Kod Kâşifi · 25. hafta · 29 Mart–2 Nisan 2027

5. sınıf · 25. hafta · BTY.5.6.1

Algoritmanın adımlarını yazma

Bir robota tost yapmayı öğretmek istediğini düşün. Robot, söylediğin her şeyi kelimesi kelimesine ve söylediğin sırayla yapar. “Önce tostu makineye koy” dersen henüz ekmek almamış olsa bile bunu yapmaya çalışır! Bu hafta bir problemin girdi ve çıktısını ayırt edip çözüm adımlarını mantıklı bir sırayla yazmayı öğreneceğiz.

Tema 6 · Yazılım tasarımı ve programlama2 ders saati29 Mart–2 Nisan 2027

Isınma · Merak et

Kelimesi kelimesine robot

Ayşe, robotuna şu komutları verdi: “Bardağa süt koy. Bardağı al. Buzdolabını aç. Sütü al.”

Robot bu komutları sırayla uygularsa ne olur? Komutları doğru sıraya koyabilir misin?

Cevaba bak
Robot önce elinde bardak ve süt yokken bardağa süt koymaya çalışır ve başarısız olur. Doğru sıra: 1. Bardağı al. 2. Buzdolabını aç. 3. Sütü al. 4. Bardağa süt koy. Bilgisayarlar da adımları yazıldığı sırayla uygular; sıra yanlışsa sonuç yanlış olur.

Adım 1 · İşlem adımı

Her adım bir iş

Haftanın kavramı

İşlem adımı

Algoritmada yapılacak tek bir işi açıkça anlatan, sırası belli olan her bir basamaktır.

Örnek: “Toplamı 2’ye böl.”

İyi bir işlem adımı…

  • Tek bir iş anlatır.
  • Açıktır: “Biraz bekle” yerine “3 dakika bekle”.
  • Kendinden önceki adımlar yapılmışsa uygulanabilir.
  • Numarası ile sırası bellidir.

Belirsiz adım

  • Biraz bekle.
  • Ekmek hazırla.
  • Hesabı yap.

Robot ne kadar, nasıl, hangi işi yapacağını bilemez.

Açık adım

  • 3 dakika bekle.
  • İki dilim ekmek al.
  • Notları topla: T = A + B

Robot ne yapacağını tam olarak bilir.

Adım 2 · Girdi ve çıktıyı ayırt etme

Algoritmanın iskeleti

Örnek: İki sayının toplamı

  1. 1Başla
  2. 21. sayıyı al (girdi)
  3. 32. sayıyı al (girdi)
  4. 4Toplam = 1. sayı + 2. sayı (işlem)
  5. 5Toplamı ekrana yaz (çıktı)
  6. 6Bitir

Adım türleri

  • Girdi adımı: Bilgiyi alır. “al”, “oku”, “sor” gibi kelimelerle yazılır.
  • İşlem adımı: Bilgiyi işler. “topla”, “karşılaştır”, “böl”, “koy”.
  • Çıktı adımı: Sonucu verir. “yaz”, “göster”, “söyle”.
  • Başla / Bitir: Algoritmanın başını ve sonunu gösterir.
Kural

Girdi adımları genellikle başta, çıktı adımları sonda olur. Çünkü bir bilgi alınmadan işlenemez, işlenmeden de sonucu gösterilemez.

Etkinlik · Robot aşçı

Adımları sırala, robotu çalıştır

Bir görev seç. Adımlara sırayla dokunarak algoritmanı oluştur, sonra robotu çalıştır. Robot her adımı yazdığın sırayla uygular ve takıldığı yeri sana söyler.

Adımlar (dokunarak ekle)

Algoritman

    🤖

    Algoritmanı bekliyorum

      Adım 3 · Mantıklı sıra

      Algoritmanı kontrol etmenin üç sorusu

      1. 1Her adım uygulanabilir mi? Bir adım için gereken şey önceki adımlarda hazırlandı mı?
      2. 2Eksik adım var mı? Algoritmayı adım adım uygulayınca sonuca ulaşılıyor mu?
      3. 3Gereksiz adım var mı? Sonucu etkilemeyen adımlar çıkarılabilir mi?
      Sıranın önemli olmadığı adımlar

      Bazen iki adım yer değiştirse de sonuç değişmez: Tost yaparken “ekmeği al” ve “kaşarı dilimle” adımlarından hangisini önce yaptığın fark etmez. Ama ikisi de “kaşarı ekmeklerin arasına koy” adımından önce gelmelidir.

      Özet · Deftere yazalım

      Defterine bunları yaz

      Yazılı sınava çalışırken önce bu maddeleri tekrar et.

      Algoritmanın adımlarını yazma

      1. İşlem adımı: Algoritmada yapılacak tek bir işi açıkça anlatan, sırası belli basamaktır.
      2. İyi adım: tek bir iş anlatır, açıktır, uygulanabilirdir, sırası bellidir.
      3. Adım türleri: girdi adımı (al, oku), işlem adımı (topla, böl, koy), çıktı adımı (yaz, göster); başla ve bitir.
      4. Girdi adımları başta, çıktı adımları sonda olur.
      5. Örnek: Başla → 1. sayıyı al → 2. sayıyı al → Toplam = 1. sayı + 2. sayı → Toplamı yaz → Bitir.
      6. Kontrol soruları: Her adım uygulanabilir mi? Eksik adım var mı? Gereksiz adım var mı?
      7. Bazı adımların yeri değişebilir ama bir adım, ihtiyaç duyduğu adımlardan önce gelemez.

      Yazılıya hazırlık · Klasik sorular

      Önce sen yaz, sonra örnek cevaba bak

      Cevabını defterine tam cümlelerle yaz. Sonra örnek cevabı açıp kendi cevabınla karşılaştır.

      1. İşlem adımı nedir? İyi bir işlem adımının özelliklerini yazınız. (10 puan)

        Örnek cevabı göster
        Algoritmada yapılacak tek bir işi açıkça anlatan, sırası belli basamaktır. Tek bir iş anlatır, açıktır, uygulanabilirdir ve sırası bellidir.
      2. “Biraz bekle.” adımı neden iyi bir işlem adımı değildir? Nasıl düzeltilir? (10 puan)

        Örnek cevabı göster
        Ne kadar bekleneceği belli değildir, belirsizdir. “3 dakika bekle.” gibi açık yazılarak düzeltilir.
      3. Girdi adımı, işlem adımı ve çıktı adımına birer örnek veriniz. (10 puan)

        Örnek cevabı göster
        Girdi: “1. sayıyı al.” İşlem: “Sayıları topla.” Çıktı: “Toplamı ekrana yaz.”
      4. İki sayının toplamını bulan algoritmayı adım adım yazınız. (10 puan)

        Örnek cevabı göster
        Başla. 1. sayıyı al. 2. sayıyı al. Toplam = 1. sayı + 2. sayı. Toplamı ekrana yaz. Bitir.
      5. İki notun ortalamasını bulan algoritmanın girdilerini ve çıktısını yazınız. (10 puan)

        Örnek cevabı göster
        Girdiler: 1. not ve 2. not. Çıktı: iki notun ortalaması.
      6. Girdi adımları neden genellikle algoritmanın başında yer alır? (10 puan)

        Örnek cevabı göster
        Çünkü bir bilgi alınmadan işlenemez. İşlem adımları girdilere ihtiyaç duyar.
      7. Ayşe’nin robotuna verdiği “Bardağa süt koy. Bardağı al. Buzdolabını aç. Sütü al.” komutlarını doğru sıraya koyunuz. (10 puan)

        Örnek cevabı göster
        Bardağı al. Buzdolabını aç. Sütü al. Bardağa süt koy.
      8. Tost algoritmasında “Kaşarı ekmeklerin arasına koy” adımı “İki dilim ekmek al” adımından önce gelirse ne olur? (10 puan)

        Örnek cevabı göster
        Robot ortada ekmek yokken kaşarı ekmeklerin arasına koymaya çalışır; adım uygulanamaz ve tost yapılamaz.
      9. Bir algoritmayı kontrol ederken sorulacak üç soruyu yazınız. (10 puan)

        Örnek cevabı göster
        Her adım uygulanabilir mi? Eksik adım var mı? Gereksiz adım var mı?
      10. Sırası değişse de sonucu değiştirmeyen iki adıma örnek veriniz. (10 puan)

        Örnek cevabı göster
        Tost yaparken “İki dilim ekmek al” ile “Kaşarı dilimle” adımları. Hangisi önce yapılırsa yapılsın, ikisi de koyma adımından önce olduğu sürece sonuç değişmez.

      Boşluk doldurma

      Kelime kutusuişlem adımıgirdi adımıçıktı adımıbaşlabitirsıra
      1. Algoritmada tek bir işi anlatan basamağa denir.
      2. “1. sayıyı al” bir örneğidir.
      3. “Sonucu ekrana yaz” bir örneğidir.
      4. Her algoritma adımıyla açılır.
      5. Her algoritma adımıyla sona erer.
      6. Adımların yanlış ile yazılması sonucu bozar.

      Pekiştir · Oyunlar

      Oynayarak tekrar et

      Kısa oyunlarla konuyu pekiştir. Telefonda da bilgisayarda da dokunarak ya da tıklayarak oynanır.

      Sınıflandırma oyunu

      Adımın türü

      Her adımın girdi, işlem ya da çıktı adımı olduğuna karar ver.

      0 / 10

      Bir kart seçerek başla.

      Sınıflandırma oyunu

      Açık mı, belirsiz mi?

      Her adımı doğru kutuya yerleştir.

      0 / 8

      Bir kart seçerek başla.

      Sıralama oyunu

      Dikdörtgenin alanı

      Dikdörtgenin alanını bulan algoritmanın adımlarını sırala.

      0 / 6

      İlk adımı seçerek başla.

      Kapanış · Kendini değerlendir

      Bu hafta neler öğrendin?

      Her madde için dürüstçe seç. “Yardım istiyorum” dediğin konunun bölümüne geri dön ya da öğretmenine sor.

      Bir problemin girdi ve çıktısını ayırt edebiliyorum.

      Açık ve tek iş yapan işlem adımları yazabiliyorum.

      Adımları mantıklı bir sırayla listeleyebiliyorum.

      Algoritmamı üç soruyla kontrol edebiliyorum.

      Haftanın mini görevi · Evde

      Ailemin robotu

      Bir aile üyene “robot” ol dedirt ve ona algoritma ver.

      1. Sandviç hazırlamak ya da ayakkabı bağlamak gibi bir görev seç.
      2. Algoritmanı en az 6 adım olarak yaz; girdi ve çıktı adımlarını işaretle.
      3. Aile üyen adımları kelimesi kelimesine uygulasın; takıldığı yerleri düzelt.
      Öğretmen için: 2 ders saatlik akış önerisi

      1. ders (40 dk)

      1. Merak et: kelimesi kelimesine robot (6 dk)
      2. İşlem adımı, açık ve belirsiz adım (10 dk)
      3. Girdi, işlem, çıktı adımları (10 dk)
      4. Robot aşçı: tost görevi (14 dk)

      2. ders (40 dk)

      1. Robot aşçı: ortalama ve diş fırçalama görevleri (12 dk)
      2. Algoritma kontrol soruları (6 dk)
      3. Oyunlar (14 dk)
      4. Deftere yazalım (8 dk)