Ses kaydında konuşma ile arka planı ayırmak
Bir kayıt sınıftaki konuşmayı yakalar, ama sandalye sesi ve koridor uğultusu da kayda karışabilir. İstenen sesle arka plan sesini ayırmayı öğrenebiliriz.
Yazıyı okuNormal bilgisayarlar 0 ya da 1 kullanır. Kuantum bilgisayarlar ikisini aynı anda tutabilir — bu küçük fark her şeyi değiştirir.

Bir bilgisayarın içinde fotoğraflar, oyunlar ve yazılar bitlerle temsil edilir. Bir biti okuduğumuzda 0 veya 1 görürüz. Kuantum bilgisayarda ise kübit adı verilen fiziksel sistemler kullanılır. Kübitin durumu, ölçülmeden önce 0 ve 1 durumlarının süperpozisyonu olabilir. Başlıktaki hem 0 hem 1 ifadesi bu fikrin kısa bir anlatımıdır; ölçüm sırasında ekranda iki ayrı cevap birden belirmez.
Bir kübiti ölçtüğümüzde yine 0 ya da 1 sonucu elde ederiz. Sonuçların olasılıkları, hazırlanan kuantum durumuna bağlıdır. Bu nedenle kübiti, içinde istediğimiz anda bütün cevapları okuyabileceğimiz sihirli bir kutu gibi düşünmek doğru olmaz. Süperpozisyonun özelliği, yalnızca sonucu önceden bilmememiz değildir. Kuantum işlemleri sırasında farklı durumların birbirini nasıl etkileyebildiği de hesaplamanın önemli bir parçasıdır.
On kübitin birlikte oluşturduğu durum, 1024 temel durum üzerinden tarif edilebilir. Bu sayı kulağa büyük gelir; fakat 1024 sonucu bir ölçümde tek tek okuyabileceğimiz anlamına gelmez. On kübiti ölçtüğümüzde, on bitlik bir sonuç dizisi alırız. Çok sayıda durumu temsil edebilmek ile bu durumların bütün bilgilerini bir kerede elde etmek arasında büyük bir fark vardır.
Kuantum algoritmaları bu yüzden yalnızca olasılıkları çoğaltmaya dayanmaz. Girişim denen özellikten yararlanarak bazı sonuçlara katkıları güçlendirebilir, bazılarının katkılarını azaltabilirler. Suya atılan iki taşın dalgalarını düşün: Bazı yerlerde dalgalar birbirini büyütür, bazı yerlerde etkileri azalır. Bu benzetme girişimi hayal etmeye yardım eder; kübitlerin gerçekten bir havuzda yüzen küçük dalgalar olduğu anlamına gelmez.
Bir yarış oyununu açmak, ödevini yazmak ve video izlemek için kuantum bilgisayar kullanman gerekmez. Kuantum hesaplama, uygun algoritmalarla belirli problem türlerinde avantaj sağlayabilir. Bu avantajı her göreve yaymak hatalıdır. Bir yüzücünün suda hızlı olması, bisiklet yarışında da aynı ölçüde hızlı olacağını göstermez. Bilgisayarları karşılaştırırken de hangi işi, hangi koşullarda yaptıklarını sormak gerekir.
Kübitler çevreyle etkileşimlerinden etkilenebilir; işlemlerde hatalar oluşabilir. Bu nedenle araştırmacılar hataları azaltma ve düzeltme üzerinde çalışır. Kullanılan fiziksel teknolojiye göre cihazların çalışma koşulları değişir; bazıları çok düşük sıcaklıklar gerektirir. Gerçek kuantum donanımlarına bulut üzerinden erişmek de mümkündür. Yine de bir sisteme erişebilmek, onun günlük bilgisayarların bütün görevlerini daha iyi yaptığı anlamına gelmez.
Bir gün kuantum bilgisayarlar hakkında şaşırtıcı bir haber gördüğünde hemen en hızlı bilgisayar sonucuna atlama. Hangi problem çözülmüş, sonuç nasıl ölçülmüş ve hangi klasik yöntemle karşılaştırılmış? Bu üç soruyu bir kâğıda yazabilirsin. Haberde bu cevapların bulunmaması, seni araştırmaya davet eden bir boşluktur. Büyük sayıların yanında, hesabın gerçekte ne yaptığını anlamak da en az o kadar önemlidir.
Konuyu keşfetmek için önce olasılık, dalgalar ve basit algoritmalar üzerine düşünmek güzel bir başlangıçtır. Bir simülasyonda kübit ölçümlerinin sonuçlarını incelemek de fikir verebilir; simülasyon ile gerçek kuantum cihazını birbirinden ayırmak gerekir. Bu alanın geleceği için kesin bir tarih söylemektense bugünkü soruları anlamak daha öğreticidir. Merakın en güçlü yanı, etkileyici bir ifadeyi duyunca onun nasıl çalıştığını sormandır.
KEŞFE DEVAM
Bir kayıt sınıftaki konuşmayı yakalar, ama sandalye sesi ve koridor uğultusu da kayda karışabilir. İstenen sesle arka plan sesini ayırmayı öğrenebiliriz.
Yazıyı oku“Bilgisayarcı olacağım” demek, “sporcu olacağım” demeye benzer: Futbolcu da sporcudur, yüzücü de, satranççı da. Bilişim dünyasında da yazılım geliştiriciden siber güvenlik uzmanına, veri bilimciden oyun tasarımcısına onlarca farklı meslek vardır ve her biri bambaşka bir iş yapar. Bu yazıda bir uygulamanın doğuşunu bir hikâye gibi takip ederek bu meslekleri tanıyacak, aralarındaki farkları görecek ve hangisinin sana uygun olabileceğini keşfedeceksin.
Yazıyı okuOn iki yaşında yazdığı bir oyunu bir dergiye sattı, otuzlu yaşlarında bütün parasını iki batmak üzere olan şirkete yatırdı. Elon Musk’ın hikâyesi şanstan çok inatla, hatalardan ders çıkarmakla ve “bu neden bu kadar pahalı?” diye sormakla ilgili. Bu yazıda hayatını, başarılarını, yanlışlarını ve onun çalışma yönteminden senin işine yarayacak dersleri birlikte inceliyoruz.
Yazıyı oku