Kod Kâşifi · 30. hafta · 3–7 Mayıs 2027

6. sınıf · 30. hafta · BTY.6.6.3

Yapay zekâ destekli ürün planı

Gereksinimlerimiz hazır. Şimdi ürünü oluşturan parçaları seçme zamanı: Hangi girdi cihazını kullanacağız? Hangi yapay zekâ bileşeni gerekli? Modeli hangi verilerle eğiteceğiz? Bu hafta Akıllı Atık Kutusu’nun bileşen diyagramını, veri planını ve geliştirme takvimini hazırlıyoruz.

Tema 6 · Yazılım tasarımı ve programlama2 ders saati3–7 Mayıs 2027

Isınma · Merak et

Malzeme listesi

Bir kek tarifinde önce malzemeler yazar: un, şeker, yumurta… Malzemeler eksikse tarif ne kadar güzel olursa olsun kek olmaz.

Akıllı Atık Kutusu’nun “malzemeleri” neler? Hangi cihazlara, hangi programlara ve hangi verilere ihtiyacımız var?

Cevaba bak
Cihazlar: kamera, bilgisayar, ışıklar ya da ekran. Yapay zekâ bileşeni: atıkları tanıyan görüntü modeli. Araçlar: modeli eğitmek için bir eğitim aracı, ürünü programlamak için blok tabanlı bir ortam. Veri: her atık türü için çok sayıda çeşitli fotoğraf. Bu listeye ve iş takvimine ürün planı diyeceğiz.

Adım 1 · Ürünün bileşenleri

Dört parçalı ürün

Haftanın kavramı

Yapay zekâ bileşeni

Yapay zekâ destekli bir üründe tanıma, sınıflandırma ya da tahmin işini yapan eğitilmiş modeldir.

Örnek: Atığın türünü görüntüden tanıyan model.

Bileşenler birbirine nasıl bağlanır?

1GirdiKamera
2Yapay zekâ bileşeniGörüntü modeli
3ProgramBloklar karar verir
4ÇıktıIşık ve yazı

Etkinlik: Bileşen diyagramı

Akıllı Atık Kutusu için her bölmeye en uygun bileşeni seç.

Adım 2 · Gerekli araçları seçme

İki araç, bir ürün

Araç türüNe işe yarar?Örnekler
Model eğitme aracıFotoğraflarla görüntü modeli eğitir ve dışa aktarır.Tarayıcıda çalışan eğitim araçları (ör. Teachable Machine, Machine Learning for Kids)
Yapay zekâ eklentili blok ortamıModelin sonucunu bloklarla kullanmayı sağlar.Yapay zekâ eklentisi olan blok tabanlı ortamlar (ör. mBlock, PictoBlox, Scratch eklentileri)
DonanımGirdi ve çıktıBilgisayar kamerası, ekran; isteğe bağlı ışıklı devre kartı
Gelecek hafta

Araçları seçmek için ölçütler kullanacağız: yaşa uygunluk, Türkçe desteği, ücretsiz olması, kişisel veri istememesi ve modelin blok ortamına aktarılabilmesi. Bu hafta yalnızca hangi tür araçlara ihtiyacımız olduğunu belirliyoruz.

Adım 3 · Verileri seçme ve planlama

Model ne görürse onu öğrenir

Her sınıf için kaç fotoğraf toplayacağını ve fotoğrafların ne kadar çeşitli olacağını ayarla. Planın modelin başarısını nasıl etkileyebilir?

Farklı ışık ve açılardan çekimSabah, öğle; önden, yandan
Her sınıftan test için fotoğraf ayırmaEğitimde kullanılmayacak
Fotoğraflarda yüz ve kişisel eşya yokGizlilik kontrolü

Veri planı değerlendirmesi

    Adım 4 · Geliştirme takvimi

    Yedi haftalık plan

    HaftaGörevÜrün
    30Ürün planıBileşen diyagramı, veri planı, takvim
    31Araç seçimiÖlçütlerle karşılaştırma tablosu
    32Ürünü kurmaModel + bloklar: temel işlev çalışıyor
    33DenemeTest girdileri ve beklenmeyen sonuçlar kaydı
    34İyileştirmeVeri ve bloklarda düzenleme
    35SunumAmaç, işleyiş ve sınırlılıklar
    36TamamlamaGereksinim denetimi ve son değerlendirme

    Özet · Deftere yazalım

    Defterine bunları yaz

    Yazılı sınava çalışırken önce bu maddeleri tekrar et.

    Yapay zekâ destekli ürün planı

    1. Yapay zekâ bileşeni: Üründe tanıma, sınıflandırma ya da tahmin işini yapan eğitilmiş modeldir.
    2. Ürünün dört parçası: girdi (kamera) → yapay zekâ bileşeni (model) → program (bloklar) → çıktı (ışık, yazı).
    3. Gerekli araçlar: model eğitme aracı, yapay zekâ eklentili blok ortamı, donanım.
    4. Veri planı: her sınıf için yeterli sayıda, çeşitli (ışık, açı) ve dengeli fotoğraf; test için ayrılmış fotoğraflar; gizlilik kontrolü.
    5. Model eğitim verisinde gördüğüne benzeyenleri tanır; veri çeşitli değilse yeni durumlarda hata yapar.
    6. Ürün planı: bileşenler, araçlar, veri planı ve geliştirme takvimi.

    Yazılıya hazırlık · Klasik sorular

    Önce sen yaz, sonra örnek cevaba bak

    Cevabını defterine tam cümlelerle yaz. Sonra örnek cevabı açıp kendi cevabınla karşılaştır.

    1. Yapay zekâ bileşeni nedir? (10 puan)

      Örnek cevabı göster
      Yapay zekâ destekli bir üründe tanıma, sınıflandırma ya da tahmin işini yapan eğitilmiş modeldir.
    2. Akıllı Atık Kutusu’nun dört bileşenini ve görevlerini yazınız. (10 puan)

      Örnek cevabı göster
      Girdi: kamera atığın görüntüsünü alır. Yapay zekâ bileşeni: görüntü modeli atığı tanır. Program: bloklar modelin sonucuna göre karar verir. Çıktı: doğru kutunun ışığı yanar ve ekranda yazı çıkar.
    3. Akıllı Atık Kutusu için neden ses modeli değil görüntü modeli seçilir? (10 puan)

      Örnek cevabı göster
      Çünkü atığın türü görüntüsünden anlaşılır; atıklar ses çıkarmaz. Girdi kameradan geldiği için görüntü modeli uygundur.
    4. Yapay zekâ destekli bir ürün geliştirmek için hangi araç türlerine ihtiyaç vardır? (10 puan)

      Örnek cevabı göster
      Modeli eğitmek için bir model eğitme aracına, modelin sonucunu kullanmak için yapay zekâ eklentili bir blok ortamına ve kamera, ekran gibi donanımlara.
    5. Veri planında nelere dikkat edilmelidir? (10 puan)

      Örnek cevabı göster
      Her sınıf için yeterli ve dengeli sayıda fotoğraf, farklı ışık ve açılardan çekim, test için ayrılmış fotoğraflar ve fotoğraflarda kişisel bilgi bulunmaması.
    6. Sınıflardaki fotoğraf sayılarının dengeli olması neden önemlidir? (10 puan)

      Örnek cevabı göster
      Bir sınıfta çok, diğerinde az fotoğraf olursa model çok örnek gördüğü sınıfı daha sık tahmin eder ve az örnekli sınıfta hata yapar.
    7. Test için fotoğraf ayırmanın amacı nedir? (10 puan)

      Örnek cevabı göster
      Modeli eğitimde görmediği fotoğraflarla deneyerek gerçekten öğrenip öğrenmediğini anlamak.
    8. “Öğrencinin fotoğrafını kaydetmek” neden çıktı olarak seçilmemelidir? (10 puan)

      Örnek cevabı göster
      Ürünün amacı için gerekli değildir ve öğrencilerin kişisel verisini toplayarak gizliliği bozar.
    9. Ürün planında geliştirme takvimi neden yer alır? (10 puan)

      Örnek cevabı göster
      Hangi işin hangi hafta yapılacağını göstererek projenin zamanında bitmesini ve işlerin unutulmamasını sağlar.
    10. Program bileşeninde neden koşul blokları kullanılır? Bir örnek veriniz. (10 puan)

      Örnek cevabı göster
      Çünkü program modelin sonucuna göre farklı işler yapmalıdır. Örneğin “eğer sınıf = plastik ise sarı ışığı yak”.

    Boşluk doldurma

    Kelime kutusuyapay zekâ bileşenigörüntü modeliveri planıdengelitesttakvim
    1. Üründe tanıma işini yapan eğitilmiş modele denir.
    2. Atığı fotoğraftan tanıyan model bir dir.
    3. Hangi verilerin nasıl toplanacağını gösteren plana denir.
    4. Her sınıfta benzer sayıda fotoğraf olması veriyi yapar.
    5. Eğitimde kullanılmayan fotoğraflar amacıyla ayrılır.
    6. Hangi işin hangi hafta yapılacağını gösteren bölüme denir.

    Pekiştir · Oyunlar

    Oynayarak tekrar et

    Kısa oyunlarla konuyu pekiştir. Telefonda da bilgisayarda da dokunarak ya da tıklayarak oynanır.

    Sınıflandırma oyunu

    Hangi parça?

    Her öğeyi Akıllı Atık Kutusu’nun ilgili parçasına yerleştir.

    0 / 8

    Bir kart seçerek başla.

    Eşleştirme

    Veri planı sorunu ve sonucu

    Soldan bir veri sorunu seç, sağdan modelde yol açacağı soruna dokun.

    0 / 6

    Hazır olduğunda soldan bir seçim yap.

    Sıralama oyunu

    Geliştirme takvimi

    Yapay zekâ destekli ürünün geliştirme adımlarını sırala.

    0 / 6

    İlk adımı seçerek başla.

    Kapanış · Kendini değerlendir

    Bu hafta neler öğrendin?

    Her madde için dürüstçe seç. “Yardım istiyorum” dediğin konunun bölümüne geri dön ya da öğretmenine sor.

    Yapay zekâ destekli ürünün bileşenlerini sayabiliyorum.

    Ürün için uygun girdi, model ve çıktıyı seçebiliyorum.

    Gerekli araç türlerini belirleyebiliyorum.

    Dengeli, çeşitli ve gizliliğe uygun bir veri planı hazırlayabiliyorum.

    Haftanın mini görevi · Grup çalışması

    Ürün planımız

    Grubunla ürün planını tamamla.

    1. Bileşen diyagramını çiz: girdi, yapay zekâ bileşeni, program, çıktı.
    2. Veri planını yaz: sınıflar, her sınıf için fotoğraf sayısı, çekim koşulları, test fotoğrafları.
    3. Görev dağılımı yap ve yedi haftalık takvimi doldur.
    Öğretmen için: 2 ders saatlik akış önerisi

    1. ders (40 dk)

    1. Merak et: malzeme listesi (6 dk)
    2. Yapay zekâ bileşeni ve ürünün parçaları (10 dk)
    3. Bileşen diyagramı etkinliği (8 dk)
    4. Gerekli araçlar (8 dk)
    5. Oyun: hangi parça? (8 dk)

    2. ders (40 dk)

    1. Veri planlayıcı (12 dk)
    2. Geliştirme takvimi ve grup görev dağılımı (16 dk)
    3. Kalan oyunlar (6 dk)
    4. Deftere yazalım (6 dk)