Kod Kâşifi · 3. hafta · 28 Eylül–2 Ekim 2026

6. sınıf · 3. hafta · BTY.6.2.1

Tablolama programlarını tanıma

Ders programın, maç puan durumu, otobüs saat çizelgesi… Hepsi satır ve sütunlardan oluşan birer tablo. Bu hafta yeni temaya başlıyoruz: Verileri düzenleyen ve hesabı bizim yerimize yapan tablolama programlarının dünyasına giriyoruz.

Tema 2 · Dijital ürün tasarımı ve geliştirme 2 ders saati 28 Eylül–2 Ekim 2026

Isınma · Merak et

Okuma yarışını kim kazandı?

Sınıfta üç günlük bir okuma yarışı yapıldı. Sınıf başkanı okunan sayfa sayılarını deftere böyle not etmiş:

Pazartesi: Ada 12, Kerem 20, Lina 7, Mert 16 sayfa. Salı günü Kerem 8 okudu, Ada 15, Mert 10, Lina 18. Çarşamba: Lina 11, Ada 9, Mert 13, Kerem de 14 sayfa okudu.

Kim toplam en çok sayfa okudu? Sınıf toplam kaç sayfa okudu? Bu notlardan bulmak ne kadar sürdü?

İpucu

Aynı bilgiler bir tabloda olsaydı her öğrenci bir satırda, her gün bir sütunda dururdu. Tablolama programı da toplamları saniyesinde hesaplardı. Bu tabloyu aşağıdaki “Arayüz” bölümünde canlı olarak kullanacaksın.

Adım 1 · Tablolama programı nedir?

Verilerin düzenli evi

Kavram

Tablolama programı

Verileri satır ve sütunlardan oluşan tablolarda düzenleyen, bu verilerle hesaplama yapan ve grafik oluşturan programdır.

Örnek: Sınıfın not ortalamasını hesaplamak, bir haftalık harçlığı takip etmek.

Kelime işlemci programları metin yazmak, sunum programları bir konuyu slaytlarla anlatmak içindir. Tablolama programları ise çok sayıda veriyi düzenli tutmak ve onlarla hesap yapmak için kullanılır.

Aynı türden çok bilgi varsa tablo harika iş görür. Tek bir bilgiyi not edeceksen tabloya gerek yoktur.

Tablolama programıyla neler yapabilirim?

Verileri düzenlemek

Bilgileri satır ve sütunlara yerleştirip okunaklı bir tablo hazırlamak.

Hesaplamak

Formüllerle toplama, ortalama, en büyük ve en küçük değeri bulmak.

Sıralamak ve süzmek

Verileri büyükten küçüğe sıralamak, yalnız istediklerini göstermek.

Grafik çizmek

Sayıları sütun ya da pasta grafiğine dönüştürüp görselleştirmek.

Nerelerde kullanılır?

Okulda not çizelgeleri, markette stok listeleri, evde aile bütçesi, spor kulübünde maç istatistikleri, meteorolojide sıcaklık ölçümleri…

Biliyor muydun?

Kişisel bilgisayarlar için yazılan ilk tablolama programı 1979’da çıkan VisiCalc’tir. O kadar çok işe yaradı ki insanlar sadece bu programı kullanmak için bilgisayar satın almaya başladı.

Adım 2 · Programları tanı, uygun aracı seç

Hangi tablolama programı?

Birçok tablolama programı vardır ve temel özellikleri birbirine çok benzer. Birini öğrenen diğerini de kolayca kullanır. Seçerken işine, cihazına ve internet durumuna bak.

ProgramNerede çalışır?ÜcretİnternetÖne çıkan özelliği
Microsoft ExcelWindows, Mac, tablet, tarayıcıMasaüstü sürümü ücretli, web sürümü hesapla ücretsizMasaüstünde gerekmezEn yaygın kullanılan, çok güçlü program
Google E-TablolarTarayıcı, tablet, telefonGoogle hesabıyla ücretsizGerekirAynı dosyada aynı anda birlikte çalışma, otomatik kaydetme
LibreOffice CalcPardus, Windows, Mac, LinuxÜcretsiz ve açık kaynakGerekmezPardus’ta genellikle hazır gelir
Apple NumbersMac, iPad, iPhoneÜcretsizGerekmezGörsel ve kolay tasarım

Araç seçici

İnternet bağlantın var mı?

Arkadaşlarınla aynı dosyada aynı anda mı çalışacaksınız?

Hangi cihazı kullanacaksın?

Önerim

Adım 3 · Arayüzü tanı

Canlı tablo: tıkla, değiştir, gözle

Aşağıdaki pencere bir tablolama programını örnekliyor. Bir hücreye tıkla: Ad kutusunda adresini, formül çubuğunda içeriğini gör. Sayı hücrelerini seçip formül çubuğuna yeni bir sayı yaz; toplamlar kendiliğinden değişsin.

1okuma-yarisi.xlsx
2DosyaGirişEkleFormüllerVeriGörünüm
34

Bir hücreye tıklayarak başla.

7Sayfa1Sayfa2+
  1. 1Başlık çubuğu: Açık olan dosyanın adını gösterir.
  2. 2Şerit menü: Biçimlendirme, ekleme, formül gibi komutlar burada bulunur.
  3. 3Ad kutusu: Seçili hücrenin adresini gösterir. Bir adres yazarak o hücreye gidebilirsin.
  4. 4Formül çubuğu: Seçili hücrenin içeriğini ya da formülünü gösterir ve düzenletir.
  5. 5Sütun başlıkları: A, B, C gibi harflerle dikey sütunları adlandırır.
  6. 6Satır başlıkları: 1, 2, 3 gibi sayılarla yatay satırları numaralar.
  7. 7Sayfa sekmeleri: Çalışma kitabındaki sayfalar arasında geçiş yapar.
Tablodaki 5 ve 6 numara nerede?

Tablonun en üstündeki gri harfler (A, B, C…) sütun başlıklarıdır; soldaki gri sayılar (1, 2, 3…) satır başlıklarıdır. Seçtiğin hücrenin başlıkları maviyle vurgulanır.

Adım 4 · Satır, sütun, hücre ve adres

Her hücrenin bir adresi var

Tablolama programında satranç tahtası ya da sinema bileti gibi düşün: Sütun harfi ve satır numarası birleşince tek bir yeri gösterir.

Kavram

Satır

Yatay uzanan, 1, 2, 3 diye sayılarla numaralanan bölümdür.

Kavram

Sütun

Dikey uzanan, A, B, C diye harflerle adlandırılan bölümdür.

Haftanın kavramı

Hücre

Bir satır ile bir sütunun kesiştiği kutudur. Her veri bir hücreye yazılır.

Kavram

Hücre adresi

Önce sütun harfi, sonra satır numarası yazılarak oluşur.

Örnek: C4 = C sütunu ile 4. satırın kesiştiği hücre.

Kavram

Etkin hücre

O anda seçili olan, kalın çerçeveyle gösterilen hücredir.

Kavram

Aralık

Yan yana hücrelerden oluşan gruptur. Köşe hücreleri iki nokta ile yazılır.

Örnek: B2:D4 = B2’den D4’e kadar olan 9 hücre.

Kavram

Çalışma sayfası

Satır ve sütunlardan oluşan tek bir tablo sayfasıdır.

Kavram

Çalışma kitabı

Tablolama dosyasının kendisidir; içinde bir ya da daha çok çalışma sayfası bulunur.

Aralıktaki hücreleri say

B2:D4 aralığında B, C, D olmak üzere 3 sütun; 2, 3, 4 olmak üzere 3 satır vardır. 3 × 3 = 9 hücre eder.

Biliyor muydun?

Excel’in güncel sürümlerinde bir sayfada 1.048.576 satır ve 16.384 sütun vardır. Son sütunun adı XFD’dir. Z’den sonra sütunlar AA, AB, AC diye devam eder.

Adım 5 · Veri girişi ve düzen

Tabloya veriyi doğru yerleştir

Tablolama programı her hücredeki verinin türünü tanır ve ona göre davranır. Düzenli bir tablo hem okunması hem de hesaplanması kolay bir tablodur.

Veri türüÖrnekHücrede nasıl görünür?
MetinAda, Pazartesi, Kitap sayısıHücrenin soluna yaslanır.
Sayı12, 3,5, 250Hücrenin sağına yaslanır, hesaplamada kullanılır.
Tarih28.09.2026Tarih olarak tanınır, sağa yaslanır.
Formül=B2+C2“=” ile başlar; hücrede formül değil sonucu görünür.
Başlık satırı

Tablonun ilk satırına her sütunun ne anlattığını yaz: “Öğrenci”, “Pazartesi”… Başlık olmazsa 12 sayısının neyin sayısı olduğunu kimse anlamaz.

Her sütuna tek tür bilgi

Öğrenci adını ve sayfa sayısını aynı hücreye yazma. “Ada 12” yerine adı A sütununa, 12’yi B sütununa yaz.

Eksik veri sıfır değildir

Bir gün ölçüm yapılmadıysa hücreye 0 yazma, boş bırak. 0 yazarsan “hiç okumadı” demiş olursun ve ortalama yanlış çıkar.

Sola yaslanan sayı

Bir sayı hücrenin soluna yaslandıysa program onu metin sanıyor olabilir. Örneğin “12 sayfa” yazarsan bu bir metindir ve toplamaya katılmaz.

İşini hızlandıran tuşlar

EnterYazdığını onaylar, alttaki hücreye geçer.
TabYazdığını onaylar, sağdaki hücreye geçer.
Ok tuşlarıHücreler arasında dolaşır.
F2Seçili hücrenin içeriğini düzenler (çift tıklamak da olur).
Ctrl+ZSon işlemi geri alır.
Ctrl+SDosyayı kaydeder.
Dosya uzantıları

Excel dosyaları genellikle .xlsx, LibreOffice Calc dosyaları .ods uzantılıdır. Programlar birbirlerinin dosyalarını açabilir.

Adım 6 · İlk formüller

Hesabı program yapsın

Formül, programa “Bunu hesapla” demenin yoludur. Her formül = işaretiyle başlar. Sayıların kendisi yerine hücre adreslerini yazarsan, sayılar değiştiğinde sonuç da kendiliğinden güncellenir.

FormülNe yapar?İngilizce arayüzde
=B2+C2B2 ile C2’yi toplar.=B2+C2
=B2*3B2’yi 3 ile çarpar. (* çarpma, / bölme)=B2*3
=TOPLA(B2:B5)B2’den B5’e kadar olan hücreleri toplar.=SUM(B2:B5)
=ORTALAMA(B2:B5)Aralığın ortalamasını bulur.=AVERAGE(B2:B5)
=MAK(B2:B5)Aralıktaki en büyük sayıyı bulur.=MAX(B2:B5)
=MİN(B2:B5)Aralıktaki en küçük sayıyı bulur.=MIN(B2:B5)
Neden hücre adresi?

=12+15+9 yazarsan sayılar değişince formülü yeniden yazman gerekir. =TOPLA(B2:D2) yazarsan program hep o hücrelerdeki güncel sayıları kullanır. Canlı tabloda bunu denedin.

Gelecek hafta

Formüllerle gerçek bir araştırma sorusunu cevaplayacak, verileri toplayıp grafiğe dönüştüreceğiz.

Özet · Deftere yazalım

Defterine bunları yaz

Yazılı sınava çalışırken önce bu sekiz maddeyi tekrar et.

Tablolama programlarını tanıma

  1. Tablolama programı: Verileri satır ve sütunlardan oluşan tablolarda düzenleyen, hesaplama yapan ve grafik oluşturan programdır.
  2. Örnek programlar: Microsoft Excel, Google E-Tablolar, LibreOffice Calc, Apple Numbers.
  3. Satır yatay uzanır ve sayılarla (1, 2, 3), sütun dikey uzanır ve harflerle (A, B, C) gösterilir. Kesiştikleri kutu hücredir.
  4. Hücre adresi: sütun harfi + satır numarası (C4). Seçili hücreye etkin hücre denir.
  5. Aralık: Yan yana hücrelerin oluşturduğu gruptur, iki nokta ile yazılır (B2:D4).
  6. Çalışma kitabı tablolama dosyasıdır; içinde bir ya da daha çok çalışma sayfası bulunur.
  7. Ad kutusu seçili hücrenin adresini, formül çubuğu içeriğini ya da formülünü gösterir.
  8. Formüller = ile başlar. =TOPLA(B2:B5) B2’den B5’e kadar olan hücreleri toplar. Metin sola, sayı sağa yaslanır.

Yazılıya hazırlık · Klasik sorular

Önce sen yaz, sonra örnek cevaba bak

Cevabını defterine tam cümlelerle yaz. Sonra örnek cevabı açıp kendi cevabınla karşılaştır.

  1. Tablolama programı nedir? Üç kullanım alanı yazınız. (10 puan)

    Örnek cevabı göster
    Verileri satır ve sütunlardan oluşan tablolarda düzenleyen, hesaplama yapan ve grafik oluşturan programdır. Kullanım alanları: okulda not çizelgesi hazırlamak, evde aile bütçesini takip etmek, markette stok listesi tutmak.
  2. Satır, sütun ve hücre kavramlarını açıklayınız. (10 puan)

    Örnek cevabı göster
    Satır yatay uzanan ve sayılarla numaralanan bölümdür. Sütun dikey uzanan ve harflerle adlandırılan bölümdür. Hücre ise bir satır ile bir sütunun kesiştiği kutudur; veriler hücrelere yazılır.
  3. Hücre adresi nasıl oluşur? “D7” adresi neyi gösterir? (10 puan)

    Örnek cevabı göster
    Hücre adresi önce sütun harfi, sonra satır numarası yazılarak oluşur. D7, D sütunu ile 7. satırın kesiştiği hücreyi gösterir.
  4. B2:D4 aralığında kaç hücre vardır? Nasıl bulduğunuzu açıklayınız. (10 puan)

    Örnek cevabı göster
    9 hücre vardır. Aralıkta B, C ve D olmak üzere 3 sütun; 2, 3 ve 4 olmak üzere 3 satır bulunur. 3 × 3 = 9.
  5. Çalışma kitabı ile çalışma sayfası arasındaki farkı açıklayınız. (10 puan)

    Örnek cevabı göster
    Çalışma kitabı tablolama dosyasının kendisidir. Çalışma sayfası ise bu dosyanın içindeki tek bir tablo sayfasıdır. Bir çalışma kitabında birden çok çalışma sayfası olabilir; aralarında sayfa sekmeleriyle geçilir.
  6. Üç tablolama programının adını yazıp her birinin bir özelliğini belirtiniz. (10 puan)

    Örnek cevabı göster
    • Microsoft Excel: En yaygın kullanılan, güçlü bir programdır.
    • Google E-Tablolar: Tarayıcıda çalışır, aynı dosyada birlikte çalışmayı sağlar.
    • LibreOffice Calc: Ücretsizdir, internetsiz çalışır, Pardus’ta hazır gelir.
  7. a) Okulda internet yok ve bilgisayarlarda Pardus kurulu. b) Arkadaşlarınla farklı evlerden aynı tabloyu aynı anda dolduracaksınız. Her durum için hangi programı seçersiniz? Neden? (10 puan)

    Örnek cevabı göster
    a) LibreOffice Calc’ı seçerim; Pardus’ta hazır gelir ve internetsiz çalışır.
    b) Google E-Tablolar’ı seçerim; internet üzerinden aynı dosyayı aynı anda birlikte düzenlemeyi sağlar.
  8. Ad kutusu ve formül çubuğunun görevlerini yazınız. (10 puan)

    Örnek cevabı göster
    Ad kutusu seçili hücrenin adresini gösterir; bir adres yazarak o hücreye gidilebilir. Formül çubuğu seçili hücrenin içeriğini ya da formülünü gösterir ve düzenlemeyi sağlar.
  9. =TOPLA(B2:B5) formülü ne yapar? Formülde sayılar yerine hücre adresleri kullanmanın yararı nedir? (10 puan)

    Örnek cevabı göster
    B2, B3, B4 ve B5 hücrelerindeki sayıları toplar. Hücre adresi kullanıldığında hücrelerdeki sayılar değişince sonuç da kendiliğinden güncellenir; formülü yeniden yazmak gerekmez.
  10. Bir öğrenci ölçüm yapılmayan gün için hücreye 0 yazmış, başka bir hücreye de “12 sayfa” yazmış. Bu iki hatayı açıklayınız. (10 puan)

    Örnek cevabı göster
    Eksik ölçüm için 0 yazmak yanlıştır; 0 “hiç okumadı” anlamına gelir ve ortalamayı düşürür. Hücre boş bırakılmalıdır. “12 sayfa” yazmak da yanlıştır; program bunu metin olarak görür, sola yaslar ve toplamaya katmaz. Hücreye yalnız 12 yazılmalı, “sayfa” sütun başlığında belirtilmelidir.

Boşluk doldurma

Kelime kutususatırsütunhücreçalışma kitabıeşittiraralık
  1. Yatay uzanan ve sayılarla numaralanan bölümlere denir.
  2. Dikey uzanan ve harflerle adlandırılan bölümlere denir.
  3. Satır ile sütunun kesiştiği kutuya denir.
  4. Bir ya da daha çok çalışma sayfasından oluşan tablolama dosyasına denir.
  5. Tablolama programında formüller işaretiyle başlar.
  6. B2:D4 gibi yan yana hücrelerden oluşan gruba denir.

Pekiştir · Oyunlar

Oynayarak tekrar et

Üç kısa oyun var. Canlı tabloyu ve araç seçiciyi de denemeyi unutma.

Adres oyunu

Hücre avcısı

10 görev var. Bazılarında istenen hücreye tıklayacak, bazılarında renkli aralığın adresini yazacaksın.

Görev 1 / 10

İlk görev hazır.

Eşleştirme

Arayüzü tanı

Soldan bir arayüz öğesi seç, sonra sağdan onun görevine dokun.

0 / 7

Hazır olduğunda bir öğe seç.

Sınıflandırma oyunu

Hangi program?

Her işi en uygun programın kutusuna yerleştir: tablolama, kelime işlemci ya da sunum.

0 / 12

Bir kart seçerek başla.

Kapanış · Kendini değerlendir

Bu hafta neler öğrendin?

Her madde için dürüstçe seç. “Yardım istiyorum” dediğin konunun bölümüne geri dön ya da öğretmenine sor.

Tablolama programının ne işe yaradığını örneklerle açıklayabiliyorum.

Farklı tablolama programlarını tanıyıp duruma uygun olanı seçebiliyorum.

Arayüz öğelerini (ad kutusu, formül çubuğu, sayfa sekmeleri) gösterebiliyorum.

Hücre adresini ve aralığı okuyup yazabiliyorum.

Haftanın mini görevi · Evde

Hayattaki tablo avı

Çevrende üç tablo bul: ders programın, otobüs saat çizelgesi, maç puan durumu, market fişi…

  1. Her tablonun satırları ve sütunları neyi gösteriyor? Başlık satırı var mı?
  2. Birini defterine çiz, sütunlara A, B, C, satırlara 1, 2, 3 yaz.
  3. Çizdiğin tabloda B3 ve C2 hücrelerinde hangi bilgi var? Hangi hesabı bir tablolama programına yaptırmak isterdin?
Öğretmen için: 2 ders saatlik akış önerisi

1. ders (40 dk)

  1. Merak et: okuma yarışı notları, elle hesaplama denemesi (6 dk)
  2. Tablolama programı nedir, neler yapılır (8 dk)
  3. Programlar tablosu ve araç seçici (10 dk)
  4. Canlı tablo ile arayüz öğeleri; mümkünse okulun programında açma (16 dk)

2. ders (40 dk)

  1. Satır, sütun, hücre, adres, aralık kavramları (8 dk)
  2. “Hücre avcısı” oyunu (8 dk)
  3. Veri türleri, başlık satırı, eksik veri (8 dk)
  4. İlk formüller: okuma yarışı tablosunu programda hazırlayıp TOPLA kullanma (10 dk)
  5. Deftere yazalım (6 dk)