Kod Kâşifi · 24. hafta · 22–26 Mart 2027

6. sınıf · 24. hafta · BTY.6.6.2

Bloklarla program oluşturma

Planımız ve tasarımımız hazır. Bu hafta Atık Avcısı’nın her karakteri için planladığımız davranışları bloklarla oluşturuyoruz. Puanı tutmak için değişken, atıkları farklı yerlerden düşürmek için rastgele sayı kullanacağız ve programımızı basit örneklerle deneyeceğiz.

Tema 6 · Yazılım tasarımı ve programlama2 ders saati22–26 Mart 2027

Isınma · Merak et

Puanı kim hatırlıyor?

Oyunda sepete her şişe girdiğinde puan 1 artıyor. 10 şişe yakalayınca ekranda “Puan: 10” yazıyor.

Program, kaç şişe yakaladığını nasıl hatırlıyor? Yeni oyuna başlarken puan neden yeniden 0 oluyor?

Cevaba bak
Program, puanı değişken adı verilen bir “kutuda” saklar. Her yakalamada kutudaki sayı 1 artırılır. Oyun başlarken “puanı 0 yap” bloğu kutuyu boşaltır. Bu blok unutulursa yeni oyun eski puandan devam eder!

Adım 1 · Yeni bileşenler

Değişken ve rastgele sayı

Kavram

Değişken

Program çalışırken değeri değişebilen bir bilgiyi (puan, süre, can) saklayan, adı olan kutudur.

Örnek: “puan” değişkeni.

Kavram

Rastgele sayı

Belirlenen aralıktan, her seferinde tahmin edilemeyen bir sayı seçen bloktur.

Örnek: “−200 ile 200 arasında rastgele bir sayı” bloğu atığın düşeceği yeri seçer.

BlokNe yapar?
Değişkene bir değer verir. Oyun başında puanı sıfırlamak için kullanılır.
Değişkenin değerini artırır (eksi sayıyla azaltır).
Belirlenen aralıktan rastgele bir sayı verir.

Adım 2 · Planı bloklara dönüştürme

Atık Avcısı’nın ilk sürümü

Her karakterin kendi kod alanı vardır. Planladığımız davranışları karakterlere şöyle dağıttık:

Sepet

Atık

Sahne

Bir karakteri bitir, sonra diğerine geç

Önce sepetin hareketini yazıp dene. Çalışınca atığın düşmesini ekle, sonra puanı. Küçük adımlarla ilerlemek hataları bulmayı kolaylaştırır.

Etkinlik · Atık Avcısı simülatörü

Blokları ekle, çıkar, dene

Bütün bloklar seçiliyken oyunu başlat ve oyna. Sonra bir bloğun işaretini kaldırıp yeniden başlat. O blok olmadan program nasıl davranıyor? Her denemeni aşağıdaki tabloya benzer biçimde not et.

Programdaki bloklar (seç ya da çıkar)

DenemeÇıkarılan blokGözlem
1HiçbiriOyun planladığımız gibi çalışıyor.
2“sürekli tekrarla”Atıklar yalnızca bir kez kıpırdıyor, düşmüyor.
3“eğer y < −170 ise”Yakalanmayan atıklar ekrandan çıkıp bir daha gelmiyor.
4“puan’ı 0 yap”Yeni oyun eski puandan devam ediyor.
5“x: rastgele”Atıklar hep aynı yerden düşüyor; oyun çok kolaylaşıyor.

Adım 3 · Programı basit örneklerle deneme

Her bloğu ekledikten sonra dene

Ne denendi?BeklenenNasıl denenir?
Sağ ok tuşuSepet sağa gider.Sağ ok tuşuna 3 kez bas, sepetin yerine bak.
Ekran kenarıSepet sahneden çıkmaz.Ok tuşuna uzun süre bas.
Atığın düşmesiAtık yukarıdan aşağı iner.Yeşil bayrağa tıkla, atığı izle.
YakalamaPuan 1 artar.Bir şişeyi yakala, puana bak.
Yeniden başlamaPuan 0 olur.Oyunu durdur, yeniden başlat.
Program = bloklar + sıra + deneme

Bir program, belirli bir amaca ulaşmak için bilgisayara verilen komutların sıralı bütünüdür. İyi programcılar her küçük adımdan sonra programı çalıştırıp dener.

Özet · Deftere yazalım

Defterine bunları yaz

Yazılı sınava çalışırken önce bu maddeleri tekrar et.

Bloklarla program oluşturma

  1. Program: Belirli bir amaca ulaşmak için bilgisayara verilen komutların sıralı bütünüdür.
  2. Her karakterin kendi kod alanı vardır; planlanan davranışlar ilgili karaktere yazılır.
  3. Değişken: Değeri değişebilen bilgiyi (puan, süre, can) saklayan, adı olan kutudur. “puan’ı 0 yap” sıfırlar, “puan’ı 1 değiştir” artırır.
  4. Rastgele sayı: Belirlenen aralıktan tahmin edilemeyen bir sayı seçer.
  5. Atık Avcısı: Sepet ok tuşlarıyla x’i değiştirir; Atık rastgele yerden düşer, sepete değince puan artar; Sahne puanı sıfırlar.
  6. Program küçük adımlarla yazılır ve her adımdan sonra basit örneklerle denenir.

Yazılıya hazırlık · Klasik sorular

Önce sen yaz, sonra örnek cevaba bak

Cevabını defterine tam cümlelerle yaz. Sonra örnek cevabı açıp kendi cevabınla karşılaştır.

  1. Program nedir? (10 puan)

    Örnek cevabı göster
    Belirli bir amaca ulaşmak için bilgisayara verilen komutların sıralı bütünüdür.
  2. Değişken nedir? Atık Avcısı oyununda hangi değişken kullanılır? (10 puan)

    Örnek cevabı göster
    Program çalışırken değeri değişebilen bilgiyi saklayan, adı olan kutudur. Atık Avcısı’nda “puan” değişkeni kullanılır.
  3. “puan’ı 0 yap” ve “puan’ı 1 değiştir” bloklarının farkı nedir? (10 puan)

    Örnek cevabı göster
    “puan’ı 0 yap” değişkenin değerini 0 yapar (sıfırlar). “puan’ı 1 değiştir” ise mevcut değerin üzerine 1 ekler.
  4. Oyunun başında “puan’ı 0 yap” bloğu unutulursa ne olur? (10 puan)

    Örnek cevabı göster
    Yeni oyun bir önceki oyunun puanından devam eder; puan sıfırlanmaz.
  5. Rastgele sayı bloğu oyunda ne işe yarar? (10 puan)

    Örnek cevabı göster
    Atığın her seferinde farklı bir yerden düşmesini sağlar; böylece oyun tahmin edilemez ve daha eğlenceli olur.
  6. Sepeti hareket ettiren blokları yazınız. (10 puan)

    Örnek cevabı göster
    “sağ ok tuşu basılınca” altında “x’i 10 değiştir”; “sol ok tuşu basılınca” altında “x’i −10 değiştir”.
  7. Atığın sürekli aşağı düşmesi için hangi bloklar gerekir? (10 puan)

    Örnek cevabı göster
    “sürekli tekrarla” döngüsünün içinde “y’yi −5 değiştir” bloğu gerekir.
  8. Atığın kodundan “sürekli tekrarla” bloğu çıkarılırsa ne olur? Neden? (10 puan)

    Örnek cevabı göster
    Atık yalnızca bir kez 5 adım aşağı iner ve durur. Çünkü “y’yi −5 değiştir” bloğu döngü olmadan yalnızca bir kez çalışır.
  9. Yakalanmayan atığın yeniden yukarıdan düşmesi için hangi blok gerekir? (10 puan)

    Örnek cevabı göster
    “eğer y konumu < −170 ise” bloğunun içinde atığı rastgele bir x ve 180 y konumuna götüren blok gerekir.
  10. Program yazarken neden küçük adımlarla ilerleyip sık sık denemeliyiz? (10 puan)

    Örnek cevabı göster
    Bir hata olduğunda hangi bloktan kaynaklandığını kolayca buluruz. Çok sayıda blok bir anda eklenirse hatanın yerini bulmak zorlaşır.

Boşluk doldurma

Kelime kutusuprogramdeğişkenrastgelesürekli tekrarlax’i değiştirsıfırlamak
  1. Amaca ulaşmak için bilgisayara verilen sıralı komutların bütününe denir.
  2. Puan gibi değeri değişen bilgiyi saklayan kutuya denir.
  3. Atığın her seferinde farklı yerden düşmesi için sayı bloğu kullanılır.
  4. Atığın durmadan aşağı inmesi için bloğu kullanılır.
  5. Sepeti yatay hareket ettirmek için bloğu kullanılır.
  6. Oyun başında puanı 0 yapmaya puanı denir.

Pekiştir · Oyunlar

Oynayarak tekrar et

Kısa oyunlarla konuyu pekiştir. Telefonda da bilgisayarda da dokunarak ya da tıklayarak oynanır.

Eşleştirme

Blok ve görevi

Soldan bir blok seç, sağdan oyundaki görevine dokun.

0 / 7

Hazır olduğunda soldan bir seçim yap.

Sınıflandırma oyunu

Hangi karakterin kodu?

Her bloğu ait olduğu karakterin kutusuna yerleştir.

0 / 8

Bir kart seçerek başla.

Sıralama oyunu

Atığın kodu

Atık karakterinin bloklarını doğru sıraya diz.

0 / 6

İlk adımı seçerek başla.

Kapanış · Kendini değerlendir

Bu hafta neler öğrendin?

Her madde için dürüstçe seç. “Yardım istiyorum” dediğin konunun bölümüne geri dön ya da öğretmenine sor.

Planladığım davranışları bloklara dönüştürebiliyorum.

Değişkeni puan tutmak için kullanabiliyorum.

Rastgele sayı bloğunu amacına uygun kullanabiliyorum.

Programımı her adımdan sonra basit örneklerle deneyebiliyorum.

Haftanın mini görevi · Öğretmen ya da aile gözetiminde

İlk sürüm

Okulda kullandığınız blok tabanlı ortamda projenin ilk sürümünü oluştur.

  1. Sepetin ok tuşlarıyla hareketini programla ve dene.
  2. Atığın rastgele yerden düşmesini ve yakalanınca puanın artmasını programla.
  3. Beş deneme yap ve her denemede neyi gözlemlediğini yaz.
Öğretmen için: 2 ders saatlik akış önerisi

1. ders (40 dk)

  1. Merak et: puanı kim hatırlıyor? (6 dk)
  2. Değişken ve rastgele sayı (10 dk)
  3. Karakterlerin kodları (14 dk)
  4. Öğretmen ekranında sepetin hareketini canlı programlama (10 dk)

2. ders (40 dk)

  1. Atık Avcısı simülatörü: blok çıkarma deneyleri (14 dk)
  2. Basit örneklerle deneme tablosu (8 dk)
  3. Oyunlar (10 dk)
  4. Deftere yazalım (8 dk)