5. SINIF · 17. HAFTA · 27 SLAYT

5. Sınıf 17. Hafta Konu Sunumu: İnternette güvenilir bilgi arama

5. sınıf bilişim teknolojileri sunumu: İnternette güvenilir bilgi arama. Konu anlatımı, günlük örnekler ve uygulamaları tarayıcıda slaytlarla incele.

Slayt görünümünde yön tuşlarıyla ilerleyebilirsin. Bütün slaytları görmek için okuma görünümünü seç.

5. SINIF BİLİŞİM · 1 / 27

Bu derste ne keşfedeceğiz?

Arama yaparken kaynağın uygunluğunu ve doğruluğunu sorgular.

Amacına uygun internet bilgi kaynaklarını belirler.
Bir bilgiyi farklı kaynaklarla karşılaştırıp kaynağını değerlendirir.

5. SINIF BİLİŞİM · 2 / 27

İnternetin kapıları

Tarayıcıyla arama motoru birbirinin aynısı mı?

5. SINIF BİLİŞİM · 3 / 27

Tarayıcı ve web

Web tarayıcısı internet sayfalarını açıp görüntüleyen uygulamadır. Adres çubuğuna bir adres yazabilir veya arama yapabilirsin. Web, internet üzerindeki hizmetlerden biridir; interneti yalnız web sayfalarından ibaret düşünme.

5. SINIF BİLİŞİM · 4 / 27

Günlük hayattan bir örnek

Aynı tarayıcıda okul sitesini ve dijital kütüphaneyi farklı sekmelerde açabilirsin.

5. SINIF BİLİŞİM · 5 / 27

Arama motoru

Arama motoru, ilgili sayfaları bulmana yardım eden hizmettir. Tarayıcı onun sayfasını açabilir. Arama sonuçlarının sırası, bilginin kesin doğruluğunu göstermez. Reklam veya öneri olarak görünen sonuçları ayırt etmeye çalış.

5. SINIF BİLİŞİM · 6 / 27

Günlük hayattan bir örnek

İlk sonuçta çıkan başlığı hemen doğru kabul etmeden kaynağını incele.

5. SINIF BİLİŞİM · 7 / 27

Adresi kontrol et

Bir siteye girerken adresi dikkatle oku. Benzer görünen ama farklı yazılmış adresler olabilir. Beklenmeyen indirme veya kişisel bilgi isteğinde işlemi durdurup yetişkine danış. Bir bağlantının görünümü güvenilirliğini tek başına kanıtlamaz.

5. SINIF BİLİŞİM · 8 / 27

Günlük hayattan bir örnek

Okulun verdiği bağlantıyı kullanmak, rastgele bir mesajdaki benzer adresi açmaktan daha kontrollüdür.

5. SINIF BİLİŞİM · 9 / 27

Anahtar kelimelerin gücü

“Şey hakkında bilgi” yerine ne yazabilirsin?

5. SINIF BİLİŞİM · 10 / 27

Soruyu daralt

Araştırmadan önce ne öğrenmek istediğini açıkça yaz. Sorudaki ayırt edici sözcükleri seç. Çok geniş kelimeler çok farklı sonuçlar getirir; çok dar veya yanlış kelimeler yararlı kaynakları gizleyebilir. Sonuçlara göre aramanı geliştir.

5. SINIF BİLİŞİM · 11 / 27

Günlük hayattan bir örnek

“Hayvan” yerine “deniz kaplumbağası yaşam alanı” daha odaklıdır.

5. SINIF BİLİŞİM · 12 / 27

Sonucu okumayı öğren

Başlık ve kısa açıklama ilk ipucudur; ayrıntıyı ilgili sayfadan oku. Sorunu yanıtlamayan sayfada gereksiz zaman harcama. Farklı kelimeler deneyerek araştırmanı genişletebilirsin. Aynı cümlenin birçok yerde kopyalanması bağımsız doğrulama değildir.

5. SINIF BİLİŞİM · 13 / 27

Günlük hayattan bir örnek

“Su tasarrufu okul” araması yerine “okulda musluk su tüketimi” de deneyebilirsin.

5. SINIF BİLİŞİM · 14 / 27

Not ve kaynak

Bulduğun bilgiyi kendi cümlenle not et. Kaynak adı, adresi ve inceleme tarihini eklemek geri dönmeni kolaylaştırır. Uzun bir sayfayı aynen kopyalamak yerine soruna yanıt veren bölümü anla ve özetle.

5. SINIF BİLİŞİM · 15 / 27

Günlük hayattan bir örnek

“Bitki geceleri de solunum yapar” notunun yanına yararlandığın bilim kaynağını yaz.

5. SINIF BİLİŞİM · 16 / 27

Bilgi dedektifi

Bir haber çok paylaşılmışsa mutlaka doğru mudur?

5. SINIF BİLİŞİM · 17 / 27

Kim, ne zaman, neden?

Bir kaynakta yazar veya kurum, yayın tarihi ve amaç bilgilerini ara. Bilgilendirme, reklam ve kişisel görüş birbirinden farklıdır. Eski bir bilgi bazı konularda geçerli olabilir, bazılarında güncelliğini yitirmiş olabilir.

5. SINIF BİLİŞİM · 18 / 27

Günlük hayattan bir örnek

Bir uygulamanın güncel özelliği için yıllar önceki yazı yerine güncel resmî açıklamayı kontrol et.

5. SINIF BİLİŞİM · 19 / 27

Kanıt ve karşılaştırma

İddianın hangi kanıta dayandığına bak. İlgili alanda güvenilir bir başka kaynakla karşılaştır. Birçok sitenin aynı metni kopyalaması farklı kanıtlar bulunduğu anlamına gelmez. Çelişki varsa belirsizliği gizlemek yerine not et.

5. SINIF BİLİŞİM · 20 / 27

Günlük hayattan bir örnek

İki farklı kurumun ölçüm verisi, aynı söylentiyi kopyalayan on sayfadan daha değerlidir.

5. SINIF BİLİŞİM · 21 / 27

Paylaşmadan doğrula

Duygusal başlıklar, acele ettiren ifadeler ve bağlamından kopuk görseller dikkat gerektirir. Kesinleştiremediğin bilgiyi gerçekmiş gibi paylaşma. Emin olmadığını söylemek, hatalı bilgiyi yaymaktan daha sorumlu bir davranıştır.

5. SINIF BİLİŞİM · 22 / 27

Günlük hayattan bir örnek

“Hemen herkese gönder” mesajı görmek, kontrolü bırakmak için bir neden değildir.

5. SINIF BİLİŞİM · 23 / 27

Kavramları hatırla

Kaynak doğrulama: Bir bilginin güvenilirliğini başka kanıtlarla denetleme.

5. SINIF BİLİŞİM · 24 / 27

Sıra sende

Tarayıcı ve arama motorunu bir araştırma örneğiyle ayır.

İpucu: Uygulama ve hizmeti düşün.

Örnek yanıtı gör

Tarayıcıyı açarım. Arama motorunda anahtar kelimeler yazarım. Bulduğum sayfayı yine tarayıcı gösterir; kaynağın doğruluğunu ayrıca kontrol ederim.

5. SINIF BİLİŞİM · 25 / 27

Sıra sende

Bir araştırma sorusu seç ve iki farklı anahtar kelime grubu öner.

İpucu: İkisi de aynı soruya yaklaşsın ama farklı kelimeler kullansın.

Örnek yanıtı gör

Sorum: Okulda suyu nasıl azaltabiliriz? “okul su tasarrufu yöntemleri” ve “musluk su tüketimini azaltma” aramalarını denerim. Sonuçların kaynağını kontrol ederim.

5. SINIF BİLİŞİM · 26 / 27

Kendini yokla

Tarayıcı ile arama motoru arasındaki doğru ilişki hangisi?

Tarayıcı arama motorunun sayfasını açabilir
İkisi her durumda aynı uygulamadır
Arama motoru her sonucu doğrular

Örnek yanıtı gör

Tarayıcı arama motorunun sayfasını açabilir Tarayıcı sayfayı görüntüler; arama motoru kaynak bulmaya yardım eder.

5. SINIF BİLİŞİM · 27 / 27

Dersi kendi cümlenle anlat

Bugün öğrendiğin bir kavramı günlük yaşamdan bir örnekle açıkla. Sonra konu sayfasındaki kısa sorularla bilgini yokla.

Kod Kâşifi bağımsız bir destek kaynağıdır. Planlar ve sunumlar sitedeki konu anlatımlarından hazırlanmıştır. Resmî program ve öğrenme çıktıları için MEB’in Bilişim Teknolojileri ve Yazılım programını inceleyin.