Yazılım bileşeni
Bir programı oluşturan; olay, komut, değişken, işlem, koşul ve döngü gibi temel yapı taşlarıdır.
Örnek: “10 kez tekrarla” bir döngü bileşenidir.
5. sınıf · 30. hafta · BTY.5.6.3
Geçen hafta yazılım bileşenlerini tanıdık: olay, komut, değişken, işlem, koşul ve döngü. Bu hafta bu bileşenleri amacına uygun kullanacak, bir görevi çözerken hangisini seçtiğimizi ve seçtiğimiz bileşenin ne kadar işe yaradığını değerlendireceğiz.
Isınma · Merak et
Bir tabloyu duvara asmak için çekiç, vida sıkmak için tornavida kullanırız. Çekiçle vida sıkmaya çalışırsak iş hem zorlaşır hem de kötü olur.
Yazılımda da her işin uygun bir “aleti” var mı? Karakterin 100 kez zıplaması için 100 tane “zıpla” bloğu mu kullanırsın, yoksa başka bir bileşen mi?
Adım 1 · Amaca uygun bileşen seçmek
Bir programı oluşturan; olay, komut, değişken, işlem, koşul ve döngü gibi temel yapı taşlarıdır.
Örnek: “10 kez tekrarla” bir döngü bileşenidir.
| Görevde şu varsa… | …bu bileşeni seç | Örnek |
|---|---|---|
| “… olunca”, “… basınca” | Olay | Yeşil bayrağa tıklanınca başla. |
| Tek bir iş | Komut | 10 adım git. |
| “… kez”, “sürekli”, “… olana kadar” | Döngü | 5 kez zıpla. |
| “Eğer …”, “… ise” | Koşul | Duvara değerse dur. |
| Sayılan, hatırlanan bilgi | Değişken | Puan, can, süre. |
| Hesaplama, karşılaştırma | İşlem (operatör) | Puan × 2, süre > 0. |
Her görev için en uygun bileşeni seç.
Etkinlik · Robot kodlama alanı
Üç bölümde üç bileşeni dene: Önce yalnızca komutlarla, sonra döngüyle, en son döngü ve koşulla. “Tekrarla” ya da “Hedefe kadar tekrarla” bloğunu ekledikten sonra içine blokları koy ve “Döngüyü kapat” düğmesine bas.
➜ robot · 🏁 hedef · ⭐ yıldız · çizgili kare duvar
Bloklar (dokunarak ekle)
Programın
Adım 2 · Bileşenlerin işe yararlığını değerlendirme
Uzun merdiven bölümünü iki öğrenci farklı bileşenlerle çözdü.
İleri git, sola dön, ileri git, sağa dön… Bu dört bloğu 5 kez alt alta yazdı: 20 blok.
“5 kez tekrarla” içine dört blok koydu: 5 blok.
| Soru | Ece | Kerem |
|---|---|---|
| Görevi yapıyor mu? | ✓ | ✓ |
| Kısa mı? | ✗ 20 blok | ✓ 5 blok |
| Kolay okunuyor mu? | ✗ Uzun liste | ✓ Tekrar bir bakışta görülüyor |
| Kolay değişiyor mu? (merdiven 8 basamak olsa) | ✗ 12 blok daha eklenmeli | ✓ Yalnızca 5 yerine 8 yazılır |
| Hata yapma ihtimali | Yüksek | Düşük |
Bir bileşenin işe yarayıp yaramadığını anlamak için sor: Görevi doğru yapıyor mu? Programı kısaltıyor mu? Okumayı ve değiştirmeyi kolaylaştırıyor mu? Hataları azaltıyor mu?
Özet · Deftere yazalım
Yazılı sınava çalışırken önce bu maddeleri tekrar et.
Yazılıya hazırlık · Klasik sorular
Cevabını defterine tam cümlelerle yaz. Sonra örnek cevabı açıp kendi cevabınla karşılaştır.
Yazılım bileşeni nedir? Altı bileşen yazınız. (10 puan)
“Karakter 10 kez zıplasın.” görevi için hangi bileşen kullanılır? Neden? (10 puan)
Oyunda toplanan yıldız sayısını tutmak için hangi bileşen gerekir? (10 puan)
“Duvara değerse dur.” görevinde hangi bileşen kullanılır? (10 puan)
Olay bileşeninin görevi nedir? Bir örnek veriniz. (10 puan)
Uzun merdiven bölümünde Ece’nin ve Kerem’in çözümlerini karşılaştırınız. (10 puan)
Bir bileşenin işe yararlığını değerlendirmek için sorulacak dört soruyu yazınız. (10 puan)
Merdiven 5 yerine 8 basamaklı olsaydı döngülü programda ne değişirdi? (10 puan)
Köşeli koridor bölümünde döngü ve koşulun birlikte kullanılması nasıl bir fayda sağlar? (10 puan)
“Toplam puan = yıldız × 10” görevi hangi bileşenleri gerektirir? (10 puan)
Pekiştir · Oyunlar
Kısa oyunlarla konuyu pekiştir. Telefonda da bilgisayarda da dokunarak ya da tıklayarak oynanır.
Her görevi uygun bileşenin kutusuna yerleştir.
Bir kart seçerek başla.
Soldan bir blok seç, sağdan bileşenine dokun.
Hazır olduğunda soldan bir seçim yap.
Kartları çevir; görevdeki ipucunu bileşenle eşleştir.
Herhangi bir karta dokun.
Kapanış · Kendini değerlendir
Her madde için dürüstçe seç. “Yardım istiyorum” dediğin konunun bölümüne geri dön ya da öğretmenine sor.
Bir görev için uygun yazılım bileşenini seçebiliyorum.
Komut, döngü ve koşulu bir görevde kullanabiliyorum.
İki çözümü bileşenlerin işe yararlığına göre karşılaştırabiliyorum.
Döngünün programı nasıl kısalttığını açıklayabiliyorum.
Haftanın mini görevi · Evde
Evdeki bir cihazın (çamaşır makinesi, trafik ışığı, asansör) nasıl çalıştığını düşün.