5. SINIF · 7. HAFTA · 27 SLAYT

5. Sınıf 7. Hafta Konu Sunumu: Bilgisayar, dosya ve klasörler

5. sınıf bilişim teknolojileri sunumu: Bilgisayar, dosya ve klasörler. Konu anlatımı, günlük örnekler ve uygulamaları tarayıcıda slaytlarla incele.

Slayt görünümünde yön tuşlarıyla ilerleyebilirsin. Bütün slaytları görmek için okuma görünümünü seç.

5. SINIF BİLİŞİM · 1 / 27

Bu derste ne keşfedeceğiz?

Sistemin parçaları arasındaki ilişkiyi ve dosya düzenini öğrenir.

Bilgisayar bileşenlerinin birbiriyle nasıl çalıştığını açıklar.
Dosya ve klasör düzenleme işlemlerini belirler ve uygular.

5. SINIF BİLİŞİM · 2 / 27

Görünmeyen takım: yazılım

Aynı bilgisayar nasıl hem çizim yapar hem müzik çalar?

5. SINIF BİLİŞİM · 3 / 27

Komutlardan işe

Yazılım, bilgisayara belirli işleri yaptıran program ve komutlardan oluşur. Donanımın fiziksel imkânlarını kullanır. Yazılımı ekrandaki simgesiyle görebilirsin ama programın kendisi fiziksel bir parça değildir.

5. SINIF BİLİŞİM · 4 / 27

Günlük hayattan bir örnek

Hoparlör donanımdır; müziği oynatan uygulama yazılımdır.

5. SINIF BİLİŞİM · 5 / 27

İşletim sistemi ve uygulama

İşletim sistemi cihaz kaynaklarını ve dosyaları yönetir, uygulamaların çalışması için ortam sağlar. Çizim ve kelime işlemci programları belirli kullanıcı işlerini yapar. Farklı işletim sistemlerinde benzer işlevler farklı menülerde bulunabilir.

5. SINIF BİLİŞİM · 6 / 27

Günlük hayattan bir örnek

Dosya yöneticisinde klasör açar, çizim uygulamasında yeni bir resim oluşturursun.

5. SINIF BİLİŞİM · 7 / 27

Sorunu adım adım düşün

Ses yoksa hemen cihaz bozuk deme. Ses düzeyi, seçili çıkış ve uygulamanın durumu gibi basit ayarları öğretmeninle kontrol et. Bilmediğin program kurma ya da cihazı açıp parçaları sökme. Önce gözlemini açıkça bildir.

5. SINIF BİLİŞİM · 8 / 27

Günlük hayattan bir örnek

“Video oynuyor ama hoparlörden ses gelmiyor.” demek, “Her şey bozuk.” demekten daha açıklayıcıdır.

5. SINIF BİLİŞİM · 9 / 27

Dosyaların adresi var

Ödevini neden “son-son-gerçekson” diye kaybetmek zorunda değilsin?

5. SINIF BİLİŞİM · 10 / 27

Dosya ve klasör

Dosya; yazı, görsel veya ses gibi bir içeriğin kaydedilmiş hâlidir. Klasör dosyaları düzenlemeye yardımcı olur. Bir klasör başka klasörler de içerebilir. Dosyanın konumunu gösteren yol, onu tekrar bulmanı kolaylaştırır.

5. SINIF BİLİŞİM · 11 / 27

Günlük hayattan bir örnek

Dersler → Bilişim → Afişler yolu içinde su-tasarrufu.png dosyası bulunabilir.

5. SINIF BİLİŞİM · 12 / 27

Anlamlı adlandır

Kısa, anlaşılır ve içeriği anlatan adlar kullan. Gerekiyorsa sürüm veya tarih ekle. Dosya uzantısı dosyanın biçimine dair ipucu verir; yalnız uzantıyı değiştirmek içeriği başka bir biçime dönüştürmez.

5. SINIF BİLİŞİM · 13 / 27

Günlük hayattan bir örnek

resim.jpg adını resim.mp3 yapmak fotoğrafı ses dosyasına dönüştürmez.

5. SINIF BİLİŞİM · 14 / 27

Kaydet ve bul

İlk kayıtta dosyanın adını ve yerini seç. Sonraki kayıtlarda değişiklikler aynı dosyaya yazılabilir. “Farklı kaydet” ile yeni bir kopya oluşturabilirsin. Kaydettikten sonra doğru klasörden yeniden açarak kontrol et.

5. SINIF BİLİŞİM · 15 / 27

Günlük hayattan bir örnek

Afiş-v1 dosyasını koruyup yeni düzenlemeni Afiş-v2 olarak kaydedebilirsin.

5. SINIF BİLİŞİM · 16 / 27

Taşı, kopyala, sıkıştır

Bir dosyayı taşımak ile kopyalamak aynı şey mi?

5. SINIF BİLİŞİM · 17 / 27

Kopya mı, yeni konum mu?

Kopyalama, dosyanın başka yerde de bir örneğini oluşturur. Taşıma, dosyayı yeni konuma aktarır. Aynı ada sahip dosya varsa uyarıyı okumadan üzerine yazma; önce hangisini koruyacağını belirle.

5. SINIF BİLİŞİM · 18 / 27

Günlük hayattan bir örnek

Ödevini yedek klasöre kopyalarsan özgün dosya yerinde kalır.

5. SINIF BİLİŞİM · 19 / 27

Silmeden önce düşün

Silinecek öğenin doğru dosya olduğunu kontrol et. Bazı silmeler geri dönüşüm kutusuna gider; bazıları kalıcı olabilir. Her durumda geri getirmenin mümkün olduğunu varsayma. Önemli dosyaların ayrı bir yedeğini tut.

5. SINIF BİLİŞİM · 20 / 27

Günlük hayattan bir örnek

Bütün klasörü silmek yerine gereksiz taslak dosyayı seçtiğini doğrula.

5. SINIF BİLİŞİM · 21 / 27

Sıkıştırmanın amacı

Sıkıştırma, dosyaları bir arşivde toplamak ve bazen boyutu azaltmak için kullanılır. Zaten sıkıştırılmış bir görsel çok az küçülebilir. ZIP arşivini açmak içindeki dosyaları çıkarır. Sıkıştırmak tek başına dosyayı şifrelemez.

5. SINIF BİLİŞİM · 22 / 27

Günlük hayattan bir örnek

Beş çalışma dosyasını tek arşivde toplamak aktarımı kolaylaştırır; dosyaların sayısı unutulmaz.

5. SINIF BİLİŞİM · 23 / 27

Kavramları hatırla

Klasör: Dosyaları bir arada düzenlemeye yarayan yer.

5. SINIF BİLİŞİM · 24 / 27

Sıra sende

Donanım ve yazılım ilişkisini bir müzik dinleme örneğiyle açıkla.

İpucu: Ses hangi araçtan çıkar, çalma komutunu ne yönetir?

Örnek yanıtı gör

Müzik uygulaması dosyayı oynatan yazılımdır. Hoparlör sesi veren donanımdır. İkisi birlikte çalışarak müzik dinlememi sağlar.

5. SINIF BİLİŞİM · 25 / 27

Sıra sende

Ödevlerin için iki düzeyli bir klasör yapısı ve anlamlı bir dosya adı öner.

İpucu: Ders → konu → dosya şeklinde düşün.

Örnek yanıtı gör

Dersler/Bilişim/Görseller içinde su-tasarrufu-v1.png kullanırım. Klasör konuyu, dosya adı ise içeriği ve sürümü gösterir.

5. SINIF BİLİŞİM · 26 / 27

Kendini yokla

İşletim sisteminin görevi hangisidir?

Cihaz kaynaklarını ve uygulama ortamını yönetmek
Kâğıda fiziksel olarak mürekkep basmak
Elektrik kablosunun yerini almak

Örnek yanıtı gör

Cihaz kaynaklarını ve uygulama ortamını yönetmek İşletim sistemi bir yazılımdır ve kaynakları yönetir; yazıcı ya da kablo değildir.

5. SINIF BİLİŞİM · 27 / 27

Dersi kendi cümlenle anlat

Bugün öğrendiğin bir kavramı günlük yaşamdan bir örnekle açıkla. Sonra konu sayfasındaki kısa sorularla bilgini yokla.

Kod Kâşifi bağımsız bir destek kaynağıdır. Planlar ve sunumlar sitedeki konu anlatımlarından hazırlanmıştır. Resmî program ve öğrenme çıktıları için MEB’in Bilişim Teknolojileri ve Yazılım programını inceleyin.