Merak yazıları

Yapay zekâ cevabını nasıl kontrol edersin?

Bir yapay zekâ aracı hızlı ve düzgün görünen cevaplar verebilir. Yine de cevabı kullanmadan önce birkaç küçük kontrol yapmak iyi bir alışkanlıktır.

Yazıyı oku

01DİJİTAL YAŞAM

3 DK OKUMA

Dijital ayak izini yönetmek

İnternette yaptığımız bazı seçimler zaman içinde iz bırakır. Paylaşmadan önce düşünmek, çevrimiçi ortamda daha bilinçli hareket etmene yardım eder.

Yazıyı oku

✦TASARIM

3 DK OKUMA

Erişilebilir tasarım herkes için

Bir uygulama ya da sayfa, farklı ihtiyaçları olan kişiler tarafından da kullanılabiliyorsa daha çok kişiye yardımcı olur. Küçük tasarım seçimleri büyük fark yaratabilir.

Yazıyı oku

?DİJİTAL ÜRETİM

3 DK OKUMA

Telif ve açık lisans mantığı

İnternette bulduğun bir görseli veya metni kullanmadan önce kimin ürettiğini ve hangi izinleri verdiğini anlamaya çalış.

Yazıyı oku

{ }ARAŞTIRMA

3 DK OKUMA

Çevrimiçi bilgi kaynaklarını karşılaştır

Arama sonuçlarında çok sayıda sayfa görebilirsin. Kaynağı ve kanıtı kontrol etmek, işine yarayan bilgiyi seçmene yardım eder.

Yazıyı oku

01KODLAMA

3 DK OKUMA

İlk mikro kodlama projen

Küçük bir kodlama projesi yapmak için büyük bir bilgisayara veya uzun bir programa ihtiyacın yok. Önce birkaç açık adımla başlayabilirsin.

Yazıyı oku

✦ALGORİTMA

3 DK OKUMA

Algoritma nedir? Aslında her gün kullanıyorsun!

Sabah kalkıyorsun, yüzünü yıkıyorsun, kahvaltını yapıyorsun, okula gidiyorsun. Farkında olmadan kusursuz bir algoritma uyguladın bile.

Yazıyı oku

?SAYI SİSTEMLERİ

4 DK OKUMA

Bilgisayarlar nasıl düşünür? 0 ve 1'in gizli dünyası

Fotoğraflar, şarkılar, oyunlar... Bilgisayarındaki her şey aslında sadece iki sembolden oluşur: 0 ve 1. Kulağa imkânsız gibi geliyor, değil mi?

Yazıyı oku

{ }GÜVENLİ İNTERNET

4 DK OKUMA

İnternette güvende kalmanın 7 altın kuralı

İnternet kocaman bir şehir gibidir: harika parkları var ama dikkat edilmesi gereken sokakları da. İşte seni koruyacak 7 altın kural.

Yazıyı oku

01YAPAY ZEKÂ

4 DK OKUMA

Yapay zekâ nedir, ne değildir?

Telefonun sesli komutunu anlıyor, video sitesi sana tam seveceğin videolar öneriyor. Peki bunu nasıl yapıyor? Cevap: yapay zekâ.

Yazıyı oku

✦FAYDALI YAZILIMLAR

3 DK OKUMA

Öğrenciler için ücretsiz ve güvenli yazılımlar

İyi bir kâşifin iyi aletleri olur. İşte ödevlerinde ve projelerinde kullanabileceğin, tamamen ücretsiz bazı yazılımlar.

Yazıyı oku

?İNTERNET

4 DK OKUMA

Bir videoya dokunduğunda neler oluyor?

Bir videoya dokunursun ve saniyeler içinde oynamaya başlar. Bu birkaç saniyede aslında inanılmaz bir yolculuk gerçekleşir.

Yazıyı oku

{ }GÜVENLİK

4 DK OKUMA

Bilgisayar virüsü nedir, nasıl bulaşır?

Virüs sadece insanları hasta etmez. Bilgisayara gizlice girip dosyalarına karışan küçük programlara da virüs denir.

Yazıyı oku

01DOSYALAR

4 DK OKUMA

Dosya uzantıları: jpg, mp3, mp4, pdf ne demek?

Bir dosyanın adının sonundaki nokta ve birkaç harf, bilgisayara “bu dosyayı nasıl açacağını” söyler.

Yazıyı oku

✦YAPAY ZEKÂ

5 DK OKUMA

Yapay zekâ çeşitleri: hepsi aynı şey değil

“Yapay zekâ” tek bir makine değildir. Dar işler yapan programlarla, sohbet eden büyük modeller aynı ailede ama aynı güçte değildir.

Yazıyı oku

?SES

4 DK OKUMA

Ses yazılımları: kaydet, kes, dinlet

Podcast, okul radyosu ya da fen deneyinin sesli anlatımı… Bunların hepsi bir ses yazılımıyla düzenlenir.

Yazıyı oku

{ }VİDEO

4 DK OKUMA

Video yazılımları: bir deneyimi sahneye koymak

Kısa bir fen deneyi, kitap tanıtımı ya da kodlama projesinin kaydı… Video yazılımı bu parçaları sıraya dizer.

Yazıyı oku

01GÜVENLİK

4 DK OKUMA

Antivirüs ne işe yarar, sihirli kalkan mıdır?

Antivirüs, kapıdaki bekçi gibidir. Her ziyaretçiyi tanır diye kendini bütün tehlikelere kapatamazsın.

Yazıyı oku

✦TARİH

5 DK OKUMA

Tarihte konuşulan siber olaylar: neden önemseriz?

Elektrik, hastane randevusu, okul sistemi… Hepsi bilgisayar ağlarına bağlı olunca, o ağın bozulması günlük hayatı da etkiler.

Yazıyı oku

?TARİH

4 DK OKUMA

Hacker kelimesi: filmlerdeki maske her şeyi anlatmaz

Kelime yıllar içinde değişti. Bir dönem “meraklı tamirci” demekti; bugün çoğu kişi onu yalnızca kötülükle anıyor.

Yazıyı oku

{ }YAZILIM

4 DK OKUMA

Yazılım neden bu kadar önemli?

Ekran, kablo ve çip donanımdır. Onlara “ne yapacaklarını” söyleyen görünmez tarif ise yazılımdır.

Yazıyı oku

01İSİMLER

4 DK OKUMA

Bill Gates: yazılımı her masaya koyma fikri

Bill Gates, kişisel bilgisayarların yaygınlaştığı yıllarda yazılım şirketlerinin neden önemli olduğunu gösteren isimlerden biridir.

Yazıyı oku

✦İSİMLER

4 DK OKUMA

Google’ın kurucuları ve arama fikri

Larry Page ve Sergey Brin, 1990’ların sonunda “hangi sayfa gerçekten işe yarar?” sorusuna yeni bir cevap aradı.

Yazıyı oku

?İSİMLER

4 DK OKUMA

Amazon ve Jeff Bezos: kutudan buluta

Amazon kitap satan bir site olarak anlatılır. Zamanla depo, kargo ve başkalarının sitesini taşıyan dev bilgisayarlar da bu hikâyenin parçası oldu.

Yazıyı oku

{ }İSİMLER

4 DK OKUMA

Mark Zuckerberg ve sosyal ağların hızı

Üniversite kampüsünde başlayan bir site, yıllar içinde milyarlarca kişinin haberleştiği bir ağa dönüştü.

Yazıyı oku

01İSİMLER

4 DK OKUMA

Elon Musk: yazılım, otomobil ve uzay haberleri

Elon Musk’ın adı roket, elektrikli otomobil ve sosyal ağ başlıklarında sık geçer. Haberleri okurken iddiayı ve yapılmış işi ayırmak gerekir.

Yazıyı oku

✦TARİH

4 DK OKUMA

Ada Lovelace: ilk program diye anılan notlar

Bilgisayar daha ortada yokken, bir makinenin sadece hesap değil, semboller de işleyebileceğini yazan bir isim vardı.

Yazıyı oku

?TARİH

4 DK OKUMA

Alan Turing: makineler düşünebilir mi?

Alan Turing, bilgisayarın bugünkü hâli daha yokken “hesaplayan makine”nin sınırlarını tarif eden matematikçidir.

Yazıyı oku

{ }YAZILIM

4 DK OKUMA

İşletim sistemi: bilgisayarın görünmez müdürü

Uygulamalar sahneye çıkar. Perdeyi, ışığı ve sırayı tutan ise işletim sistemidir.

Yazıyı oku

01İNTERNET

4 DK OKUMA

Bulut bilişim: dosyan gökyüzünde değil, bir binada

“Buluta kaydettim” deyince dosya buharlaşmaz. Başka bir şehirdeki güçlü bilgisayarlarda durur.

Yazıyı oku

✦DİJİTAL VATANDAŞLIK

4 DK OKUMA

Dijital ayak izi: sildiğini sandığın şey

Kuma yazılan yazı dalgayla silinir. Ekrana yazılan cümle ise kopyalanabilir, ekran görüntüsü alınabilir.

Yazıyı oku

?YAZILIM

4 DK OKUMA

Açık kaynak: tarifi paylaşılmış program

Bazı programların tarifi herkese açıktır. Okuyabilir, öğrenebilir ve kurallarına uyarak geliştirebilirsin.

Yazıyı oku

{ }ROBOTİK

4 DK OKUMA

Robotlar nasıl programlanır?

Robot, kendi kendine kahraman olan bir oyuncak değildir. Sensörden gelen bilgiye, senin yazdığın kuralı uygulayan bir makinedir.

Yazıyı oku

01DONANIM

3 DK OKUMA

Sensörler: makinenin duyu organları

İnsan gözüyle görür, kulağıyla duyar. Makine ise sensörle ölçer. Ölçmeden karar veremez.

Yazıyı oku

✦GÜNLÜK TEKNOLOJİ

3 DK OKUMA

QR kod: karelerin içindeki adres

Siyah beyaz kare bir resim gibi durur. Aslında kameranın okuduğu kısa bir mesajdır; çoğu zaman bir internet adresidir.

Yazıyı oku

?İLETİŞİM

4 DK OKUMA

E-posta nezaketi: öğretmenine nasıl yazılır?

E-posta mektubun hızlı hâlidir. Hız, selamı ve konuyu silmek için bahane değildir.

Yazıyı oku

{ }İNTERNET

4 DK OKUMA

Arama motoru sonuçları neden bu sırada?

Milyonlarca sayfa arasından sana bir liste gelir. Listenin tepesi “en doğru” diye mühürlenmiş değildir.

Yazıyı oku

01DOSYALAR

3 DK OKUMA

Yedekleme: tek kopya, tek kaza

Ödevin sadece o tabletin içindeyse, tablet düşünce emek de düşer. Yedek, ikinci bir kapıdır.

Yazıyı oku

✦GÖRÜNTÜ

4 DK OKUMA

Renklerin sayısal hâli: ekran nasıl boyanır?

Ekranda gördüğün yeşil, bir boya kutusu değildir. Üç küçük ışığın karışımı ve bu karışımın sayısıdır.

Yazıyı oku

?OYUN

4 DK OKUMA

Oyun motoru nedir?

Karakter zıpladığında yerçekimini sen her karede yeniden icat etmezsin. Oyun motoru bu tekrar eden işleri hazır tutar.

Yazıyı oku

{ }ÜRETİM

4 DK OKUMA

Üç boyutlu yazıcı: çizimi nesneye çevirmek

Kâğıda basan yazıcı mürekkep püskürtür. Üç boyutlu yazıcı ise plastik ipliği üst üste koyarak bir cismi yavaş yavaş örer.

Yazıyı oku

01DİJİTAL VATANDAŞLIK

4 DK OKUMA

Siber zorbalık: ekranın ardında da incitir

Tokat sadece elde olmaz. Alay eden bir grup mesajı, izinsiz yayılan bir fotoğraf ve sürekli dışlayan bir sohbet de zorbalıktır.

Yazıyı oku

✦GÜVENLİK

4 DK OKUMA

Parola neden uzun olmalı?

Kısa bir parola, kısa bir anahtar gibidir. Denemek isteyen biri için kapı çabuk aralanır.

Yazıyı oku

?TARİH

4 DK OKUMA

İnternet bir günde icat edilmedi

Bugün tek bir uygulamaymış gibi duran internet, yıllar süren ağ denemelerinin üst üste binmiş hâlidir.

Yazıyı oku

{ }VERİ

4 DK OKUMA

Veri nedir? Sayı, sır ve sorumluluk

Veri, bilgisayarın tuttuğu işlenmemiş bilgidir. Bir sayı tek başına az şey söyler; düzenlenince bilgiye yaklaşır.

Yazıyı oku

01YAPAY ZEKÂ

4 DK OKUMA

Yapay zekâyla ödev: yardım ile kopyanın sınırı

Bir araç sana örnek gösterebilir. Ödevin ise senin anladığını göstermelidir. Bu ikisi aynı teslim değildir.

Yazıyı oku

✦TARİH

4 DK OKUMA

Abaküs: insanlığın ilk hesap aracı

Binlerce yıl önce insanlar hesap yapmak için taşları ve çubukları sıraladı. Abaküs, bu basit fikrin en kalıcı biçimiydi.

Yazıyı oku

?TARİH

4 DK OKUMA

Mekanik hesap makineleri: dişliler ve sayılar

Elektrik olmadan da hesap yapan makineler vardı. Küçük dişliler döner, sayı değişir; aritmetik mekanikleşirdi.

Yazıyı oku

{ }TARİH

4 DK OKUMA

Delikli kartlar: karton üstündeki veri

Bir karton kartın üzerine açılan delikler, milyonlarca insanın bilgisini taşıdı. Delikler hem veriyi tutuyor hem de makineye okutuluyordu.

Yazıyı oku

01TARİH

5 DK OKUMA

ENIAC: odayı dolduran devasa hesap makinesi

İlk büyük elektronik bilgisayarlardan biri olan ENIAC, bir odanın tamamına sığıyordu. Bugünkü telefonunla kıyasla; fark baş döndürücüdür.

Yazıyı oku

✦TARİH

4 DK OKUMA

Transistörün icadı: küçük şeyin büyük devri

Vakum tüpleri büyük, kırılgan ve enerji yutucuydu. Transistör ise küçük, sağlam ve verimliydi. Bu fark bilgisayar tarihini değiştirdi.

Yazıyı oku

?TARİH

4 DK OKUMA

Entegre devre: çipin içindeki şehir

Transistörler tek tek kullanılırken birini bağlamak tel gerektiriyordu. Entegre devre ise binlercesini tek bir parçaya sığdırdı.

Yazıyı oku

{ }TARİH

4 DK OKUMA

Fortran: bilgisayara ilk gerçek dil

İlk bilgisayarlar makine diliyle konuşurdu: sadece sayılar. Fortran, bilim insanlarının neredeyse matematik gibi program yazmasına olanak tanıdı.

Yazıyı oku

01TARİH

4 DK OKUMA

COBOL ve Grace Hopper: iş dünyasının programlama dili

Bilgisayarları sadece bilim insanları değil, bankacılar ve şirketler de kullanmak istedi. COBOL bu dünyaya aitti; Grace Hopper onu mümkün kılan isimdi.

Yazıyı oku

✦TARİH

4 DK OKUMA

BASIC: herkes programlayabilir

Fortran bilim insanlarınaydı, COBOL iş dünyasınaydı. BASIC ise öğrenciler ve meraklılar için tasarlanmıştı. "Herkes kod yazabilir" fikrini yaydı.

Yazıyı oku

?TARİH

4 DK OKUMA

Logo ve kaplumbağa: ekrana çizgi çizen dil

Logo, çocuklara matematik ve programlamayı oyunla öğretmek için tasarlandı. Ekrandaki küçük kaplumbağa, kodun görsel sonucuydu.

Yazıyı oku

{ }TARİH

4 DK OKUMA

İlk kişisel bilgisayarlar: evinize gelen makine

Bir zamanlar bilgisayar sadece üniversitelerde ve büyük şirketlerde vardı. Sonra herkesin masasına sığacak kadar küçüldü.

Yazıyı oku

01TARİH

5 DK OKUMA

Apple garajda başladı: tasarımla teknik bir araya gelince

Apple’ın ilk bilgisayarları bir garajda montajlandı. Ama asıl fark yaratan, ürünü neyin kullanılabilir kıldığıydı.

Yazıyı oku

✦TARİH

4 DK OKUMA

IBM PC: şirket dünyasının kişisel bilgisayarı

IBM büyük bilgisayarlarla tanınırdı. 1981’de kişisel bilgisayar pazarına girince bu hamle tüm sektörü yeniden şekillendirdi.

Yazıyı oku

?TARİH

4 DK OKUMA

Commodore 64: bir kuşağın bilgisayarı

1980’lerin en çok satan kişisel bilgisayarlarından biri olan Commodore 64, oyunları, müziği ve programlamayı aynı kutuda sundu.

Yazıyı oku

{ }TARİH

4 DK OKUMA

İlk oyun konsolları: televizyona bağlanan eğlence

Oyun salonlarında kuyrukta beklenir, para atılırdı. Sonra aynı oyunlar eve geldi ve televizyon bir oyun arenasına dönüştü.

Yazıyı oku

01TARİH

4 DK OKUMA

Pong: iki çizgi, bir nokta, büyük bir başlangıç

Oyun tarihi genellikle buradan başlatılır: iki ped, bir top, elektronik tenis. Pong’un başarısı insanların ekranda hareket eden şeylerle etkileşmek istediğini kanıtladı.

Yazıyı oku

✦TARİH

4 DK OKUMA

Space Invaders dönemi: uzaydan gelen düşman sırası

1978’de çıkan Space Invaders oyunu sadece bir eğlence değildi; oyun endüstrisini dönüştüren bir dalga gibiydi.

Yazıyı oku

?TARİH

4 DK OKUMA

Floppy disk: taşınabilir bilginin ince plakası

USB bellek veya bulut hesabı olmadan önce veriyi taşımanın standart yolu, küçük bir manyetik disk içeren plastik kılıftı.

Yazıyı oku

{ }TARİH

4 DK OKUMA

CD-ROM yılları: parlak yüzey, büyük veri

Bir disketin yüzlerce katı veri taşıyan parlak disk, ansiklopedileri, oyunları ve filmleri tek bir kutuya sığdırdı.

Yazıyı oku

01TARİH

4 DK OKUMA

Floppy’den USB’ye: veri taşımanın evrimi

Her yeni nesil, veri taşımak için yeni bir araç buldu. Bu araçlar küçüldü, hızlandı ve daha fazla veri taşır hâle geldi.

Yazıyı oku

✦TARİH

4 DK OKUMA

İlk cep telefonları: tuğladan akıllıya uzun yol

İlk cep telefonları bugünküne hiç benzemiyordu: büyük, ağır ve sadece sesli aramaydı. O "tuğla"dan bugünkü cihaza uzanan yol kısa değildi.

Yazıyı oku

?TARİH

4 DK OKUMA

SMS: yüz altmış karakter, büyük bir devrim

İlk SMS mesajı 1992’de gönderildi. O günden sonra insanlar konuşmak yerine yazmayı seçmeye başladı.

Yazıyı oku

{ }TARİH

4 DK OKUMA

E-posta: dijital mektubun kırk yıllık yolculuğu

E-posta, internet yaygınlaşmadan önce bile kullanılıyordu. Ağ büyüdükçe mektuplar saniyeler içinde ulaşmaya başladı.

Yazıyı oku

01TARİH

3 DK OKUMA

@ işaretinin hikâyesi: ticaretten dijital adrese

E-posta adresinin ortasındaki küçük kıvrımlı işaret teknolojiyle gelmiş gibi görünür. Ama aslında yüzyıllar önce de kullanılıyordu.

Yazıyı oku

✦TARİH

4 DK OKUMA

ARPANET: ağın ilk tohumu

İnternetin öncüsü olan ARPANET, 1969’da yalnızca birkaç bilgisayarı birbirine bağladı. O küçük bağlantı büyük bir ağacın tohumuydu.

Yazıyı oku

?TARİH

4 DK OKUMA

TCP/IP’nin doğuşu: farklı ağların ortak dili

Farklı bilgisayarların ortak bir dil olmadan anlaşması mümkün değildi. TCP/IP bu ortak dili belirledi ve interneti mümkün kıldı.

Yazıyı oku

{ }TARİH

4 DK OKUMA

İlk web tarayıcıları: sayfalar arasındaki köprü

Web metin ve bağlantılardan oluşan bir sistemdi. Tarayıcı ise bu sistemi görsele çeviren pencereydi. İlk tarayıcılar bugünküne hiç benzemiyordu.

Yazıyı oku

01TARİH

3 DK OKUMA

Dial-up modem: internetin o eski sesli kapısı

Bir zamanlar internete bağlanmak için beklemek ve tuhaf bir ses dinlemek gerekiyordu. O ses, iki modem arasındaki el sıkışmaydı.

Yazıyı oku

✦TARİH

4 DK OKUMA

İlk arama motorları: Archie, AltaVista ve öncüleri

Web büyüyünce bulmak zorlaştı. Bir rehber lazımdı; ilk arama motorları bu ihtiyaca yanıt verdi.

Yazıyı oku

?TARİH

4 DK OKUMA

Wikipedia’nın doğuşu: herkesin yazdığı ansiklopedi

Binlerce uzman yazmak yerine binlerce gönüllü yazdı. Bu fikir hem büyük bir başarı hem de sürekli tartışma oldu.

Yazıyı oku

{ }TARİH

4 DK OKUMA

Blogların tarihi: herkes yayıncı olabilir

Bir zamanlar yayıncılık büyük kurumların işiydi. Blog, sıradan bir insanın da dünyaya seslenebileceğini gösterdi.

Yazıyı oku

01TARİH

4 DK OKUMA

İlk sosyal ağlar: MySpace, Friendster ve önce gelenler

Büyük sosyal ağlar ortaya çıkmadan önce de sosyal ağlar vardı. Bunlar başarısız olmadı; sadece kullanıcıların hayatından çıktı. Peki neden?

Yazıyı oku

✦TARİH

5 DK OKUMA

Akıllı telefon devrimi: cepte bilgisayar

Telefon bir araç olmaktan çıkıp kişisel bilgisayarın yerini aldı. Bu geçiş on yıldan kısa sürdü.

Yazıyı oku

?TARİH

4 DK OKUMA

Dokunmatik ekranın tarihi: parmak okuma sanatı

Bugün ekrana dokunmak çok doğal gelir. Ama bu teknoloji yıllarca yalnızca laboratuvarlarda ve özel cihazlarda vardı.

Yazıyı oku

{ }TARİH

4 DK OKUMA

GPS’in sivilleşmesi: askeri uydudan cebinizdeki harita

Telefonunda harita açtığında bir ses "burada duruyorsun" der. Bu bilgi, yüzlerce kilometre üstündeki uydulardan gelir.

Yazıyı oku

01TARİH

4 DK OKUMA

Fiber optik kablolar: cam içinden koşan ışık

İnternet verisi bazen binlerce kilometre uzağa saniyeler içinde gider. Bu yolculuğun büyük bölümü cam elyaf içindeki ışık darbesiyle yapılır.

Yazıyı oku

✦TARİH

4 DK OKUMA

Hedy Lamarr: oyuncu ve kablosuz iletişimin öncüsü

Hedy Lamarr Hollywood’un ünlü isimlerinden biriydi. Aynı zamanda kablosuz iletişimin temel taşlarından birini geliştirdi.

Yazıyı oku

?TARİH

4 DK OKUMA

Katherine Johnson: hesapları uzayla örtüşen insan

Bilgisayarlar her hesabı yapamadan önce hesabı insanlar yapıyordu. Katherine Johnson, bu insanların en önemli isimlerinden biriydi.

Yazıyı oku

{ }TARİH

4 DK OKUMA

Margaret Hamilton: yazılım mühendisliğini adıyla koyan kadın

Margaret Hamilton, Apollo programının yazılımını yönetirken henüz "yazılım mühendisi" diye bir meslek adı bile yoktu. O bu adı koymaya yardım etti.

Yazıyı oku

01TARİH

4 DK OKUMA

Linus Torvalds ve Linux: herkesin işletim sistemi

1991’de Finlandiyalı bir üniversite öğrencisi kendi işletim sistemi çekirdeğini geliştirdiğini duyurdu. O küçük not, bugün dünyanın büyük bölümünü çalıştıran altyapının tohumuydu.

Yazıyı oku

✦YAZILIM ARAÇLARI

4 DK OKUMA

GitHub nedir ve neden öğrenciler bilmeli?

Kod yazan herkesin bir noktada duyduğu bir isimdir GitHub. Aslında projeleri güvende tutan ve paylaşmayı kolaylaştıran bir platformdur.

Yazıyı oku

?YAZILIM ARAÇLARI

4 DK OKUMA

Git ile sürüm takibi: zamanda geri dönme sanatı

Bir ödev dosyasını "odev-son-son2-gercekten-son.docx" diye kaydettiysen sürüm takibine ihtiyacın var demektir. Git tam da bu sorunu çözer.

Yazıyı oku

{ }YAZILIM ARAÇLARI

4 DK OKUMA

VS Code: kodun evi nasıl görünmeli?

Kod yazmak için herhangi bir not defteri yeterlidir. Ama renkli ipuçları, hata uyarıları ve otomatik tamamlama işi çok kolaylaştırır.

Yazıyı oku

01KODLAMA

4 DK OKUMA

Scratch 3 ile blok kodlama: fikirden animasyona

Scratch, kod satırı yazmadan mantık kurmanı sağlayan bir araçtır. Sürükle, bırak ve karakterin harekete geçer.

Yazıyı oku

✦KODLAMA

5 DK OKUMA

Python ile ilk adımlar: sade dilin gücü

Python öğrenciler, veri bilimciler ve yapay zekâ araştırmacıları tarafından kullanılır. Bunun sebebi sadeliğidir: Türkçeye en yakın hissettiren programlama dillerinden biridir.

Yazıyı oku

?WEB

4 DK OKUMA

JavaScript: web sayfasına hareket katan dil

HTML bir sayfa iskeletiyse, CSS rengi ve biçimiyse, JavaScript o sayfanın hayata geçmesidir. Düğmeye tıklayınca bir şey olmasını sağlayan genellikle odur.

Yazıyı oku

{ }WEB

4 DK OKUMA

HTML programlama dili midir?

Bu soru bilişim derslerinde sık çıkar. Cevabı "hayır" ama açıklaması çok daha ilginçtir.

Yazıyı oku

01WEB

4 DK OKUMA

CSS ile sayfa boyamak: web tasarımının renk fırçası

HTML bir sayfayı inşa eder ama renksiz ve biçimsiz bırakır. CSS o sayfayı boyayan, büyüklükleri ayarlayan ve düzeni kuran dildir.

Yazıyı oku

✦MOBİL

5 DK OKUMA

Mobil uygulama nasıl yapılır?

Telefondaki uygulamalar birden bire ortaya çıkmaz. Tasarım, kod ve test aşamalarının birleşimidir. Temelini anlamak büyük bir avantajdır.

Yazıyı oku

?MOBİL

4 DK OKUMA

Flutter ve React Native: tek kodla iki telefon

Android için bir, iOS için ayrı bir uygulama yazmak çok iş demektir. Flutter ve React Native bu soruna farklı çözümler sundu.

Yazıyı oku

{ }DONANIM & KOD

5 DK OKUMA

Arduino ile minik devreler: kod fiziksel dünyaya çıkıyor

Arduino, içinde küçük bir bilgisayar olan bir karttır. Kod yazarsın, kart bunu okur ve bir LED yakar, bir motor döndürür ya da bir sensörü ölçer.

Yazıyı oku

01DONANIM & KOD

4 DK OKUMA

micro:bit ile kodlama: cebe sığan bilgisayar

micro:bit, parmak büyüklüğünde bir karttır. Üzerinde LED ekranı, iki düğmesi ve çeşitli sensörleri vardır. Ve doğrudan tarayıcıdan programlanabilir.

Yazıyı oku

✦DONANIM & KOD

4 DK OKUMA

Raspberry Pi nedir: kredi kartı büyüklüğünde bilgisayar

Raspberry Pi, tam bir Linux bilgisayarının küçük bir kartın üzerine sığdırılmış hâlidir. Hem ucuz hem de son derece esnektir.

Yazıyı oku

?DONANIM & KOD

4 DK OKUMA

ESP32 ve nesnelerin interneti: her şey bağlanıyor

Nesnelerin interneti, cihazların birbirleriyle ve internet ile konuşması demektir. ESP32, bu iş için çok tercih edilen küçük ve ucuz bir karttır.

Yazıyı oku

{ }AKILLI EV

4 DK OKUMA

Evdeki akıllı ampul nasıl çalışır?

Telefondan söndürülen ampul, aslında küçük bir bilgisayara sahip bir lambadir. Ona komut gönderilir, o da ışığı açar ya da kapatır.

Yazıyı oku

01GİYİLEBİLİR TEKNOLOJİ

4 DK OKUMA

Akıllı saatin içinde ne var?

Bileğinde taşınan küçük ekran aslında birçok sensör ve küçük bir işlemcinin bir araya geldiği bir cihazdır.

Yazıyı oku

✦KABLOSUZ TEKNOLOJİ

4 DK OKUMA

Kablosuz kulaklık ve Bluetooth: tel olmadan nasıl ses gider?

Cep telefonundan kulaklığa ses hiçbir kablo olmadan ulaşır. Bu iletişim radyo dalgalarıyla sağlanır ve Bluetooth adı verilen bir protokol çerçevesinde çalışır.

Yazıyı oku

?KABLOSUZ TEKNOLOJİ

4 DK OKUMA

NFC ile temassız ödeme: telefonu okutmak

Markette telefonu okuyucuya yaklaştırınca ödeme tamamlanır. Bu işlemin arkasında NFC adı verilen kısa mesafeli kablosuz iletişim teknolojisi vardır.

Yazıyı oku

{ }KABLOSUZ AĞLAR

4 DK OKUMA

5G neyi değiştirir?

Her nesil mobil ağ, öncekinden daha hızlı ve daha çok cihazı aynı anda kaldırabilir. 5G bu değişimin en yeni halkasıdır.

Yazıyı oku

01KABLOSUZ AĞLAR

4 DK OKUMA

Wi-Fi 6 ve yeni modemler: daha hızlı mı, yoksa daha akıllı mı?

Ev internetin yavaş geldiğini hissettiysen belki ağda fazla cihaz vardır. Wi-Fi 6, bu sorunu farklı bir yöntemle çözer.

Yazıyı oku

✦DONANIM

4 DK OKUMA

USB-C: tek kablo her işi yapar mı?

Yıllar boyunca farklı cihazlar farklı kablo gerektirdi. USB-C bu karmaşayı bitirme iddiasıyla çıktı.

Yazıyı oku

?DONANIM

4 DK OKUMA

SSD ile HDD farkı: dönen plakaların sonu

Bilgisayarın açılış hızı büyük ölçüde depolama birimine bağlıdır. SSD ve HDD aynı işi yapar ama çok farklı yöntemlerle.

Yazıyı oku

{ }DONANIM

4 DK OKUMA

Ekran teknolojileri: LCD ile OLED arasındaki fark

Telefon veya televizyon ekranına baktığında milyonlarca küçük nokta gözünün önünde renk üretir. Bu noktaların nasıl ışıdığı, iki teknolojiyi birbirinden ayırır.

Yazıyı oku

01ENERJİ

4 DK OKUMA

Pil teknolojisi neden bu kadar zor?

Telefon mükemmel olabilir ama pil biterken kullanmak zorlaşır. Pil teknolojisi onlarca yıldır mühendisliğin en zor problemlerinden biridir.

Yazıyı oku

✦YAZILIM & ULAŞIM

4 DK OKUMA

Elektrikli arabaların içinde ne kadar yazılım var?

Modern elektrikli araçlar dört tekerleğe sahip büyük bilgisayarlara benzer. Motor, pil ve ekran birbirinden ayrı çalışmaz; hepsini yazılım koordine eder.

Yazıyı oku

?HAVA ARAÇLARI

4 DK OKUMA

İnsansız hava araçları ve kurallar: herkese uçuş serbest değildir

Drone, havadan fotoğraf çekmenin ve alan gözetlemenin pratik hâle gelmesini sağladı. Ama hava boşluğu serbesttir diye bir kural yoktur.

Yazıyı oku

{ }SANAL DÜNYALAR

4 DK OKUMA

Artırılmış gerçeklik: gerçeğin üstüne katman koymak

Kamera görüntüsüne dijital bir eleman eklenmesine artırılmış gerçeklik yani AR denir. Çevren değişmez; üstüne bilgi, grafik veya nesne eklenir.

Yazıyı oku

01SANAL DÜNYALAR

4 DK OKUMA

Sanal gerçeklik gözlükleri: başka bir dünyaya giriş

VR gözlük taktığında çevreni göremezsin; tamamen dijital bir ortama girersin. Bu, AR’ın aksine gerçeği kapatır, dijital olanı açar.

Yazıyı oku

✦SANAL DÜNYALAR

4 DK OKUMA

Metaverse kavramı neydi ve nereye gitti?

Birkaç yıl önce teknoloji haberlerinde her gün "metaverse" kelimesi geçiyordu. Şimdi daha az duyuyorsun. Ne oldu?

Yazıyı oku

?YAZILIM

4 DK OKUMA

Dijital ikiz: gerçek nesnenin sanal kopyası

Dijital ikiz, gerçek dünyadaki bir şeyin birebir sanal kopyasıdır. Bu kopya, gerçeğin sensörlerinden veri alır ve her zaman güncel kalır.

Yazıyı oku

{ }VERİ

4 DK OKUMA

Büyük veri nedir: milyarlarca satır ne anlama gelir?

Büyük veri, tek bir bilgisayarın kolayca işleyemeyeceği kadar büyük ve karmaşık veri kümelerini anlatmak için kullanılan bir terimdir.

Yazıyı oku

01ALTYAPI

4 DK OKUMA

Veri merkezleri: internet burada uyur

E-posta, fotoğraf, video ve mesajlar internette "duruyor" gibi hissettiriyor. Aslında bir yerde fiziksel olarak saklanıyor. Bu yerler veri merkezleridir.

Yazıyı oku

✦ALTYAPI

4 DK OKUMA

Sunucu nedir: internet sayfaları nereden geliyor?

Bir web sitesini açtığında veriler sana gönderilir. Bu verileri sağlayan bilgisayara sunucu denir.

Yazıyı oku

?YAZILIM

4 DK OKUMA

API nedir? Garsonun aklındaki menü gibi

API kelimesini teknik metinlerde çok göreceksin. Ama onu bir restorana benzeterek açıklamak çoğu şeyi netleştirir.

Yazıyı oku

{ }YAZILIM

4 DK OKUMA

Webhook ve otomasyon: bir şey olunca haberdar et

Sürekli "yeni mesaj var mı?" diye sormak yerine "mesaj gelince bana haber ver" demek çok daha verimlidir. İşte webhook bu fikrin teknik karşılığıdır.

Yazıyı oku

01YAPAY ZEKÂ

4 DK OKUMA

Yapay zekâ asistanları: günlük hayatta ne kadar var?

Sesle arama yapmak, telefondaki klavyenin sıradaki kelimeyi tahmin etmesi, e-postanın spam klasörüne gitmesi... Bunların hepsi yapay zekâ işidir.

Yazıyı oku

✦YAPAY ZEKÂ

4 DK OKUMA

Makine çevirisi nasıl gelişti: kötü çeviriden akıcı metne

İnternette başka dilde bir sayfa çevirince bazen gülünç sonuçlar çıkardı. Bugün çeviri çok daha akıcı. Bu değişim nasıl oldu?

Yazıyı oku

?YAPAY ZEKÂ

4 DK OKUMA

Konuşma tanıma teknolojisi: ses nasıl metne dönüşür?

Sesli not alma, sesle arama ve altyazı oluşturma işlerinin arkasında konuşma tanıma teknolojisi vardır. Ses dalgaları nasıl kelimelere dönüşür?

Yazıyı oku

{ }YAPAY ZEKÂ & MAHREMİYET

5 DK OKUMA

Yüz tanıma ve mahremiyet: tanınmak istiyor musun?

Yüz tanıma teknolojisi hem çok kullanışlı hem de çok tartışmalıdır. Nasıl çalıştığını ve neden dikkatli yaklaşmak gerektiğini bilmek önemlidir.

Yazıyı oku

01OTONOM ARAÇLAR

5 DK OKUMA

Otonom araçların seviyeleri: sürücüsüz araba gerçek mi?

Tamamen kendi kendine giden araç hâlâ hayatımıza girmedi. Ama yolda çok daha fazla yardım eden araçlar var. Sürücüsüzlük aslında bir yelpazedir.

Yazıyı oku

✦GÜVENLİK

4 DK OKUMA

Oltalama mesajları nasıl tanınır?

Balıkçı oltayı suya atar ve balığı bekler. Siber oltacılar ise seni tıklatmak için mesaj atar. Farkı öğrenmek, korunmanın yarısıdır.

Yazıyı oku

?GÜVENLİK

4 DK OKUMA

Sahte hediye tuzakları: bedava hiçbir şey yoktur

"Telefon kazandın, sadece bilgilerini gir!" Gerçek olabilir miydi? Çoğu zaman hayır. Bu tuzağı tanımak, bazen düşünceden çok hızlı davranmayı önler.

Yazıyı oku

{ }GÜVENLİK

4 DK OKUMA

İki aşamalı doğrulama: ikinci bir kapı kilidi

Şifreni bilen biri hesabına girmeye çalışırsa, ikinci bir adım onu durdurabilir. Bu ikinci adıma iki aşamalı doğrulama denir.

Yazıyı oku

01GÜVENLİK

4 DK OKUMA

Parmak izi ve yüz kilidi: uygun mu, güvenli mi?

Telefonu parmağınla açmak pratiktir. Ama parmak izin şifrenden farklı bir şeydir: değiştiremezsin.

Yazıyı oku

✦GÜVENLİK

4 DK OKUMA

Ortak Wi-Fi ağlarında dikkat: herkese açık kapı

Kafede, havaalanında ya da alışveriş merkezinde ücretsiz Wi-Fi kullanmak cazip görünür. Ama aynı ağdaki herkes bazı bilgilere ulaşmayı deneyebilir.

Yazıyı oku

?MAHREMİYET

4 DK OKUMA

Akıllı oyuncaklar ve mikrofonlar: dinleyen kutucu

Seninle konuşan, sorularına cevap veren oyuncaklar çok eğlenceli olabilir. Ama bu oyuncakların içinde çoğu zaman bir mikrofon ve internet bağlantısı vardır.

Yazıyı oku

{ }MAHREMİYET

4 DK OKUMA

Uygulama izinleri neden sorulur?

Yeni bir uygulama açtığında "kameraya erişebilir miyiz?" diye sorar. Bu soruyu okumadan "tamam" demek, misafire evin anahtarını vermek gibidir.

Yazıyı oku

01MAHREMİYET

4 DK OKUMA

Konum paylaşımı: nerede olduğunu kim bilmeli?

Arkadaşına konumunu göndermek pratiktir. Ama konum verisinin kimlere gittiğini ve ne zaman kapandığını bilmek daha da önemlidir.

Yazıyı oku

✦DİJİTAL VATANDAŞLIK

4 DK OKUMA

Çevrimiçi oyunlarda yabancılar: ekrandaki arkadaş hep arkadaş mı?

Oyunda sana sürekli yardım eden biri çıkabilir. Gerçek hayatta tanımıyorsun; ama ekranda çok iyi görünüyor. Duraksaman gereken yer burasıdır.

Yazıyı oku

?DİJİTAL VATANDAŞLIK

4 DK OKUMA

Oyun içi satın almalar: görünmez para tuzağı

Oyundaki kılıç ya da kostüm sadece "birkaç elmas" mı? Ama o elmaslar gerçek parayla alınmıştı. Bu dönüşüm, hesabı zorlaştırmak için tasarlanmıştır.

Yazıyı oku

{ }DİJİTAL VATANDAŞLIK

4 DK OKUMA

Ekran süresi ve denge: hesap sormak zorunda değilsin

Ekranı kapatmak ceza değil, dinlenmektir. Denge, yasaktan çok farkındalıkla kurulur.

Yazıyı oku

01DİJİTAL VATANDAŞLIK

4 DK OKUMA

Bildirimler dikkatini çalıyor olabilir

Her ses, her titreşim dikkatini böler. Telefon bunu çok sık yaparsa çalışma ya da oyun kalitesi düşer. Bildirimi sen yönetmiyorsan o seni yönetiyor demektir.

Yazıyı oku

✦DİJİTAL VATANDAŞLIK

4 DK OKUMA

Sonsuz kaydırma: neden duraksayamıyorsun?

Sosyal medya ya da video akışında kaydırıyorsun, kaydırıyorsun... Dur diyemiyorsun. Bu kaza değil, tasarım.

Yazıyı oku

?DİJİTAL VATANDAŞLIK

4 DK OKUMA

Algoritma sana ne öneriyor ve neden?

Bir video bitince hemen yenisi başlar. Sana özel gibi görünen bu öneri bir rastlantı değildir; senin izleme geçmişine göre hesaplanmıştır.

Yazıyı oku

{ }ETİK

4 DK OKUMA

Sahte haber nedir, nasıl yayılır?

Her paylaşılan bilgi doğru değildir. Ama yanlış bilgi gerçekten hızlı yayılır. Neden mi? Çünkü şaşırtan, öfkelendiren ya da heyecanlandıran şeyler daha çok paylaşılır.

Yazıyı oku

01ETİK

4 DK OKUMA

Derin sahtecilik nedir: gerçek mi, üretilmiş mi?

Bir vidyoda tanıdık bir yüz konuşuyor. Ama o kişi gerçekte o sözleri hiç söylemedi. Yapay zekâyla üretilen bu sahte görüntülere derin sahtecilik denir.

Yazıyı oku

✦ETİK

4 DK OKUMA

Fotoğraf düzenleme ve gerçeklik: gördüğüne inanma

Ekranda gördüğün mükemmel görüntüler çoğu zaman onlarca düzenlemenin sonucudur. Bu, sanat mı, yanıltmaca mı? İkisi arasındaki fark önemlidir.

Yazıyı oku

?ETİK

4 DK OKUMA

Telif hakkı nedir: başkasının emeğine saygı

Bir şarkı, fotoğraf ya da hikâye kim tarafından yaratıldıysa onundur. İzin almadan kullanmak, görünmez bir şeyi çalmaktır.

Yazıyı oku

{ }ETİK

4 DK OKUMA

Creative Commons: paylaşmanın kuralları

Her eser "kullanma" ya da "kullan, ama şartlarım var" der. Creative Commons, bu şartları basit simgelerle anlatır.

Yazıyı oku

01ETİK

4 DK OKUMA

Alıntı ve kaynakça: kim söyledi, nereden aldım?

Bir cümleyi başkasından aldıysan bunu belirtmek hem dürüstlüktür hem de bilginin güvenilirliğini artırır.

Yazıyı oku

✦ETİK

4 DK OKUMA

İntihal neden yanlış: başkasının emeğini sahiplenmek

Başkasının yazdığı şeyi kendinmiş gibi sunmaya intihal denir. Bunu fark etmek zor değildir; ama neden yanlış olduğunu anlamak daha değerlidir.

Yazıyı oku

?DİJİTAL VATANDAŞLIK

4 DK OKUMA

Dijital empati: ekranın ardında bir insan var

Yüz yüze olmayan bir ortamda bir yorumu ya da mesajı yazmak kolaydır. Ama o cümleyi okuyan birinin gerçek duyguları vardır.

Yazıyı oku

{ }DİJİTAL VATANDAŞLIK

4 DK OKUMA

Grup sohbetlerinde nezaket: kalabalıkta da kurallar var

Bir grup sohbetinde onlarca insan vardır. Birine gönderilen bir mesaj hepsinin gözünden geçer. Bu, sorumluluğu azaltmaz; artırır.

Yazıyı oku

01DİJİTAL VATANDAŞLIK

4 DK OKUMA

E-spor ve sağlıklı rekabet: kazanmak tek hedef değildir

Rekabet edebilmek, düşünmek ve adapte olmak öğretir. Ama kazanma hırsı doğru yönetilmezse oyun da ilişki de zarar görebilir.

Yazıyı oku

✦ETİK

4 DK OKUMA

Çevrimiçi turnuvalarda hile neden kötüdür?

Oyunda hile yapmak anlık avantaj gibi görünür. Ama hem oyunu hem de oynama keyfini içten çürütür.

Yazıyı oku

?GÜVENLİK

4 DK OKUMA

Veri ihlali haberleri: bunlar beni nasıl etkiler?

Gazetede "milyonlarca kullanıcı verisi çalındı" haberi gördüğünde ne düşünürsün? Bu, soyut bir haber değil olabilir; kullandığın bir hizmet de etkilenmiş olabilir.

Yazıyı oku

{ }GÜVENLİK

4 DK OKUMA

Fidye yazılımı nedir: dosyalarını kilitleyen saldırı

Dosyalarını açmak istiyorsun, bir mesaj çıkıyor: "Para öde, yoksa her şeyi silerim." Bu, fidye yazılımı saldırısının özüdür. Ama korunma yolları var.

Yazıyı oku

01GÜVENLİK

4 DK OKUMA

Sosyal mühendislik: seni kandırmak için seni kullanmak

Bilgisayarı hacklemek her zaman teknik bir iş değildir. Bazen en kolay yol, seni kandırmaktır. Buna sosyal mühendislik denir.

Yazıyı oku

✦GÜVENLİK

3 DK OKUMA

Omuz sörfü: gözle şifre çalmak

Kalabalık bir yerde şifreni yazarken biri omzunun üzerinden bakıyor olabilir. Yazılım yok, aygıt yok; sadece dikkatli bir göz yeterlidir.

Yazıyı oku

?GÜVENLİK

3 DK OKUMA

Kamu bilgisayarlarında oturum kapatmayı unutma

Okul, kütüphane ya da internet kafedeki bilgisayarlar onlarca kişi tarafından kullanılır. Hesabından çıkmadan uzaklaşmak, anahtarı kapıda bırakmaktır.

Yazıyı oku

{ }MAHREMİYET

4 DK OKUMA

Akıllı televizyonlar ve gizlilik: ekranda oturan seyirci kim?

Sen televizyonu izlerken televizyon da seni izliyor olabilir. Bu abartı gibi gelirse, akıllı TV gizlilik ayarlarını hiç inceledin mi?

Yazıyı oku

01MAHREMİYET

4 DK OKUMA

Çerezler ne işe yarar: takip mi, kolaylık mı?

Bir siteye girince "çerez politikasını kabul et" penceresi çıkar. Neredeyse herkes tıklar ve geçer. Ama ne kabul ettin?

Yazıyı oku

✦MAHREMİYET

4 DK OKUMA

Reklam takibi nasıl çalışır: reklamlar seni neden tanır?

Bir ürüne baktın, saatler sonra başka bir sitede aynı ürünün reklamı karşına çıktı. Tesadüf değildir; bu reklam takibidir.

Yazıyı oku

?DİJİTAL VATANDAŞLIK

4 DK OKUMA

KVKK nedir: verilerini koruyan bir kanun

Türkiye'de kişisel verilerini koruyan bir kanun var. Kulağa sıkıcı gelir, ama senin haklarınla doğrudan ilgilidir.

Yazıyı oku

{ }DİJİTAL VATANDAŞLIK

4 DK OKUMA

Dijital miras: hesaplarımıza ne olur?

Binlerce fotoğraf, yıllar süren yazışmalar, favorilere eklenen videolar... Bunların hepsi bir gün ne olacak? Dijital miras, bu soruyu soran yeni bir kavramdır.

Yazıyı oku

01ETİK

4 DK OKUMA

Yapay zekâ ve önyargı: makineler de yanılır

Yapay zekâ hesap yaparken hata yaparsa düzeltilebilir. Ama insanlar hakkında yanlış sonuçlar üretirse bu çok daha ciddi bir sorundur.

Yazıyı oku

✦ETİK

4 DK OKUMA

Robotlar işleri alacak mı: tartışılan büyük soru

Bu soru her yıl daha çok konuşuluyor. Gerçek ne kadar dramatik, ne kadar abartılı? İkisini ayırt etmek önemlidir.

Yazıyı oku

?DİJİTAL VATANDAŞLIK

4 DK OKUMA

Teknoloji bağımlılığı belirtileri: sınırı nerede?

Teknolojiyi çok kullanmak ile bağımlı olmak aynı şey değildir. Ama ikisi arasındaki farkı fark etmek, sağlıklı kalmak için önemlidir.

Yazıyı oku

{ }DİJİTAL VATANDAŞLIK

3 DK OKUMA

Mavi ışık ve uyku: ekran seni neden uyutmuyor?

Yatmadan önce telefona bakıyorsun, uyumakta zorlanıyorsun. Bu bir tesadüf olmayabilir. Ekranın ışığı beynine "henüz gündüz" diyebilir.

Yazıyı oku

01DİJİTAL VATANDAŞLIK

3 DK OKUMA

Ergonomi: ekran karşısında doğru durmak

Saatler geçiyor, sırtın ağrıyor, boynun tutuldu. Bunlar kaza değil; yanlış bir duruşun biriken sonuçlarıdır.

Yazıyı oku

✦ALGORİTMA

4 DK OKUMA

Algoritma düşüncesi: sabah rutininden koda

Her gün farkında olmadan onlarca algoritma uygularsın. Peki bu sözcük sadece bilgisayarlar için mi?

Yazıyı oku

?TASARIM

4 DK OKUMA

Akış şeması: düşünceleri görselleştirmenin yolu

Bir planı kafanda tutmak zordur. Onu kağıda çizince hem sen anlarsın hem de anlatsanız başkaları da anlar.

Yazıyı oku

{ }KODLAMA

4 DK OKUMA

Sözde kod: kod yazmadan önce düşünmek

Bir hikaye yazmadan önce taslak çıkarırsın. Programcılar da kodu yazmadan önce sözde kodla plan yapar.

Yazıyı oku

01KODLAMA

4 DK OKUMA

Döngüler: aynı işi defalarca tekrar etme sanatı

Yüz öğrencinin notunu tek tek hesaplamak can sıkıcıdır. Döngü, bu işi senin yerine tekrar eder.

Yazıyı oku

✦KODLAMA

4 DK OKUMA

Eğer-değilse: hayatın karar anları

Her gün onlarca karar verirsin. Bilgisayarlar da bu kararları "eğer-değilse" yapısıyla verir.

Yazıyı oku

?KODLAMA

4 DK OKUMA

Değişkenler: bilgileri saklayan kutular

Programlama öğrenirken ilk karşılaştığın kavramlardan biri değişkendir. Onu anlamanın en güzel yolu bir kutu düşünmektir.

Yazıyı oku

{ }KODLAMA

4 DK OKUMA

Fonksiyon nedir: tekrar eden işleri bir kez yaz

Aynı işi defalarca yazmak hem yorucu hem de hatalara kapı açar. Fonksiyon, o işi bir kez tanımlayıp istediğin yerde kullanmandır.

Yazıyı oku

01KODLAMA

4 DK OKUMA

Hata ayıklama: kodun dedektifi olmak

Kod çalışmıyor ve neden anlamıyorsun. Paniğe gerek yok — bu, dedektiflerin sevdiği andır.

Yazıyı oku

✦MATEMATİK

5 DK OKUMA

İkili sayılar: bilgisayarın dili sadece 0 ve 1

Bilgisayar milyonlarca işlemi yapar ama bunların hepsini sadece iki sembolle ifade eder: sıfır ve bir.

Yazıyı oku

?MATEMATİK

4 DK OKUMA

Onaltılık renkler: #FF5733 neden bir renk?

Web sayfasındaki her renk arkasında bir kod saklar. Bu kodlar 0 ile 9 arasındaki rakamları ve A ile F arasındaki harfleri birleştirir.

Yazıyı oku

{ }VERİ

4 DK OKUMA

ASCII ve Unicode: harflerin sayı kimliği

Klavyedeki her tuşa bastığında bilgisayar aslında bir sayı görür. Harflerle sayılar arasındaki bu anlaşmaya karakter tablosu denir.

Yazıyı oku

01VERİ

4 DK OKUMA

Emojiler: resimlerin arkasındaki sayı sırrı

Gönderdiğin her emoji aslında bir sayıdır. Ekranda gördüğün yüz ise telefonun çizdiği küçük bir tasarımdır.

Yazıyı oku

✦VERİ

4 DK OKUMA

Sıkıştırma: büyük veriyi küçük pakete sığdırmak

Bir fotoğraf hafızanda çok yer kaplar. Sıkıştırma algoritmaları o dosyayı daha az yer kaplayacak hale getirir.

Yazıyı oku

?VERİ

4 DK OKUMA

ZIP dosyasının sırrı: çanta gibi bir format

Birine birçok dosya göndermek istiyorsun. ZIP formatı onları tek bir pakete koyar ve üstüne bir fermuar çeker.

Yazıyı oku

{ }VERİ TABANI

4 DK OKUMA

Veri tabanı nedir: milyonlarca kaydın düzenli evi

Bir okulun tüm öğrenci kayıtları, bir hastanenin tüm randevuları nerede saklanır? Veri tabanında.

Yazıyı oku

01VERİ TABANI

4 DK OKUMA

Tablolar ve kayıtlar: veri tabanının yapı taşları

Veri tabanı tablolarla çalışır. Her tablo satırlara ve sütunlara bölünür; her satır bir kayıttır.

Yazıyı oku

✦MATEMATİK

4 DK OKUMA

Elektronik tablo: hesap makinesinin akıllı kardeşi

Sütunlar ve satırlardan oluşan bu araç, hem matematik hem de düzenleme işlerini kolaylaştırır.

Yazıyı oku

?VERİ

4 DK OKUMA

Grafik türleri: hangi veri hangi grafiği ister?

Bir pasta grafiği bazen tam yanlış seçimdir. Doğru grafiği bulmak, veriyi doğru anlatmaktır.

Yazıyı oku

{ }MATEMATİK

5 DK OKUMA

İstatistikle kandırılmamak: sayıların arkasını okumak

Sayılar yalan söylemez derler. Ama sayıları nasıl sunduğun çok şey değiştirir.

Yazıyı oku

01MATEMATİK

4 DK OKUMA

Olasılık ve rastgelelik: şans işin içine girince

Zar atınca kaç çıkacağını bilemezsin. Ama hangi sayıların daha çok çıkacağını tahmin etmek mümkün.

Yazıyı oku

✦MATEMATİK

4 DK OKUMA

Bilgisayar gerçekten rastgele sayı üretebilir mi?

Her zar atışı farklı. Ama bir bilgisayar programı kaç adım önceden tahmin edilebilir?

Yazıyı oku

?KRİPTOGRAFİ

4 DK OKUMA

Sezar şifresi: iki bin yıllık gizli mesaj yöntemi

Jül Sezar, askeri emirlerini düşman okursa anlamaması için harfleri kaydırarak yazıyordu. Bu basit fikir kriptografinin başlangıcıdır.

Yazıyı oku

{ }KRİPTOGRAFİ

4 DK OKUMA

Modern şifreleme: kilit iki farklı anahtarla açılır

Bugün internetteki şifreler Sezar yönteminden çok daha karmaşık. Ama temel fikri anlamak için matematik sevmek yeterli.

Yazıyı oku

01TEKNOLOJİ

4 DK OKUMA

Blockchain: silinemeyen not defteri

Bazı kayıtların değiştirilmemesi gerekir. Blockchain, bunu merkezi bir otorite olmadan nasıl sağladığını gösterir.

Yazıyı oku

✦BİLİM

5 DK OKUMA

Kuantum bilgisayarlar: hem 0 hem 1 olabilmek

Normal bilgisayarlar 0 ya da 1 kullanır. Kuantum bilgisayarlar ikisini aynı anda tutabilir — bu küçük fark her şeyi değiştirir.

Yazıyı oku

?BİLİM

4 DK OKUMA

Süper bilgisayarlar: milyarlarca işlemi saniyede yapanlar

Bazen tek bir bilgisayar yetmez. Süper bilgisayarlarda yüz binlerce işlemci bir arada çalışır.

Yazıyı oku

{ }BİLİM

4 DK OKUMA

Hava tahmini: atmosferin matematikle modellenmesi

Meteoroloji sadece bulutlara bakmak değildir. Fizik denklemleri ve devasa bilgisayar modelleri birlikte çalışır.

Yazıyı oku

01UZAY

4 DK OKUMA

Uzayda bilgisayarlar: en zorlu koşullarda çalışan yazılım

Uzay aracını insanlar sürmüyor. Her manevraya bir bilgisayar karar veriyor. Ve hata affedilmiyor.

Yazıyı oku

✦UZAY

4 DK OKUMA

Ingenuity: Mars atmosferinde uçan küçük helikopter

Başka bir gezegende uçmak için özel bir atmosfer, özel bir yazılım ve özel bir cesaret gerekir.

Yazıyı oku

?ALTYAPI

4 DK OKUMA

Derin deniz kabloları: internetin görünmez omurgası

İnternete girdiğinde veriler çoğunlukla uyduya değil, denizin dibindeki ince kablolara gider.

Yazıyı oku

{ }KARİYER

4 DK OKUMA

Yazılımcı olmak: kod yazmak bir meslek olunca

Uygulama açarken arkasında bir yazılımcının emeği var. Bu meslek ne gerektirir, nasıl başlanır?

Yazıyı oku

01KARİYER

4 DK OKUMA

UI/UX tasarımcı: güzel değil, kullanılabilir tasarlamak

Bir uygulama çirkin görünse de kullanımı kolaysa sevilir. Kullanımı zor ama güzelse terk edilir. UI/UX tasarımcılar bu dengeyi kurar.

Yazıyı oku

✦KARİYER

4 DK OKUMA

Veri bilimci: sayıların içindeki hikayeyi bulmak

Büyük veri yığınları içinde anlamlı kalıplar bulmak hem matematik hem merak gerektirir.

Yazıyı oku

?KARİYER

4 DK OKUMA

Siber güvenlik uzmanı: dijital dünyanın koruyucusu

Zararlı yazılımları, şüpheli ağ trafiğini ve açıkları tespit etmek özel bir bakış açısı gerektirir.

Yazıyı oku

{ }KARİYER

4 DK OKUMA

Oyun geliştirici: eğlencenin arkasındaki emek

Oyun oynamak eğlenceli. Peki o oyunu yapmak nasıl bir iş?

Yazıyı oku

01KARİYER

4 DK OKUMA

Sistem yöneticisi: sahne arkasının mimarı

Okulunun ağı çalışıyorsa, e-posta sistemleri ayaktaysa, yedeklemeler düzenliyse bir sistem yöneticisi vardır.

Yazıyı oku

✦TOPLULUK

4 DK OKUMA

Açık kaynak: binlerce kişinin birlikte yazdığı kod

Kullandığın pek çok yazılımın kaynak kodu herkese açık. Sen de bu büyük projelere katkı sunabilirsin.

Yazıyı oku

?TOPLULUK

4 DK OKUMA

Hackathon: saatler içinde bir fikri hayata geçirmek

Hackathon kelimesi korkutucu görünse de aslında heyecanlı bir yaratıcılık yarışmasıdır.

Yazıyı oku

{ }TOPLULUK

4 DK OKUMA

TEKNOFEST: Türk gençlerinin büyük buluşması

Her yıl binlerce öğrenci TEKNOFEST etkinliğinde projelerini sergiler. Kendi projenle orada olmak hayal değil, hedef olabilir.

Yazıyı oku

01KARİYER

4 DK OKUMA

Portföy nedir: yaptıklarını dünyaya göstermek

Bir gün biri senden "ne yapabilirsin?" diye soracak. Portföy, söz yerine göstermeni sağlar.

Yazıyı oku

Dijital dünyaya biraz daha yakından bak.

Yapay zekâ cevabını nasıl kontrol edersin?

Dijital ayak izini yönetmek

Erişilebilir tasarım herkes için

Telif ve açık lisans mantığı

Çevrimiçi bilgi kaynaklarını karşılaştır

İlk mikro kodlama projen

Algoritma nedir? Aslında her gün kullanıyorsun!

Bilgisayarlar nasıl düşünür? 0 ve 1'in gizli dünyası

İnternette güvende kalmanın 7 altın kuralı

Yapay zekâ nedir, ne değildir?

Öğrenciler için ücretsiz ve güvenli yazılımlar

Bir videoya dokunduğunda neler oluyor?

Bilgisayar virüsü nedir, nasıl bulaşır?

Dosya uzantıları: jpg, mp3, mp4, pdf ne demek?

Yapay zekâ çeşitleri: hepsi aynı şey değil

Ses yazılımları: kaydet, kes, dinlet

Video yazılımları: bir deneyimi sahneye koymak

Antivirüs ne işe yarar, sihirli kalkan mıdır?

Tarihte konuşulan siber olaylar: neden önemseriz?

Hacker kelimesi: filmlerdeki maske her şeyi anlatmaz

Yazılım neden bu kadar önemli?

Bill Gates: yazılımı her masaya koyma fikri

Google’ın kurucuları ve arama fikri

Amazon ve Jeff Bezos: kutudan buluta

Mark Zuckerberg ve sosyal ağların hızı

Elon Musk: yazılım, otomobil ve uzay haberleri

Ada Lovelace: ilk program diye anılan notlar

Alan Turing: makineler düşünebilir mi?

İşletim sistemi: bilgisayarın görünmez müdürü

Bulut bilişim: dosyan gökyüzünde değil, bir binada

Dijital ayak izi: sildiğini sandığın şey

Açık kaynak: tarifi paylaşılmış program

Robotlar nasıl programlanır?

Sensörler: makinenin duyu organları

QR kod: karelerin içindeki adres

E-posta nezaketi: öğretmenine nasıl yazılır?

Arama motoru sonuçları neden bu sırada?

Yedekleme: tek kopya, tek kaza

Renklerin sayısal hâli: ekran nasıl boyanır?

Oyun motoru nedir?

Üç boyutlu yazıcı: çizimi nesneye çevirmek

Siber zorbalık: ekranın ardında da incitir

Parola neden uzun olmalı?

İnternet bir günde icat edilmedi

Veri nedir? Sayı, sır ve sorumluluk

Yapay zekâyla ödev: yardım ile kopyanın sınırı

Abaküs: insanlığın ilk hesap aracı

Mekanik hesap makineleri: dişliler ve sayılar

Delikli kartlar: karton üstündeki veri

ENIAC: odayı dolduran devasa hesap makinesi

Transistörün icadı: küçük şeyin büyük devri

Entegre devre: çipin içindeki şehir

Fortran: bilgisayara ilk gerçek dil

COBOL ve Grace Hopper: iş dünyasının programlama dili

BASIC: herkes programlayabilir

Logo ve kaplumbağa: ekrana çizgi çizen dil

İlk kişisel bilgisayarlar: evinize gelen makine

Apple garajda başladı: tasarımla teknik bir araya gelince

IBM PC: şirket dünyasının kişisel bilgisayarı

Commodore 64: bir kuşağın bilgisayarı

İlk oyun konsolları: televizyona bağlanan eğlence

Pong: iki çizgi, bir nokta, büyük bir başlangıç

Space Invaders dönemi: uzaydan gelen düşman sırası

Floppy disk: taşınabilir bilginin ince plakası

CD-ROM yılları: parlak yüzey, büyük veri

Floppy’den USB’ye: veri taşımanın evrimi

İlk cep telefonları: tuğladan akıllıya uzun yol

SMS: yüz altmış karakter, büyük bir devrim

E-posta: dijital mektubun kırk yıllık yolculuğu

@ işaretinin hikâyesi: ticaretten dijital adrese

ARPANET: ağın ilk tohumu

TCP/IP’nin doğuşu: farklı ağların ortak dili

İlk web tarayıcıları: sayfalar arasındaki köprü

Dial-up modem: internetin o eski sesli kapısı

İlk arama motorları: Archie, AltaVista ve öncüleri

Wikipedia’nın doğuşu: herkesin yazdığı ansiklopedi

Blogların tarihi: herkes yayıncı olabilir

İlk sosyal ağlar: MySpace, Friendster ve önce gelenler

Akıllı telefon devrimi: cepte bilgisayar