Charles Babbage: bitmeyen makine, süren fikir
Charles Babbage’ın en ünlü makinesi hiç tam bitmedi. Yine de içinde girdi, işlem, bellek ve çıktı vardı. Bilgisayar daha ortada yokken bu düzen düşünülmüştü.
Yazıyı okuAlgoritma bugün kodun içindeki adım listesi gibi kullanılıyor. Kelimenin kendisi ise dokuzuncu yüzyılda Bağdat’ta hesap yöntemleri yazan bir bilginin adından türedi.

Muhammed bin Musa el-Harezmi, 9. yüzyılda Bağdat’taki Beytü’l-Hikme çevresinde çalıştı. Hint rakamlarıyla hesap yapmanın yollarını ve denklem çözmeyi kitaplaştırdı. Bu kitaplar sonra Latinceye çevrildi. Avrupa’da adı Algoritmi biçiminde okundu. Bugün kullandığımız algoritma sözü, o okunuştan gelir. O, bilgisayar programı yazmadı. Yaptığı şey, bir hesabı başkası da tekrar edebilsin diye açık adımlara dökmekti.
El-cebr kelimesi, onun denklem kitabının adında geçer. Cebir sözü buradan Avrupa dillerine geçti. Yani iki tanıdık kelime, aynı kişinin emek verdiği hesap geleneğine bağlanır. Bu, tek bir insanın bütün matematiği icat ettiği anlamına gelmez. Ondan önce de hesap vardı. Onun katkısı, yöntemi yazıya geçirip sonraki kuşaklara taşınabilir kılmaktı.
Bir yöntemi anlatırken “şunu yap, sonra şunu yap” diyebiliyorsan algoritma kuruyorsun. El-Harezmi’nin çağında bu adımlar kâğıttaydı. Bugün aynı fikir bir robota ya da bir programa söylenebilir. Kâşif sorusu: anlattığın adımlar, seni tanımayan biri tarafından da uygulanabiliyor mu?
Bir iş seç: çay demlemek, çanta hazırlamak ya da bir sayıyı ikiye bölmek. Üç ile beş arası adım yaz. Adımları bir arkadaşına ver ve sen konuşmadan yapmasını iste. Takıldığı yeri düzelt. Kâğıda kendi adını yöntem olarak koyma; yöntem, adından bağımsız çalışsın.
KEŞFE DEVAM
Charles Babbage’ın en ünlü makinesi hiç tam bitmedi. Yine de içinde girdi, işlem, bellek ve çıktı vardı. Bilgisayar daha ortada yokken bu düzen düşünülmüştü.
Yazıyı okuBir mesajın ne kadar yer tuttuğunu konuşurken bit deriz. Bu sözü gündelik dile Claude Shannon’ın bilgi kuramı yerleştirdi. O, haberin de ölçülebileceğini gösterdi.
Yazıyı okuİlk hesap makinelerinin bir kısmı, işi değiştirmek için kabloların yeniden takılmasını istiyordu. Programın da veriyle birlikte bellekte durması, makineyi her seferinde sökmeyi gereksiz kıldı.
Yazıyı oku