Ses kaydında konuşma ile arka planı ayırmak
Bir kayıt sınıftaki konuşmayı yakalar, ama sandalye sesi ve koridor uğultusu da kayda karışabilir. İstenen sesle arka plan sesini ayırmayı öğrenebiliriz.
Yazıyı okuBaşka bir gezegende uçmak için özel bir atmosfer, özel bir yazılım ve özel bir cesaret gerekir.

Bir helikopterin uçmasını izlemek kolaydır; onu Mars’a gönderip kaldırmak çok daha başka bir problemdir. Ingenuity, 19 Nisan 2021’de Mars’ta ilk motorlu ve kontrollü uçuşunu gerçekleştirdi. Perseverance keşif aracıyla gezegene ulaşan bu küçük helikopter, önce bir teknoloji denemesiydi. Amaç, başka bir dünyanın atmosferinde böyle bir aracın uçup uçamayacağını gerçek koşullarda görmekti.
Mars’ın atmosferi Dünya’nınkinden çok daha seyrektir. Pervane döndüğünde havayla etkileşerek kaldırma kuvveti oluşturur; seyrek atmosferde bu işi yapmak zorlaşır. Ingenuity’nin hafifliği, rotor tasarımı ve hızlı dönüşü bu probleme verilen mühendislik cevaplarıydı. Bir aracı küçültmek tek başına yeterli değildir. Enerji, denge, dayanıklılık ve uçuş kontrolü gibi parçaların birlikte çalışması gerekir; biri eksik kaldığında bütün plan etkilenebilir.
Dünya ile Mars arasındaki iletişim anında gerçekleşmez. Bu yüzden mühendisler helikopterin her hareketini canlı bir oyun kumandasıyla yönetemezdi. Uçuş planları gönderiliyor, araç uçuş sırasında sensörlerinden aldığı bilgilerle kendi kontrol işlemlerini yapıyordu. Özerk olmak, rastgele istediği yere gitmek değildi. Önceden belirlenen hedeflere ve yazılımın kurallarına göre, çevresindeki değişikliklere zamanında cevap verebilmek demekti.
Düşün ki yerdeki bir taşın yanından geçtiğini anlamak için kameranın gördüklerini karşılaştıran bir sistemin var. Yüzeyde belirgin ayrıntılar olduğunda hareketi kestirmek kolaylaşabilir; birbirine benzeyen geniş kum alanlarında iş zorlaşabilir. Ingenuity’nin deneyimi, yalnızca motorların gücünün değil, yazılımın hangi görüntülerden anlam çıkarabildiğinin de uçuşta önemli olduğunu gösterdi. Bir robot için görmek, fotoğraf çekmekten fazlasını gerektirir.
Ingenuity için başlangıçta en fazla beş deneysel uçuş planlanmıştı. Araç beklentileri aşarak toplam 72 uçuş yaptı ve havadan keşfin gelecekteki görevlerde nasıl kullanılabileceğine dair bilgi sağladı. Son uçuşu 18 Ocak 2024’te gerçekleşti. Uçuş sonrasında rotor kanatlarında tespit edilen hasar nedeniyle artık uçabilecek durumda değildi; NASA, uçuş görevinin tamamlandığını 25 Ocak 2024’te duyurdu.
Bu son, önceki başarıları silmez. Mühendislikte bir deneyin değeri yalnızca ne kadar uzun sürdüğüyle ölçülmez; hangi sorulara cevap verdiği de önemlidir. Ingenuity, Mars’ta motorlu uçuşun mümkün olduğunu gösterdi. Uçuşların ardından gelen görüntüler ve ölçümler, tasarımın güçlü yanlarını ve sınırlarını inceleme fırsatı sundu. Gelecekte yapılacak araçlar için bazen sorunsuz bir deneme, bazen de bir arızanın dikkatli incelenmesi yol gösterir.
NASA’nın uçuş kayıtlarını incelerken sayıların yanında birimlere de dikkat et. Uçuş süresi saniye, kat edilen mesafe metre olarak verilebilir. En uzun uçuş, bütün uçuşların ortalaması değildir. Ortalamayı bulmak için seçtiğin uçuşların sürelerini toplar, kaç uçuş seçtiysen o sayıya bölersin. Yalnızca en büyük süreyi toplam uçuş sayısına bölmek, anlamlı bir ortalama vermez.
Örneğin tamamen hayalî üç uçuşun 40, 50 ve 60 saniye sürdüğünü düşün. Toplam 150 saniyeyi üçe böldüğünde ortalama 50 saniye olur. En uzun uçuş ise 60 saniyedir. Bu sayılar Ingenuity’nin gerçek kayıtları değildir; tabloyu nasıl okuyacağını gösteren küçük bir örnektir. Gerçek incelemende NASA’dan seçtiğin satırları ve kaynağı not ederek örnek ile ölçülmüş veriyi birbirinden ayırabilirsin.
Bu hikâyenin en güzel yanı, alışılmış bir fikrin yeni bir ortamda yeniden sınanmasıdır. Dünya’da helikopterlerin uçtuğunu biliyoruz; peki Mars’ın seyrek havasında aynı yaklaşımı nasıl uyarlayabiliriz? Ingenuity’nin arkasındaki ekip bu soruyu motorlar, sensörler ve kodlarla araştırdı. Sen de bir tasarımı incelerken yalnızca neye benzediğine değil, hangi problemi çözmek için o biçimde yapıldığına bakabilirsin.
KEŞFE DEVAM
Bir kayıt sınıftaki konuşmayı yakalar, ama sandalye sesi ve koridor uğultusu da kayda karışabilir. İstenen sesle arka plan sesini ayırmayı öğrenebiliriz.
Yazıyı oku“Bilgisayarcı olacağım” demek, “sporcu olacağım” demeye benzer: Futbolcu da sporcudur, yüzücü de, satranççı da. Bilişim dünyasında da yazılım geliştiriciden siber güvenlik uzmanına, veri bilimciden oyun tasarımcısına onlarca farklı meslek vardır ve her biri bambaşka bir iş yapar. Bu yazıda bir uygulamanın doğuşunu bir hikâye gibi takip ederek bu meslekleri tanıyacak, aralarındaki farkları görecek ve hangisinin sana uygun olabileceğini keşfedeceksin.
Yazıyı okuOn iki yaşında yazdığı bir oyunu bir dergiye sattı, otuzlu yaşlarında bütün parasını iki batmak üzere olan şirkete yatırdı. Elon Musk’ın hikâyesi şanstan çok inatla, hatalardan ders çıkarmakla ve “bu neden bu kadar pahalı?” diye sormakla ilgili. Bu yazıda hayatını, başarılarını, yanlışlarını ve onun çalışma yönteminden senin işine yarayacak dersleri birlikte inceliyoruz.
Yazıyı oku