Kod Kâşifi · 31. hafta · 10–14 Mayıs 2027

5. sınıf · 31. hafta · BTY.5.6.3 / BTY.5.6.4

Blok tabanlı yazılıma geçiş

Algoritma yazdık, akış şeması çizdik, robotu bloklarla yönettik. Artık kendi oyunumuzu yapmaya hazırız! Bu hafta kullandığımız yazılım bileşenlerini değerlendirecek, blok tabanlı ortamı tanıyacak ve dönem sonuna kadar geliştireceğimiz “Labirent Kaçışı” oyununun amacını ve geliştirme adımlarını planlayacağız.

Tema 6 · Yazılım tasarımı ve programlama2 ders saati10–14 Mayıs 2027

Isınma · Merak et

Robot mu, oyun mu?

Robot alanında blokları biz dizdik, robot programı çalıştırdı. Bir oyunda ise oyuncu tuşlara basar ve karakter anında tepki verir.

Bir labirent oyununda hangi bileşenlere ihtiyaç olur? Tuşa basınca ne olmalı? Duvara değince ne olmalı? Çıkışa ulaşınca ne olmalı?

Cevaba bak
Tuşa basmak bir olaydır; karakterin hareket etmesi bir komut. Duvara değip değmediğini kontrol etmek bir koşul, toplanan yıldızları saymak bir değişken, bu kontrolleri oyun boyunca yapmak bir döngüdür. Yani öğrendiğin bütün bileşenleri bir oyunda birlikte kullanacaksın!

Adım 1 · Kullandığım bileşenleri değerlendirme

Hangi bileşen ne işe yaradı?

BileşenRobotta nasıl kullandık?İşe yararlığıOyunda nasıl kullanacağız?
Komutİleri git, sağa dönHer hareketi tek tek yazdık.Karakteri bir kare hareket ettirmek
DöngüTekrarla, hedefe kadar tekrarlaProgramı çok kısalttı.Oyun boyunca kontrolleri sürekli yapmak
KoşulÖnü duvarsa dönRobot yola göre karar verdi.Duvara, yıldıza, bayrağa değince karar vermek
Değişken—Henüz kullanmadık.Toplanan yıldızları saymak (puan)
OlayÇalıştır düğmesiProgramı başlattı.Yeşil bayrak, ok tuşları
Değerlendirmek neden önemli?

Hangi bileşenin hangi işte işe yaradığını bilirsen yeni bir projede doğru bileşeni hızla seçersin.

Adım 2 · Blok tabanlı ortam

Oyunu yapacağımız yer

Haftanın kavramı

Blok tabanlı ortam

Programların, renkli blokların sürüklenip birleştirilmesiyle oluşturulduğu yazılım geliştirme ortamıdır.

Örnek: Scratch, Code.org, mBlock gibi ortamlar.

Ortamın bölümleri

  • Sahne: Oyunun göründüğü alan.
  • Karakterler: Oyuncu, yıldızlar, bayrak.
  • Dekor: Labirentin çizildiği arka plan.
  • Blok kategorileri: Renkli blok grupları.
  • Kod alanı: Blokların birleştirildiği yer.
  • Yeşil bayrak / dur: Oyunu başlatır ve durdurur.
OlaylarHareketGörünümKontrolAlgılamaDeğişkenler

Etkinlik · Bitmiş oyunu dene

Dönem projemiz: Labirent Kaçışı

Önümüzdeki haftalarda adım adım yapacağımız oyunun bitmiş hâlini dene. Başlat’a bas ve ok tuşlarıyla (ya da düğmelerle) çıkışa ulaş, yolda yıldızları topla.

Puan: 0Hamle: 0

Proje bölümüLabirent Kaçışı
AmaçEğlenceli bir labirent oyunuyla yön bulma becerisi kazandırmak
Hedef kitleSınıf arkadaşlarımız ve küçük kardeşlerimiz
Nasıl oynanır?Karakter ok tuşlarıyla hareket eder; duvara değerse başa döner; yıldızlar puan kazandırır; bayrağa ulaşınca oyun kazanılır.
GereksinimlerOk tuşlarıyla hareket, duvar kontrolü, yıldız puanı, kazanma mesajı, yeniden başlama

Adım 3 · Geliştirme adımlarını planlama

Altı haftalık yol haritası

31PlanlaAmaç ve adımlar
32TasarlaEkran ve davranışlar
33OluşturBloklarla programla
34GeliştirDene ve düzelt
35DeğerlendirÖlçütlerle incele
36TamamlaTest et, sun

Etkinlik: Planına neler girmeli?

Labirent Kaçışı’nın planında olması gerekenleri işaretle; gereksiz ya da bu süreye sığmayacak olanları işaretleme.

Özet · Deftere yazalım

Defterine bunları yaz

Yazılı sınava çalışırken önce bu maddeleri tekrar et.

Blok tabanlı yazılıma geçiş

  1. Kullandığımız bileşenler: komut (hareket), döngü (tekrar), koşul (karar), değişken (sayma), olay (başlatma).
  2. Blok tabanlı ortam: Programların renkli bloklar birleştirilerek oluşturulduğu yazılım geliştirme ortamıdır.
  3. Ortamın bölümleri: sahne, karakterler, dekor, blok kategorileri, kod alanı, yeşil bayrak ve dur düğmeleri.
  4. Projemiz Labirent Kaçışı: Ok tuşlarıyla hareket, duvara değince başa dönme, yıldız puanı, bayrağa ulaşınca kazanma.
  5. Geliştirme adımları: planla → tasarla → oluştur → geliştir → değerlendir → tamamla.

Yazılıya hazırlık · Klasik sorular

Önce sen yaz, sonra örnek cevaba bak

Cevabını defterine tam cümlelerle yaz. Sonra örnek cevabı açıp kendi cevabınla karşılaştır.

  1. Blok tabanlı ortam nedir? İki örnek veriniz. (10 puan)

    Örnek cevabı göster
    Programların renkli blokların sürüklenip birleştirilmesiyle oluşturulduğu yazılım geliştirme ortamıdır. Scratch ve Code.org.
  2. Blok tabanlı ortamın dört bölümünü ve görevlerini yazınız. (10 puan)

    Örnek cevabı göster
    Sahne oyunun göründüğü alandır; karakterler oyundaki nesnelerdir; blok kategorileri blokları renkli gruplar hâlinde sunar; kod alanında bloklar birleştirilir.
  3. Robot etkinliklerinde kullandığımız döngü bileşeninin işe yararlığını değerlendiriniz. (10 puan)

    Örnek cevabı göster
    Tekrar eden adımları tek blokta topladığı için programı çok kısalttı, okumayı ve değiştirmeyi kolaylaştırdı.
  4. Labirent Kaçışı oyununun amacını ve hedef kitlesini yazınız. (10 puan)

    Örnek cevabı göster
    Amacı eğlenceli bir labirent oyunuyla yön bulma becerisi kazandırmaktır. Hedef kitlesi sınıf arkadaşlarımız ve küçük kardeşlerimizdir.
  5. Labirent Kaçışı’nda hangi yazılım bileşenleri kullanılacaktır? Her birine bir örnek veriniz. (10 puan)

    Örnek cevabı göster
    Olay: ok tuşuna basılınca. Komut: bir kare hareket et. Koşul: duvara değerse başa dön. Değişken: yıldız puanı. Döngü: kontrolleri oyun boyunca sürekli yap.
  6. Blok tabanlı yazılım geliştirmenin adımlarını sırasıyla yazınız. (10 puan)

    Örnek cevabı göster
    Planlamak, tasarlamak, bloklarla oluşturmak, deneyip geliştirmek, değerlendirmek ve tamamlamak.
  7. Bir projeyi planlamadan başlamak hangi sorunlara yol açar? (10 puan)

    Örnek cevabı göster
    Amaç ve gereksinimler belli olmadığı için gereksiz işler yapılır, önemli özellikler unutulur ve proje zamanında bitmeyebilir.
  8. Labirent Kaçışı için üç gereksinim yazınız. (10 puan)

    Örnek cevabı göster
    Karakter ok tuşlarıyla hareket etmeli. Duvara değerse başlangıca dönmeli. Bayrağa ulaşınca “Kazandın!” mesajı görünmeli.
  9. Değişken bileşenini oyunda neden kullanacağız? (10 puan)

    Örnek cevabı göster
    Toplanan yıldız sayısını (puanı) oyun boyunca saklamak ve ekranda göstermek için.
  10. “Oyunda 3 boyutlu grafikler olsun.” isteği bu proje için uygun mudur? Neden? (10 puan)

    Örnek cevabı göster
    Uygun değildir; altı haftalık süreye ve blok tabanlı ortamın imkânlarına uymaz. Plan, gerçekleştirilebilecek özelliklerden oluşmalıdır.

Boşluk doldurma

Kelime kutusublok tabanlı ortamsahnekaraktergereksinimplanlamakdeğişken
  1. Programların bloklarla oluşturulduğu ortama denir.
  2. Oyunun göründüğü alana denir.
  3. Oyundaki oyuncu ve yıldız gibi nesnelere denir.
  4. Oyunun mutlaka sahip olması gereken özelliğe denir.
  5. Geliştirmenin ilk adımı projeyi olmalıdır.
  6. Yıldız puanını saklamak için kullanılır.

Pekiştir · Oyunlar

Oynayarak tekrar et

Kısa oyunlarla konuyu pekiştir. Telefonda da bilgisayarda da dokunarak ya da tıklayarak oynanır.

Eşleştirme

Ortamın bölümleri

Soldan bir bölüm seç, sağdan görevine dokun.

0 / 6

Hazır olduğunda soldan bir seçim yap.

Sınıflandırma oyunu

Oyundaki bileşenler

Labirent Kaçışı’nın her davranışını kullandığı bileşene yerleştir.

0 / 8

Bir kart seçerek başla.

Sıralama oyunu

Geliştirme adımları

Blok tabanlı yazılım geliştirmenin adımlarını sırala.

0 / 6

İlk adımı seçerek başla.

Kapanış · Kendini değerlendir

Bu hafta neler öğrendin?

Her madde için dürüstçe seç. “Yardım istiyorum” dediğin konunun bölümüne geri dön ya da öğretmenine sor.

Kullandığım yazılım bileşenlerinin işe yararlığını değerlendirebiliyorum.

Blok tabanlı ortamın bölümlerini tanıyorum.

Projemin amacını ve hedef kitlesini yazabiliyorum.

Geliştirme adımlarını haftalara bölerek planlayabiliyorum.

Haftanın mini görevi · Evde

Labirent defterim

Projen için bir “labirent defteri” başlat.

  1. Oyununun adını, amacını ve hedef kitlesini yaz.
  2. Gereksinimlerini madde madde yaz.
  3. Kareli kâğıda kendi labirentini çiz: başlangıç, bayrak, duvarlar ve üç yıldız olsun.
Öğretmen için: 2 ders saatlik akış önerisi

1. ders (40 dk)

  1. Merak et: robot mu, oyun mu? (6 dk)
  2. Bileşenleri değerlendirme tablosu (10 dk)
  3. Blok tabanlı ortam ve bölümleri (10 dk)
  4. Bitmiş oyunu deneme (14 dk)

2. ders (40 dk)

  1. Proje özeti ve gereksinimler (8 dk)
  2. Geliştirme adımları ve plan etkinliği (12 dk)
  3. Oyunlar (12 dk)
  4. Deftere yazalım (8 dk)