Kod KâşifiMERAK ET. DENE. KEŞFET.Bir şey öğren

Yayıncı: Kod Kâşifi · Düzeltme bildir

Mark Zuckerberg ve sosyal ağların hızı

Üniversite kampüsünde başlayan bir site, yıllar içinde milyarlarca kişinin haberleştiği bir ağa dönüştü.

Kampüs duyuru panosu, farklı toplulukları birbirine bağlayan geniş ağa dönüşüyor.
Üniversite çevresinde başlayan sosyal ağlar zamanla çok geniş kitlelere ulaştı. Kod Kâşifi için üretilen yapay zekâ illüstrasyonu.

Küçük bir çevreden büyüyen bağlantılar

Sınıfındaki arkadaşlarını gösteren bir çizim yaptığını düşün. Her kişi bir nokta, birbirini tanıyanlar arasındaki ilişki bir çizgi olsun. Bir sosyal ağın en basit resmi buna benzer. Mark Zuckerberg ve kurucu arkadaşlarının 2004'te başlattığı Facebook, önce üniversite çevresindeki insanları buluşturan bir hizmetti. Zamanla fotoğraflar, gruplar ve haber akışı gibi özellikler eklendi. Bir kişinin çok tanınması, büyük bir ürünün tek başına geliştirildiği anlamına gelmez.

2021'de Facebook şirketi Meta markasını duyurdu. Burada şirket ile uygulamayı ayırmak işe yarar: Şirketin adının değişmesi, Facebook uygulamasının adının Meta olduğu anlamına gelmiyordu. Bir yayınevinin adı ile yayımladığı derginin adı gibi düşünebilirsin. Instagram ve WhatsApp da bu şirketin uygulamaları arasındadır. Teknoloji haberlerini okurken hangi ürünün, hangi kuruluşun veya hangi özelliğin anlatıldığını kontrol etmek karışıklığı azaltır.

Bir mesaj neden bu kadar hızlı yayılır?

Bir arkadaşın bir bilgiyi üç kişiye, onların her biri başka üç kişiye gönderirse mesaj kısa sürede yeni çevrelere ulaşabilir. Gerçek ağlarda herkes paylaşmaz, aynı kişi mesajı birkaç kez de görebilir. Yine de bu örnek, yayılmanın neden hızlı olabildiğini anlatır. Hız, bilginin doğru olduğuna dair kanıt değildir. Çok paylaşılan yanlış bir haber de aynı bağlantıları kullanarak uzaklara gidebilir.

Diyelim okulun yarın kapalı olduğunu söyleyen bir görsel gördün. Yüzlerce beğeni yerine, duyurunun nereden geldiğine ve hangi tarihi taşıdığına bakmak daha işe yarar. Eski bir duyuru yeniden dolaşıma girmiş olabilir. Haberin ekran görüntüsünü görmekle okulun güncel açıklamasını okumak aynı şey değildir. Paylaşmadan önce güvenilir kaynağı kontrol etmek, ağdaki bir sonraki kişinin yanlış bilgiyle hareket etmesini önleyebilir.

Kalabalık bir meydanda neyi paylaşırdın?

Sosyal ağlar uzaktaki yakınlarla haberleşmeyi ve ortak ilgi alanları bulmayı kolaylaştırabilir. Ancak paylaşımın kimlere ulaştığını düşünmek gerekir. Bir fotoğrafın arkasındaki okul adı veya günlük güzergâhın, açıklamasında söylemediğin bilgileri de gösterebilir. Görseli göndermeden önce kendine şu soruyu sor: Bunu tanımadığım insanların bulunduğu bir meydanda anlatır mıydım? Cevap tereddütlü geliyorsa paylaşımı daraltmak veya hiç göndermemek iyi bir seçenek olabilir.

Ağa katılmak kadar durabilmek de önemli

Hesap açmadan önce hizmetin yaş kurallarını bir büyüğünle incele; yaşını değiştirerek bu kuralları aşmaya çalışma. Rahatsız edici bir ileti geldiğinde cevap yetiştirmek zorunda değilsin. Uygun biçimde engelleme ve bildirme seçeneklerinden yararlanıp güvendiğin bir yetişkinden yardım alabilirsin. Bildirimleri de her an kontrol etmek gerekmez. Bir ağın hayatını kolaylaştırmasını sağlayan şey, içinde kaç kişi olduğu kadar senin ona ayırdığın zamanı ve paylaşım sınırlarını yönetebilmen olur.

Kaynaklar ve ileri okuma

KEŞFE DEVAM

Bir sonraki merakın ne?

Konuşma dalgası sandalye ve koridor seslerinden ayrılıp mikrofona daha belirgin ulaşıyor.
6 dk okumaYeni keşif

Ses kaydında konuşma ile arka planı ayırmak

Bir kayıt sınıftaki konuşmayı yakalar, ama sandalye sesi ve koridor uğultusu da kayda karışabilir. İstenen sesle arka plan sesini ayırmayı öğrenebiliriz.

Yazıyı oku
Lacivert arka planda birbirine çizgilerle bağlı meslek simgeleri: kod parantezi, kalkan, grafik, beyin devresi, oyun kolu, sunucu ve kalem.
12 dk okumaYeni keşif

Bilgisayar meslekleri haritası: kim ne yapar, aralarındaki fark ne?

“Bilgisayarcı olacağım” demek, “sporcu olacağım” demeye benzer: Futbolcu da sporcudur, yüzücü de, satranççı da. Bilişim dünyasında da yazılım geliştiriciden siber güvenlik uzmanına, veri bilimciden oyun tasarımcısına onlarca farklı meslek vardır ve her biri bambaşka bir iş yapar. Bu yazıda bir uygulamanın doğuşunu bir hikâye gibi takip ederek bu meslekleri tanıyacak, aralarındaki farkları görecek ve hangisinin sana uygun olabileceğini keşfedeceksin.

Yazıyı oku
Gün batımında çatıda oturan bir genç, denizdeki platforma dik olarak inen bir roketi izliyor; defterinin yanında küçük bir elektrikli otomobil maketi var.
9 dk okumaYeni keşif

Elon Musk: üç kez düşen roketten Mars hayaline

On iki yaşında yazdığı bir oyunu bir dergiye sattı, otuzlu yaşlarında bütün parasını iki batmak üzere olan şirkete yatırdı. Elon Musk’ın hikâyesi şanstan çok inatla, hatalardan ders çıkarmakla ve “bu neden bu kadar pahalı?” diye sormakla ilgili. Bu yazıda hayatını, başarılarını, yanlışlarını ve onun çalışma yönteminden senin işine yarayacak dersleri birlikte inceliyoruz.

Yazıyı oku