Yapay zekâ destekli ürün
İçinde bir yapay zekâ modeli bulunan ve modelin sonucunu kullanarak çalışan yazılım ya da cihazdır.
Örnek: Atığı tanıyıp doğru kutuyu gösteren akıllı atık kutusu.
6. sınıf · 29. hafta · BTY.6.6.2 / BTY.6.6.3
Atık Avcısı’nda atıkları biz ayırdık; program yalnızca kurallarımızı uyguladı. Peki gerçek bir atığı kameraya gösterdiğimizde program onun plastik mi kâğıt mı olduğunu kendisi anlayabilir mi? Evet, bir yapay zekâ modeli eklersek! Bu hafta blok tabanlı yazılımımızı son kez ölçütlerle değerlendirecek ve yapay zekâ destekli yeni ürünümüzün gereksinimlerini belirleyeceğiz.
Isınma · Merak et
Atık Avcısı’nı oynayan çocuklar oyunda atıkları doğru ayırmayı öğrendi. Ama okul bahçesindeki gerçek çöp kutularında hâlâ karışık atıklar var.
Öğrendiklerimizi gerçek hayata nasıl taşıyabiliriz? Bir kutu, içine atılan şeyin ne olduğunu nasıl anlayabilir?
Adım 1 · Blok tabanlı yazılımı değerlendirme
| Ölçüt | Atık Avcısı | Yapay zekâ destekli ürüne taşıyacağımız |
|---|---|---|
| Hedefe uygunluk | Geri dönüşümü oyunla öğretti. | Gerçek atıkların doğru kutuya atılmasını sağlamak |
| Doğru çalışma | Testlerden geçti. | Test tablosu ve sınır durumları |
| Kod kalitesi | Döngü, koşul ve değişken kullanıldı. | “eğer sınıf = plastik ise” gibi koşullar |
| Sınırlılık | Atıkları biz tanımladık; gerçek nesneleri tanımıyor. | Bu sınırlılığı yapay zekâ modeliyle aşmak |
Bir ürünün sınırlılıkları bir sonraki ürünün fikrini doğurur. Atık Avcısı gerçek atıkları tanıyamıyordu; yeni ürünümüz bu sınırlılığı çözecek.
Adım 2 · Yapay zekâ destekli ürün
İçinde bir yapay zekâ modeli bulunan ve modelin sonucunu kullanarak çalışan yazılım ya da cihazdır.
Örnek: Atığı tanıyıp doğru kutuyu gösteren akıllı atık kutusu.
Adım 3 · Yapay zekâ destekli ürünün gereksinimleri
Ürünün amacına ulaşması için mutlaka yapabilmesi ya da sahip olması gereken özelliktir.
Örnek: “Model emin değilse ‘Tekrar göster’ demeli.”
| Tür | Soru | Akıllı Atık Kutusu örneği |
|---|---|---|
| İşlevsel | Ürün ne yapmalı? | Doğru kutunun ışığını yakmalı. |
| Yapay zekâ | Model neyi tanımalı? | Plastik, kâğıt, cam, organik ve “boş”. |
| Veri | Model hangi verilerle eğitilmeli? | Her sınıf için en az 50 çeşitli fotoğraf. |
| Donanım | Hangi cihazlar gerekli? | Kamera, ekran ya da ışıklar, bilgisayar. |
| Etik ve gizlilik | Kimseye zarar vermemek için ne gerekli? | Yüz kaydedilmemeli, görüntüler saklanmamalı. |
Bir ürün seç. Ürünün gerçekten ihtiyaç duyduğu gereksinimleri işaretle; gereksiz ya da etik olmayanları işaretleme.
Özet · Deftere yazalım
Yazılı sınava çalışırken önce bu maddeleri tekrar et.
Yazılıya hazırlık · Klasik sorular
Cevabını defterine tam cümlelerle yaz. Sonra örnek cevabı açıp kendi cevabınla karşılaştır.
Yapay zekâ destekli ürün nedir? Bir örnek veriniz. (10 puan)
Atık Avcısı ile Akıllı Atık Kutusu arasındaki temel fark nedir? (10 puan)
Yapay zekâ destekli bir ürünün çalışma adımlarını yazınız. (10 puan)
Gereksinim nedir? (10 puan)
Yapay zekâ destekli bir ürünün beş gereksinim türünü yazınız. (10 puan)
Akıllı Atık Kutusu için bir yapay zekâ ve bir veri gereksinimi yazınız. (10 puan)
“Kutu öğrencilerin yüzünü tanıyıp kimin ne attığını kaydetmeli.” isteği neden gereksinim olarak alınmamalıdır? (10 puan)
“Model emin değilse ‘Tekrar göster’ demeli.” gereksinimi neden önemlidir? (10 puan)
Sesle oynanan bir oyun için donanım ve etik gereksinimleri yazınız. (10 puan)
Bir ürünün sınırlılığı yeni bir ürün fikrine nasıl dönüşebilir? Örnekle açıklayınız. (10 puan)
Pekiştir · Oyunlar
Kısa oyunlarla konuyu pekiştir. Telefonda da bilgisayarda da dokunarak ya da tıklayarak oynanır.
Akıllı Atık Kutusu gereksinimlerini türlerine göre yerleştir.
Bir kart seçerek başla.
Soldan bir ürün seç, sağdan kullandığı model türüne dokun.
Hazır olduğunda soldan bir seçim yap.
Akıllı Atık Kutusu’nun çalışma adımlarını sırala.
İlk adımı seçerek başla.
Kapanış · Kendini değerlendir
Her madde için dürüstçe seç. “Yardım istiyorum” dediğin konunun bölümüne geri dön ya da öğretmenine sor.
Blok tabanlı yazılımımı ölçütlerle değerlendirip sınırlılıklarını söyleyebiliyorum.
Yapay zekâ destekli ürünün ne olduğunu açıklayabiliyorum.
Gereksinimleri türlerine göre ayırabiliyorum.
Gereksiz ya da etik olmayan istekleri gereksinim listesinden çıkarabiliyorum.
Haftanın mini görevi · Sınıfta ya da evde
Akıllı Atık Kutusu ya da kendi yapay zekâ destekli ürün fikrin için bir gereksinim listesi hazırla.