Kod Kâşifi · 19. hafta · 8–12 Şubat 2027

6. sınıf · 19. hafta · BTY.6.6.1

Blok tabanlı ortama giriş

Bilgisayara ne yapacağını söylemenin bir yolu da yap-boz parçaları gibi birbirine takılan bloklarla program yazmaktır. Bu dönem blok tabanlı programlama ortamlarında yazılım geliştireceğiz. Bu hafta ortamın parçalarını tanıyacak ve ilk programlarımızı bloklarla kuracağız.

Tema 6 · Yazılım tasarımı ve programlama2 ders saati8–12 Şubat 2027

Isınma · Merak et

Arkadaşını robot gibi yönet

Bir arkadaşının gözünü kapattığını ve senin söylediğin komutları harfiyen uyguladığını düşün. Onu sınıfın kapısına götürmen gerekiyor.

“Kapıya git” demek yeterli olur mu? Hangi komutları, hangi sırayla vermelisin? Bir komutu yanlış sırada verirsen ne olur?

Cevaba bak
Robot gibi düşünen biri “kapıya git” komutunu anlamaz. “3 adım ileri git, sağa dön, 2 adım ileri git” gibi açık ve doğru sırada komutlar gerekir. Bilgisayarlar da böyle çalışır. Blok tabanlı programlamada bu komutlar renkli bloklarla verilir.

Adım 1 · Blok tabanlı programlama

Yazmak yerine birleştir

Haftanın kavramı

Blok

Bilgisayara verilen bir komutu temsil eden, yap-boz parçası gibi diğer bloklarla birleşen görsel kod parçasıdır.

Örnek: “10 adım git” bloğu.

Kavram

Blok tabanlı programlama

Kod yazmak yerine blokları sürükleyip birleştirerek program oluşturmaktır.

Örnek: Scratch, mBlock ve MIT App Inventor gibi ortamlar.

Bloklarla bir program

Neden bloklar?

  • Yazım hatası yapılmaz; bloklar yalnızca uygun yerlere takılır.
  • Renkler bloğun ne işe yaradığını gösterir.
  • Program hemen çalıştırılıp sonucu sahnede görülür.
  • Algoritma mantığı öğrenilir; sonra yazılı kodlamaya geçmek kolaylaşır.

Adım 2 · Blok tabanlı ortamın bileşenleri

Ekranda neler var?

Blok tabanlı ortamların çoğunda benzer bölümler bulunur. Aşağıdaki örnek ekranda bir bölüme dokun ve ne işe yaradığını oku.

Bileşen

Bir bölüme dokun

BileşenGörevi
Blok kategorileriBlokları türlerine göre renkli gruplar hâlinde sunar.
Kod alanıBlokların sürüklenip birleştirildiği, programın oluşturulduğu yerdir.
SahneProgramın sonucunun görüldüğü alandır.
Karakter (kukla)Sahnede bloklarla hareket ettirilen nesne ya da figürdür.
DekorSahnenin arka plan görselidir.
Başlat ve durdur düğmeleriProgramı çalıştırır ya da durdurur.

Adım 3 · Blok kategorileri

Her rengin bir görevi var

OlaylarHareketGörünümSesKontrolAlgılamaİşlemlerDeğişkenlerBloklarım
KategoriNe işe yarar?Örnek blok
OlaylarProgramı başlatan durumlar“yeşil bayrak tıklanınca”, “boşluk tuşu basılınca”
HareketKarakteri hareket ettirir ve döndürür“10 adım git”, “15 derece dön”
GörünümKarakterin görünüşünü ve konuşmasını değiştirir“Merhaba de”, “sonraki kostüm”
SesSes çalar“miyav sesini çal”
KontrolBekletir, tekrarlar, koşula göre karar verir“1 saniye bekle”, “10 kez tekrarla”
AlgılamaDokunma, tuş, fare gibi durumları algılar“kenara değiyor mu?”
İşlemlerHesaplama ve karşılaştırma yapar“+”, “>”, “ve”
DeğişkenlerBilgiyi saklar“puan değerini 1 artır”
Şapka bloklar

Olaylar kategorisindeki üstü yuvarlak bloklara “şapka blok” denir. Bir program her zaman bir olay bloğuyla başlar; altına eklenen bloklar o olay gerçekleşince sırayla çalışır.

Etkinlik · Robot kodlama alanı

İlk programını bloklarla kur

Blokları sırayla ekleyerek robotu bayrağa götür. Önce “Adım adım” düğmesiyle programının her adımını izle, sonra “Çalıştır”a bas. Robot hangi yöne bakıyorsa “İleri git” o yöne götürür; “Sola dön” ve “Sağa dön” yalnızca yönünü değiştirir.

➜ robot · 🏁 hedef · ⭐ yıldız · çizgili kare duvar

Bloklar (dokunarak ekle)

Programın

    Sıralama

    Bilgisayar blokları yukarıdan aşağıya, sırayla çalıştırır. Aynı bloklar farklı sırada dizilirse sonuç da değişir.

    Özet · Deftere yazalım

    Defterine bunları yaz

    Yazılı sınava çalışırken önce bu maddeleri tekrar et.

    Blok tabanlı ortama giriş

    1. Blok: Bir komutu temsil eden, yap-boz parçası gibi birleşen görsel kod parçasıdır.
    2. Blok tabanlı programlama: Blokları sürükleyip birleştirerek program oluşturmaktır (Scratch, mBlock, MIT App Inventor).
    3. Ortamın bileşenleri: blok kategorileri, kod alanı, sahne, karakter (kukla), dekor, başlat ve durdur düğmeleri.
    4. Kategoriler: olaylar, hareket, görünüm, ses, kontrol, algılama, işlemler, değişkenler. Her kategorinin rengi farklıdır.
    5. Program bir olay bloğuyla (şapka blok) başlar.
    6. Bloklar yukarıdan aşağıya sırayla çalışır; sıra değişirse sonuç değişir.
    7. Bir görevi bloklarla kurmak için görev küçük adımlara bölünür ve her adım için uygun blok seçilir.

    Yazılıya hazırlık · Klasik sorular

    Önce sen yaz, sonra örnek cevaba bak

    Cevabını defterine tam cümlelerle yaz. Sonra örnek cevabı açıp kendi cevabınla karşılaştır.

    1. Blok tabanlı programlama nedir? İki örnek ortam yazınız. (10 puan)

      Örnek cevabı göster
      Kod yazmak yerine blokları sürükleyip birleştirerek program oluşturmaktır. Scratch ve MIT App Inventor (mBlock).
    2. Blok tabanlı programlamanın iki avantajını yazınız. (10 puan)

      Örnek cevabı göster
      Yazım hatası yapılmaz çünkü bloklar yalnızca uygun yerlere takılır. Renkler blokların görevini gösterir ve sonuç hemen sahnede görülür.
    3. Blok tabanlı ortamın dört bileşenini ve görevlerini yazınız. (10 puan)

      Örnek cevabı göster
      Blok kategorileri blokları gruplar; kod alanında bloklar birleştirilir; sahnede programın sonucu görülür; karakter sahnede hareket ettirilen nesnedir.
    4. Sahne ile dekor arasındaki fark nedir? (10 puan)

      Örnek cevabı göster
      Sahne programın sonucunun görüldüğü alandır. Dekor ise sahnenin arka plan görselidir.
    5. Olaylar kategorisindeki blokların görevi nedir? Bir örnek veriniz. (10 puan)

      Örnek cevabı göster
      Programı başlatan durumları belirler. Örneğin “yeşil bayrak tıklanınca” bloğu.
    6. “1 saniye bekle” ve “10 kez tekrarla” blokları hangi kategoridedir? Ne işe yararlar? (10 puan)

      Örnek cevabı göster
      Kontrol kategorisindedir. Bekle bloğu programı belirtilen süre kadar durdurur; tekrarla bloğu içindeki blokları belirtilen sayıda çalıştırır.
    7. Blokların sırası neden önemlidir? Bir örnekle açıklayınız. (10 puan)

      Örnek cevabı göster
      Bilgisayar blokları yukarıdan aşağıya sırayla çalıştırır. Örneğin “sağa dön” ve “ileri git” bloklarının yeri değişirse robot farklı bir kareye gider.
    8. Robot sağa bakıyor. “İleri git, sola dön, ileri git” programından sonra robot ilk konumuna göre nerede olur? (10 puan)

      Örnek cevabı göster
      Bir kare sağda ve bir kare yukarıda olur; yüzü yukarıya bakar.
    9. Kediye 10 adım gitmesini ve “Merhaba!” demesini sağlayan programın bloklarını sırasıyla yazınız. (10 puan)

      Örnek cevabı göster
      “Yeşil bayrak tıklanınca”, “10 adım git”, “Merhaba! de 2 saniye”.
    10. Bir görevi bloklarla kurarken izlenecek adımları yazınız. (10 puan)

      Örnek cevabı göster
      Görevi anlamak, küçük adımlara bölmek, her adım için uygun bloğu seçmek, blokları doğru sırayla birleştirmek, programı çalıştırıp sonucu kontrol etmek.

    Boşluk doldurma

    Kelime kutusubloksahnekarakterdekorolaylarkod alanı
    1. Bir komutu temsil eden, yap-boz gibi birleşen görsel kod parçasına denir.
    2. Programın sonucunun görüldüğü alana denir.
    3. Sahnede bloklarla hareket ettirilen nesneye denir.
    4. Sahnenin arka plan görseline denir.
    5. Programı başlatan blokların bulunduğu kategori kategorisidir.
    6. Blokların sürüklenip birleştirildiği yere denir.

    Pekiştir · Oyunlar

    Oynayarak tekrar et

    Kısa oyunlarla konuyu pekiştir. Telefonda da bilgisayarda da dokunarak ya da tıklayarak oynanır.

    Eşleştirme

    Bileşen ve görevi

    Soldan bir bileşen seç, sağdan görevine dokun.

    0 / 7

    Hazır olduğunda soldan bir seçim yap.

    Sınıflandırma oyunu

    Hangi kategori?

    Her bloğu ait olduğu kategoriye yerleştir.

    0 / 12

    Bir kart seçerek başla.

    Sıralama oyunu

    Programı diz

    Kedinin bayrak tıklanınca yürüyüp konuşması için blokları sırala.

    0 / 5

    İlk adımı seçerek başla.

    Kapanış · Kendini değerlendir

    Bu hafta neler öğrendin?

    Her madde için dürüstçe seç. “Yardım istiyorum” dediğin konunun bölümüne geri dön ya da öğretmenine sor.

    Blok tabanlı programlamanın ne olduğunu açıklayabiliyorum.

    Ortamın bileşenlerini ve görevlerini söyleyebiliyorum.

    Blokları kategorilerine göre ayırt edebiliyorum.

    Basit bir görevi blokları doğru sırayla birleştirerek kurabiliyorum.

    Haftanın mini görevi · Öğretmen ya da aile gözetiminde

    İlk karakterim

    Okulda kullandığınız blok tabanlı ortamda (örneğin Scratch) bir proje aç.

    1. Yeni bir karakter ve dekor seç.
    2. Yeşil bayrak tıklanınca karakterinin yürümesini, konuşmasını ve bir ses çalmasını sağla.
    3. Blokların sırasını değiştirip sonucun nasıl değiştiğini not et.
    Öğretmen için: 2 ders saatlik akış önerisi

    1. ders (40 dk)

    1. Merak et: arkadaşını robot gibi yönet (8 dk)
    2. Blok ve blok tabanlı programlama (8 dk)
    3. Ortamın bileşenleri: örnek ekran (12 dk)
    4. Blok kategorileri (12 dk)

    2. ders (40 dk)

    1. Robot kodlama alanı: 4 bölüm (16 dk)
    2. Öğretmen ekranından blok ortamında ilk program (10 dk)
    3. Oyunlar (8 dk)
    4. Deftere yazalım (6 dk)