Blok
Bilgisayara verilen bir komutu temsil eden, yap-boz parçası gibi diğer bloklarla birleşen görsel kod parçasıdır.
Örnek: “10 adım git” bloğu.
6. sınıf · 19. hafta · BTY.6.6.1
Bilgisayara ne yapacağını söylemenin bir yolu da yap-boz parçaları gibi birbirine takılan bloklarla program yazmaktır. Bu dönem blok tabanlı programlama ortamlarında yazılım geliştireceğiz. Bu hafta ortamın parçalarını tanıyacak ve ilk programlarımızı bloklarla kuracağız.
Isınma · Merak et
Bir arkadaşının gözünü kapattığını ve senin söylediğin komutları harfiyen uyguladığını düşün. Onu sınıfın kapısına götürmen gerekiyor.
“Kapıya git” demek yeterli olur mu? Hangi komutları, hangi sırayla vermelisin? Bir komutu yanlış sırada verirsen ne olur?
Adım 1 · Blok tabanlı programlama
Bilgisayara verilen bir komutu temsil eden, yap-boz parçası gibi diğer bloklarla birleşen görsel kod parçasıdır.
Örnek: “10 adım git” bloğu.
Kod yazmak yerine blokları sürükleyip birleştirerek program oluşturmaktır.
Örnek: Scratch, mBlock ve MIT App Inventor gibi ortamlar.
Adım 2 · Blok tabanlı ortamın bileşenleri
Blok tabanlı ortamların çoğunda benzer bölümler bulunur. Aşağıdaki örnek ekranda bir bölüme dokun ve ne işe yaradığını oku.
Bileşen
| Bileşen | Görevi |
|---|---|
| Blok kategorileri | Blokları türlerine göre renkli gruplar hâlinde sunar. |
| Kod alanı | Blokların sürüklenip birleştirildiği, programın oluşturulduğu yerdir. |
| Sahne | Programın sonucunun görüldüğü alandır. |
| Karakter (kukla) | Sahnede bloklarla hareket ettirilen nesne ya da figürdür. |
| Dekor | Sahnenin arka plan görselidir. |
| Başlat ve durdur düğmeleri | Programı çalıştırır ya da durdurur. |
Adım 3 · Blok kategorileri
| Kategori | Ne işe yarar? | Örnek blok |
|---|---|---|
| Olaylar | Programı başlatan durumlar | “yeşil bayrak tıklanınca”, “boşluk tuşu basılınca” |
| Hareket | Karakteri hareket ettirir ve döndürür | “10 adım git”, “15 derece dön” |
| Görünüm | Karakterin görünüşünü ve konuşmasını değiştirir | “Merhaba de”, “sonraki kostüm” |
| Ses | Ses çalar | “miyav sesini çal” |
| Kontrol | Bekletir, tekrarlar, koşula göre karar verir | “1 saniye bekle”, “10 kez tekrarla” |
| Algılama | Dokunma, tuş, fare gibi durumları algılar | “kenara değiyor mu?” |
| İşlemler | Hesaplama ve karşılaştırma yapar | “+”, “>”, “ve” |
| Değişkenler | Bilgiyi saklar | “puan değerini 1 artır” |
Olaylar kategorisindeki üstü yuvarlak bloklara “şapka blok” denir. Bir program her zaman bir olay bloğuyla başlar; altına eklenen bloklar o olay gerçekleşince sırayla çalışır.
Etkinlik · Robot kodlama alanı
Blokları sırayla ekleyerek robotu bayrağa götür. Önce “Adım adım” düğmesiyle programının her adımını izle, sonra “Çalıştır”a bas. Robot hangi yöne bakıyorsa “İleri git” o yöne götürür; “Sola dön” ve “Sağa dön” yalnızca yönünü değiştirir.
➜ robot · 🏁 hedef · ⭐ yıldız · çizgili kare duvar
Bloklar (dokunarak ekle)
Programın
Bilgisayar blokları yukarıdan aşağıya, sırayla çalıştırır. Aynı bloklar farklı sırada dizilirse sonuç da değişir.
Özet · Deftere yazalım
Yazılı sınava çalışırken önce bu maddeleri tekrar et.
Yazılıya hazırlık · Klasik sorular
Cevabını defterine tam cümlelerle yaz. Sonra örnek cevabı açıp kendi cevabınla karşılaştır.
Blok tabanlı programlama nedir? İki örnek ortam yazınız. (10 puan)
Blok tabanlı programlamanın iki avantajını yazınız. (10 puan)
Blok tabanlı ortamın dört bileşenini ve görevlerini yazınız. (10 puan)
Sahne ile dekor arasındaki fark nedir? (10 puan)
Olaylar kategorisindeki blokların görevi nedir? Bir örnek veriniz. (10 puan)
“1 saniye bekle” ve “10 kez tekrarla” blokları hangi kategoridedir? Ne işe yararlar? (10 puan)
Blokların sırası neden önemlidir? Bir örnekle açıklayınız. (10 puan)
Robot sağa bakıyor. “İleri git, sola dön, ileri git” programından sonra robot ilk konumuna göre nerede olur? (10 puan)
Kediye 10 adım gitmesini ve “Merhaba!” demesini sağlayan programın bloklarını sırasıyla yazınız. (10 puan)
Bir görevi bloklarla kurarken izlenecek adımları yazınız. (10 puan)
Pekiştir · Oyunlar
Kısa oyunlarla konuyu pekiştir. Telefonda da bilgisayarda da dokunarak ya da tıklayarak oynanır.
Soldan bir bileşen seç, sağdan görevine dokun.
Hazır olduğunda soldan bir seçim yap.
Her bloğu ait olduğu kategoriye yerleştir.
Bir kart seçerek başla.
Kedinin bayrak tıklanınca yürüyüp konuşması için blokları sırala.
İlk adımı seçerek başla.
Kapanış · Kendini değerlendir
Her madde için dürüstçe seç. “Yardım istiyorum” dediğin konunun bölümüne geri dön ya da öğretmenine sor.
Blok tabanlı programlamanın ne olduğunu açıklayabiliyorum.
Ortamın bileşenlerini ve görevlerini söyleyebiliyorum.
Blokları kategorilerine göre ayırt edebiliyorum.
Basit bir görevi blokları doğru sırayla birleştirerek kurabiliyorum.
Haftanın mini görevi · Öğretmen ya da aile gözetiminde
Okulda kullandığınız blok tabanlı ortamda (örneğin Scratch) bir proje aç.