Yapay zekâ bileşeni
Yapay zekâ destekli bir üründe tanıma, sınıflandırma ya da tahmin işini yapan eğitilmiş modeldir.
Örnek: Atığın türünü görüntüden tanıyan model.
6. sınıf · 30. hafta · BTY.6.6.3
Gereksinimlerimiz hazır. Şimdi ürünü oluşturan parçaları seçme zamanı: Hangi girdi cihazını kullanacağız? Hangi yapay zekâ bileşeni gerekli? Modeli hangi verilerle eğiteceğiz? Bu hafta Akıllı Atık Kutusu’nun bileşen diyagramını, veri planını ve geliştirme takvimini hazırlıyoruz.
Isınma · Merak et
Bir kek tarifinde önce malzemeler yazar: un, şeker, yumurta… Malzemeler eksikse tarif ne kadar güzel olursa olsun kek olmaz.
Akıllı Atık Kutusu’nun “malzemeleri” neler? Hangi cihazlara, hangi programlara ve hangi verilere ihtiyacımız var?
Adım 1 · Ürünün bileşenleri
Yapay zekâ destekli bir üründe tanıma, sınıflandırma ya da tahmin işini yapan eğitilmiş modeldir.
Örnek: Atığın türünü görüntüden tanıyan model.
Akıllı Atık Kutusu için her bölmeye en uygun bileşeni seç.
Adım 2 · Gerekli araçları seçme
| Araç türü | Ne işe yarar? | Örnekler |
|---|---|---|
| Model eğitme aracı | Fotoğraflarla görüntü modeli eğitir ve dışa aktarır. | Tarayıcıda çalışan eğitim araçları (ör. Teachable Machine, Machine Learning for Kids) |
| Yapay zekâ eklentili blok ortamı | Modelin sonucunu bloklarla kullanmayı sağlar. | Yapay zekâ eklentisi olan blok tabanlı ortamlar (ör. mBlock, PictoBlox, Scratch eklentileri) |
| Donanım | Girdi ve çıktı | Bilgisayar kamerası, ekran; isteğe bağlı ışıklı devre kartı |
Araçları seçmek için ölçütler kullanacağız: yaşa uygunluk, Türkçe desteği, ücretsiz olması, kişisel veri istememesi ve modelin blok ortamına aktarılabilmesi. Bu hafta yalnızca hangi tür araçlara ihtiyacımız olduğunu belirliyoruz.
Adım 3 · Verileri seçme ve planlama
Her sınıf için kaç fotoğraf toplayacağını ve fotoğrafların ne kadar çeşitli olacağını ayarla. Planın modelin başarısını nasıl etkileyebilir?
Veri planı değerlendirmesi
Adım 4 · Geliştirme takvimi
| Hafta | Görev | Ürün |
|---|---|---|
| 30 | Ürün planı | Bileşen diyagramı, veri planı, takvim |
| 31 | Araç seçimi | Ölçütlerle karşılaştırma tablosu |
| 32 | Ürünü kurma | Model + bloklar: temel işlev çalışıyor |
| 33 | Deneme | Test girdileri ve beklenmeyen sonuçlar kaydı |
| 34 | İyileştirme | Veri ve bloklarda düzenleme |
| 35 | Sunum | Amaç, işleyiş ve sınırlılıklar |
| 36 | Tamamlama | Gereksinim denetimi ve son değerlendirme |
Özet · Deftere yazalım
Yazılı sınava çalışırken önce bu maddeleri tekrar et.
Yazılıya hazırlık · Klasik sorular
Cevabını defterine tam cümlelerle yaz. Sonra örnek cevabı açıp kendi cevabınla karşılaştır.
Yapay zekâ bileşeni nedir? (10 puan)
Akıllı Atık Kutusu’nun dört bileşenini ve görevlerini yazınız. (10 puan)
Akıllı Atık Kutusu için neden ses modeli değil görüntü modeli seçilir? (10 puan)
Yapay zekâ destekli bir ürün geliştirmek için hangi araç türlerine ihtiyaç vardır? (10 puan)
Veri planında nelere dikkat edilmelidir? (10 puan)
Sınıflardaki fotoğraf sayılarının dengeli olması neden önemlidir? (10 puan)
Test için fotoğraf ayırmanın amacı nedir? (10 puan)
“Öğrencinin fotoğrafını kaydetmek” neden çıktı olarak seçilmemelidir? (10 puan)
Ürün planında geliştirme takvimi neden yer alır? (10 puan)
Program bileşeninde neden koşul blokları kullanılır? Bir örnek veriniz. (10 puan)
Pekiştir · Oyunlar
Kısa oyunlarla konuyu pekiştir. Telefonda da bilgisayarda da dokunarak ya da tıklayarak oynanır.
Her öğeyi Akıllı Atık Kutusu’nun ilgili parçasına yerleştir.
Bir kart seçerek başla.
Soldan bir veri sorunu seç, sağdan modelde yol açacağı soruna dokun.
Hazır olduğunda soldan bir seçim yap.
Yapay zekâ destekli ürünün geliştirme adımlarını sırala.
İlk adımı seçerek başla.
Kapanış · Kendini değerlendir
Her madde için dürüstçe seç. “Yardım istiyorum” dediğin konunun bölümüne geri dön ya da öğretmenine sor.
Yapay zekâ destekli ürünün bileşenlerini sayabiliyorum.
Ürün için uygun girdi, model ve çıktıyı seçebiliyorum.
Gerekli araç türlerini belirleyebiliyorum.
Dengeli, çeşitli ve gizliliğe uygun bir veri planı hazırlayabiliyorum.
Haftanın mini görevi · Grup çalışması
Grubunla ürün planını tamamla.