Kod Kâşifi · 21. hafta · 22–26 Şubat 2027

6. sınıf · 21. hafta · BTY.6.6.1

Programlama bileşenlerini değerlendirme

Bir bahçeye üç çiçek çizeceksin. Her çiçek için aynı blokları üç kez mi dizersin, yoksa “çiçek çiz” diye kendi bloğunu mu yaparsın? Bu hafta kendi bloklarımızı yani fonksiyonları oluşturmayı ve bir görevde kullandığımız bileşenlerin işe yararlığını değerlendirmeyi öğreniyoruz.

Tema 6 · Yazılım tasarımı ve programlama2 ders saati22–26 Şubat 2027

Isınma · Merak et

Tarifin adı

Annen sana “Kek yap.” dediğinde her seferinde un, şeker, yumurta miktarlarını tek tek söylemez. “Kek” kelimesi bütün tarifi anlatır.

Programlarda da bir grup bloğa bir ad verip o adı kullanarak hepsini birden çalıştırabilir miyiz? Bunun ne faydası olur?

Cevaba bak
Evet. Blok tabanlı ortamlarda “Bloklarım” bölümünden yeni bir blok oluşturabilir, ona ad verip altına istediğin blokları dizebilirsin. Bu yeni bloğa fonksiyon denir. Programda adını kullandığında altındaki bütün bloklar çalışır. Böylece program kısalır, okunur ve değiştirmek kolaylaşır.

Adım 1 · Fonksiyon (kendi bloğun)

Bir kez tanımla, istediğin kadar kullan

Haftanın kavramı

Fonksiyon

Belirli bir işi yapan blokların bir ad altında toplanmasıyla oluşturulan, programın farklı yerlerinde tekrar kullanılabilen bloktur.

Örnek: “kare çiz” bloğu.

Kavram

Parametre

Fonksiyona her kullanımda farklı değer vermemizi sağlayan giriş kutusudur.

Örnek: “kare çiz (kenar)” bloğunda kenar uzunluğu.

Fonksiyonu tanımlama

Fonksiyonu kullanma (çağırma)

Sonuç: Aynı köşeden başlayan iç içe üç kare.

1BloklarımKategoriyi aç.
2Blok oluşturFonksiyona anlamlı bir ad ver.
3Parametre ekleGerekirse giriş kutusu ekle.
4TanımlaŞapka bloğun altına blokları diz.
5ÇağırYeni bloğu programında kullan.

Etkinlik · Fonksiyon atölyesi

Bir fonksiyonla çiçek deseni

“çokgen çiz” fonksiyonu bir çokgen çizer. Ana program bu fonksiyonu döngü içinde tekrar tekrar çağırıp her seferinde biraz dönerek bir desen oluşturur. Değerleri değiştir ve deseni izle.

Adım 2 · Bileşenlerin işe yararlığını değerlendirme

Hangi çözüm daha iyi?

Görev: Yan yana üç kare çiz. Üç öğrenci farklı bileşenler kullandı.

A: Düz bloklar

“100 adım git, 90 derece dön” bloklarını 12 kez alt alta, aralara “40 adım git” ekleyerek dizdi. Toplam 30’dan fazla blok.

B: Döngüler

C: Fonksiyon ve döngü

Değerlendirme ölçütleri

ÖlçütSoruABC
DoğrulukGörevi doğru yapıyor mu?✓✓✓
KısalıkGereksiz tekrar var mı?✗ Çok uzun✓✓ En kısa
OkunabilirlikBakınca ne yaptığı anlaşılıyor mu?✗Orta✓ “kare çiz” adı açık
Kolay değiştirmeKare boyunu değiştirmek kolay mı?✗ 12 yeri değiştirOrta✓ Tek değer
Tekrar kullanımBaşka projede kullanılabilir mi?✗✗✓ Fonksiyon taşınabilir

Kendi programını değerlendir

Bu hafta yazdığın bir programı düşün ve her ölçüt için dürüstçe bir seviye seç.

Toplam puan

    Özet · Deftere yazalım

    Defterine bunları yaz

    Yazılı sınava çalışırken önce bu maddeleri tekrar et.

    Programlama bileşenlerini değerlendirme

    1. Fonksiyon: Belirli bir işi yapan blokların bir ad altında toplanmasıyla oluşan, tekrar kullanılabilen bloktur.
    2. Parametre: Fonksiyona her kullanımda farklı değer vermeyi sağlayan giriş kutusudur.
    3. Fonksiyon oluşturma: Bloklarım → blok oluştur → ad ver → (parametre ekle) → tanımla altına blokları diz → programda çağır.
    4. Fonksiyonun faydaları: programı kısaltır, okunur yapar, değiştirmeyi kolaylaştırır, tekrar kullanılabilir.
    5. Bileşenlerin işe yararlığı ölçütleri: doğruluk, kısalık, okunabilirlik, kolay değiştirme, tekrar kullanım.
    6. Aynı görev farklı bileşenlerle yapılabilir; en uygun çözüm ölçütlerle karşılaştırılarak seçilir.

    Yazılıya hazırlık · Klasik sorular

    Önce sen yaz, sonra örnek cevaba bak

    Cevabını defterine tam cümlelerle yaz. Sonra örnek cevabı açıp kendi cevabınla karşılaştır.

    1. Fonksiyon nedir? Bir örnek veriniz. (10 puan)

      Örnek cevabı göster
      Belirli bir işi yapan blokların bir ad altında toplanmasıyla oluşturulan ve programda tekrar kullanılabilen bloktur. Örneğin içinde kare çizen blokları barındıran “kare çiz” bloğu.
    2. Fonksiyon kullanmanın üç faydasını yazınız. (10 puan)

      Örnek cevabı göster
      Programı kısaltır, okunmasını kolaylaştırır, bir değişikliği tek yerden yapmayı sağlar (başka projelerde tekrar kullanılabilir).
    3. Parametre nedir? “kare çiz (kenar)” örneğiyle açıklayınız. (10 puan)

      Örnek cevabı göster
      Fonksiyona her kullanımda farklı değer vermemizi sağlayan giriş kutusudur. “kare çiz 30” küçük, “kare çiz 90” büyük kare çizer; kenar uzunluğu parametredir.
    4. Blok tabanlı bir ortamda fonksiyon oluşturmanın adımlarını yazınız. (10 puan)

      Örnek cevabı göster
      Bloklarım kategorisini açmak, blok oluşturup ad vermek, gerekirse parametre eklemek, “tanımla” bloğunun altına blokları dizmek ve yeni bloğu programda kullanmak.
    5. Fonksiyonu “tanımlamak” ile “çağırmak” arasındaki fark nedir? (10 puan)

      Örnek cevabı göster
      Tanımlamak, fonksiyonun hangi blokları çalıştıracağını belirlemektir. Çağırmak ise programda fonksiyonun adını kullanarak bu blokları çalıştırmaktır.
    6. Bileşenlerin işe yararlığını değerlendirmek için dört ölçüt yazınız. (10 puan)

      Örnek cevabı göster
      Doğruluk, kısalık, okunabilirlik, kolay değiştirme (tekrar kullanım).
    7. Yan yana üç kare çizen A (düz bloklar) ve C (fonksiyon ve döngü) çözümlerini karşılaştırınız. (10 puan)

      Örnek cevabı göster
      İkisi de görevi doğru yapar. A çok uzundur, okunması ve değiştirilmesi zordur. C kısadır, “kare çiz” adı sayesinde kolay okunur ve karelerin boyu tek değerle değiştirilebilir.
    8. Kenar sayısı 6 olan çokgen fonksiyonu 6 kez, her seferinde 60 derece dönerek çağrılırsa ne olur? (10 puan)

      Örnek cevabı göster
      Altı altıgenden oluşan, çiçeğe benzeyen bir desen çizilir. Toplam dönüş 6 × 60 = 360 derece olduğu için desen tam bir tur tamamlar.
    9. Bir fonksiyonun adı neden anlamlı olmalıdır? (10 puan)

      Örnek cevabı göster
      Program okunurken fonksiyonun ne yaptığı adından anlaşılır. “blok1” yerine “kare çiz” gibi bir ad, programı başkalarının da kolayca anlamasını sağlar.
    10. Programınızda aynı 5 blok 4 farklı yerde tekrar ediyor. Ne yaparsınız? Neden? (10 puan)

      Örnek cevabı göster
      Bu 5 bloğu bir fonksiyon olarak tanımlar ve 4 yerde fonksiyonu çağırırım. Böylece program kısalır ve bir değişikliği tek yerden yapabilirim.

    Boşluk doldurma

    Kelime kutusufonksiyonparametretanımlamakçağırmakokunabilirlikBloklarım
    1. Blokları bir ad altında toplayarak oluşturulan tekrar kullanılabilir bloğa denir.
    2. Fonksiyona her kullanımda farklı değer vermeyi sağlayan giriş kutusuna denir.
    3. Fonksiyonun hangi blokları çalıştıracağını belirlemeye denir.
    4. Fonksiyonun adını kullanarak bloklarını çalıştırmaya denir.
    5. Bakınca programın ne yaptığının anlaşılmasına denir.
    6. Scratch’te fonksiyonlar kategorisinde oluşturulur.

    Pekiştir · Oyunlar

    Oynayarak tekrar et

    Kısa oyunlarla konuyu pekiştir. Telefonda da bilgisayarda da dokunarak ya da tıklayarak oynanır.

    Eşleştirme

    Kavram ve açıklama

    Soldan bir kavram seç, sağdan açıklamasına dokun.

    0 / 7

    Hazır olduğunda soldan bir seçim yap.

    Sınıflandırma oyunu

    Hangi ölçüt?

    Her değerlendirme cümlesini ilgili ölçüte yerleştir.

    0 / 8

    Bir kart seçerek başla.

    Sıralama oyunu

    Fonksiyon oluştur

    Bir fonksiyon oluşturmanın adımlarını sırala.

    0 / 6

    İlk adımı seçerek başla.

    Kapanış · Kendini değerlendir

    Bu hafta neler öğrendin?

    Her madde için dürüstçe seç. “Yardım istiyorum” dediğin konunun bölümüne geri dön ya da öğretmenine sor.

    Fonksiyonun ne olduğunu ve faydalarını açıklayabiliyorum.

    Parametreli bir fonksiyonu nasıl kullanacağımı biliyorum.

    Bir görevi fonksiyon ve döngüyle kısaltabiliyorum.

    Bileşenlerin işe yararlığını ölçütlerle değerlendirebiliyorum.

    Haftanın mini görevi · Öğretmen ya da aile gözetiminde

    Kendi bloğum

    Okulda kullandığınız blok tabanlı ortamda bir fonksiyon oluştur.

    1. “çiçek çiz” ya da “ev çiz” gibi bir fonksiyon tanımla.
    2. Fonksiyonu farklı yerlerde en az üç kez çağırarak bir resim oluştur.
    3. Programını beş ölçüte göre değerlendirip bir cümleyle yaz.
    Öğretmen için: 2 ders saatlik akış önerisi

    1. ders (40 dk)

    1. Merak et: tarifin adı (6 dk)
    2. Fonksiyon ve parametre (12 dk)
    3. Fonksiyon oluşturma adımları (6 dk)
    4. Fonksiyon atölyesi (16 dk)

    2. ders (40 dk)

    1. Üç çözümü ölçütlerle karşılaştırma (12 dk)
    2. Öğretmen ekranında fonksiyonlu program (8 dk)
    3. Öz değerlendirme ölçeği ve oyunlar (14 dk)
    4. Deftere yazalım (6 dk)