekranın adı ve amacı
  • Karakterler ve konumları
  • Yazılar: puan, süre, kurallar
  • Düğmeler ve ne işe yaradıkları
  • Bir ekrandan diğerine nasıl geçileceği

Atık Avcısı’nın üç ekranı

ATIK AVCISIŞişe ve kâğıtları yakala, kabukları yakalama!BAŞLA1. Başlangıç ekranıOyunun adı, kısa kural ve “Başla” düğmesi.
Puan: 0Süre: 302. Oyun ekranıPuan ve süre üstte; atıklar düşer; sepet altta ok tuşlarıyla hareket eder.
OYUN BİTTİPuanın: 12Yeniden oynamak için yeşil bayrağa tıkla3. Bitiş ekranıPuan gösterilir; yeniden oynama yolu anlatılır.
Karakter / sahneGöreviKostüm ve ses
SepetOyuncunun kontrol ettiği geri dönüşüm kutusuMavi ♻ kutu; doğru ve yanlış yakalama sesleri
Şişe ve kâğıtYukarıdan düşen geri dönüştürülebilir atıklarİki kostüm
Meyve kabuğuYakalanmaması gereken atıkBir kostüm
Başla düğmesiOyunu başlatır“BAŞLA” yazılı düğme
SahneBaşlangıç, park ve bitiş dekorlarıÜç dekor, arka plan müziği

Adım 2 · Etkileşimleri belirleme

Eylem → tepki

Haftanın kavramı

Etkileşim

Kullanıcının bir eylemi (tuşa basma, tıklama) ya da oyundaki bir durum (çarpışma, süre bitmesi) karşısında programın verdiği tepkidir.

Örnek: Sağ ok tuşuna basılınca sepetin sağa gitmesi.

Bir etkileşim, iki blok grubu

Olay bloğu eylemi, altındaki bloklar tepkiyi belirler.

Eylem ya da durumProgramın tepkisiBlok kategorisi
Başla düğmesine tıklamaOyun ekranına geç, süreyi başlatOlaylar, görünüm
Sağ / sol ok tuşuSepet sağa / sola giderOlaylar, hareket
Atık sepete değerPuan değişir, ses çalar, atık yukarıdan yeniden düşerAlgılama, değişkenler, ses, hareket
Atık yere düşerAtık yukarıdan yeniden düşerAlgılama, hareket
Süre 0 olurBitiş ekranı ve puan gösterilirKontrol, görünüm

Etkinlik · Etkileşim tasarlayıcı

Her etkileşime doğru blokları seç

Her gereksinim için bir olay (ya da koşul) ve bir tepki bloğu seç. Sonra kontrol et.

Amaca uygun blok

Sepet yalnızca sağa sola gitmeli. “10 adım git” bloğu sepet döndürülürse yanlış yöne götürebilir; “x’i 10 değiştir” ise her zaman yatay hareket ettirir. Bu yüzden amaca daha uygundur.

Özet · Deftere yazalım

Defterine bunları yaz

Yazılı sınava çalışırken önce bu maddeleri tekrar et.

Blok tabanlı tasarım

  1. Ekran taslağı: Yazılımın ekranlarının nasıl görüneceğini gösteren basit çizimdir.
  2. Taslakta ekranın amacı, karakterler, yazılar, düğmeler ve ekranlar arası geçiş gösterilir.
  3. Atık Avcısı ekranları: başlangıç, oyun ve bitiş ekranı.
  4. Etkileşim: Kullanıcının eylemi ya da oyundaki bir durum karşısında programın verdiği tepkidir.
  5. Olay bloğu eylemi, altındaki bloklar tepkiyi belirler.
  6. Bloklar amaca göre seçilir: yalnız yatay hareket için “x’i değiştir”, puan için değişken, çarpışma için algılama blokları.

Yazılıya hazırlık · Klasik sorular

Önce sen yaz, sonra örnek cevaba bak

Cevabını defterine tam cümlelerle yaz. Sonra örnek cevabı açıp kendi cevabınla karşılaştır.

  1. Ekran taslağı nedir? Neden programlamadan önce hazırlanır? (10 puan)

    Örnek cevabı göster
    Yazılımın ekranlarının nasıl görüneceğini gösteren basit çizimdir. Hangi karakter, yazı ve düğmelerin gerektiğini önceden görmemizi sağlar; böylece gereksiz işler yapılmaz ve program düzenli olur.
  2. Bir ekran taslağında hangi bilgiler bulunmalıdır? (10 puan)

    Örnek cevabı göster
    Ekranın adı ve amacı, karakterler ve konumları, puan ve süre gibi yazılar, düğmeler ve görevleri, bir ekrandan diğerine nasıl geçileceği.
  3. Atık Avcısı oyununun üç ekranını ve her ekranda bulunanları yazınız. (10 puan)

    Örnek cevabı göster
    Başlangıç ekranı: oyunun adı, kısa kural ve Başla düğmesi. Oyun ekranı: puan, süre, düşen atıklar ve sepet. Bitiş ekranı: “Oyun bitti” yazısı, puan ve yeniden oynama bilgisi.
  4. Etkileşim nedir? Bir örnek veriniz. (10 puan)

    Örnek cevabı göster
    Kullanıcının bir eylemi ya da oyundaki bir durum karşısında programın verdiği tepkidir. Örneğin sağ ok tuşuna basılınca sepetin sağa gitmesi.
  5. Bir etkileşimde olay bloğunun ve altındaki blokların görevi nedir? (10 puan)

    Örnek cevabı göster
    Olay bloğu hangi eylem ya da durumda çalışılacağını belirler. Altındaki bloklar programın vereceği tepkiyi belirler.
  6. “Atık sepete değince puan 1 artsın.” etkileşimi için hangi kategorilerden bloklar gerekir? (10 puan)

    Örnek cevabı göster
    Değmeyi anlamak için algılama, karar vermek için kontrol (eğer), puanı artırmak için değişkenler kategorisinden bloklar gerekir.
  7. Sepeti hareket ettirmek için neden “10 adım git” yerine “x’i 10 değiştir” bloğu seçilir? (10 puan)

    Örnek cevabı göster
    Sepet yalnızca yatay hareket etmelidir. “10 adım git” sepetin baktığı yöne göre hareket ettirir; “x’i 10 değiştir” ise her zaman yatay hareket ettirdiği için amaca daha uygundur.
  8. Süre 0 olunca oyunun bitmesi için hangi etkileşim tasarlanmalıdır? (10 puan)

    Örnek cevabı göster
    Süre 0 olduğunda (koşul) bitiş dekoruna geçilmeli, puan gösterilmeli ve oyun durdurulmalıdır.
  9. Karakter listesi hazırlamanın tasarıma katkısı nedir? (10 puan)

    Örnek cevabı göster
    Hangi karakterlerin gerektiğini, görevlerini, kostüm ve seslerini önceden belirler; böylece programlama sırasında eksik ya da gereksiz karakter olmaz.
  10. Kendi oyununuz için iki etkileşimi “eylem → tepki” biçiminde yazınız. (10 puan)

    Örnek cevabı göster
    Örnek: Boşluk tuşuna basılınca → karakter zıplar. Karakter yıldıza değince → puan 1 artar ve ses çalar.

Boşluk doldurma

Kelime kutusuekran taslağıetkileşimolaytepkikarakterdekor
  1. Yazılımın ekranlarının nasıl görüneceğini gösteren çizime denir.
  2. Kullanıcının eylemine programın verdiği tepkiye denir.
  3. Bir etkileşimde eylemi belirleyen blok bloğudur.
  4. Olay bloğunun altındaki bloklar programın belirler.
  5. Oyuncunun kontrol ettiği sepet bir örneğidir.
  6. Başlangıç, park ve bitiş görüntüleri sahnenin olarak hazırlanır.

Pekiştir · Oyunlar

Oynayarak tekrar et

Kısa oyunlarla konuyu pekiştir. Telefonda da bilgisayarda da dokunarak ya da tıklayarak oynanır.

Eşleştirme

Eylem ve tepki

Soldan bir eylem seç, sağdan programın tepkisine dokun.

0 / 6

Hazır olduğunda soldan bir seçim yap.

Sınıflandırma oyunu

Blok kimin?

Her bloğun hangi karakterin ya da sahnenin kodunda olacağına karar ver.

0 / 9

Bir kart seçerek başla.

Sıralama oyunu

Oyunun akışı

Atık Avcısı oyununun akışını baştan sona sırala.

0 / 6

İlk adımı seçerek başla.

Kapanış · Kendini değerlendir

Bu hafta neler öğrendin?

Her madde için dürüstçe seç. “Yardım istiyorum” dediğin konunun bölümüne geri dön ya da öğretmenine sor.

Yazılımımın temel ekranlarını taslak olarak çizebiliyorum.

Etkileşimi “eylem → tepki” biçiminde yazabiliyorum.

Her etkileşim için gerekli blok kategorilerini belirleyebiliyorum.

Blokları amaçlarına göre seçip nedenini açıklayabiliyorum.

Haftanın mini görevi · Sınıfta ya da evde

Tasarım dosyam

Kendi projen için bir tasarım dosyası hazırla.

  1. Üç ekranın taslağını kâğıda çiz ve her ekrana ad ver.
  2. Karakter listesini görev, kostüm ve sesleriyle yaz.
  3. En az beş etkileşimi “eylem → tepki → bloklar” biçiminde bir tabloya yaz.
Öğretmen için: 2 ders saatlik akış önerisi

1. ders (40 dk)

  1. Merak et: düğmeye bastım (6 dk)
  2. Ekran taslağı ve üç ekran (12 dk)
  3. Karakter listesi (6 dk)
  4. Etkileşim ve eylem-tepki tablosu (16 dk)

2. ders (40 dk)

  1. Etkileşim tasarlayıcı (12 dk)
  2. Öğrencilerin kendi ekran taslaklarını çizmesi (14 dk)
  3. Oyunlar (8 dk)
  4. Deftere yazalım (6 dk)