Kod KâşifiMERAK ET. DENE. KEŞFET.Bir şey öğren

Yayıncı: Kod Kâşifi · Düzeltme bildir

Sam Altman: ChatGPT’nin arkasındaki girişimci ve yapay zekânın “kurucuları”

“Yapay zekâyı kim icat etti?” sorusunun tek bir cevabı yok. Ama Kasım 2022’de ChatGPT çıktığında, dünyanın büyük kısmı bu teknolojiyle tek bir şirket ve tek bir isim üzerinden tanıştı: OpenAI ve Sam Altman. Bu yazıda Altman’ın hikâyesini, ilk girişiminin neden tutmadığını, yönetim kurulunun onu kovduğu beş günü ve yapay zekânın gerçek “kurucuları”nı anlatıyoruz.

Gece bir kütüphanede tablet tutan bir gencin üzerinde, yıldız takımyıldızına benzeyen parlak bir yapay sinir ağı süzülüyor.
Yapay zekâ, yetmiş yılı aşan ortak bir bilim emeğinin ürünü. Kod Kâşifi için üretilen yapay zekâ illüstrasyonu.

Önce bir düzeltme: Yapay zekânın tek bir kurucusu yok

Sam Altman’dan önce bir şeyi netleştirelim: Yapay zekâyı tek bir kişi kurmadı ya da icat etmedi. Bu, yüzlerce bilim insanının yetmiş yılı aşan ortak emeği.

• 1950’de Alan Turing, “Makineler düşünebilir mi?” sorusunu sordu ve bugün Turing Testi dediğimiz düşünce deneyini önerdi.

• 1956’da John McCarthy, Marvin Minsky, Claude Shannon ve arkadaşları Dartmouth’ta bir yaz çalıştayı düzenledi. “Yapay zekâ” adı bu çalıştayın önerisinde kullanıldı. Bu yüzden McCarthy’ye çoğu zaman “yapay zekânın babası” denir.

• Sonraki on yıllarda Geoffrey Hinton, Yann LeCun ve Yoshua Bengio gibi araştırmacılar, beyinden esinlenen yapay sinir ağlarını herkes vazgeçmişken yıllarca geliştirdi. Bu üçlü 2018’de bilgisayar biliminin en büyük ödülü sayılan Turing Ödülü’nü aldı. Hinton 2024’te Nobel Fizik Ödülü’nü de kazandı.

• 2017’de Google’daki bir ekibin yayımladığı “Transformer” mimarisi, bugünkü büyük dil modellerinin temelini oluşturdu.

Sam Altman bir yapay zekâ bilim insanı değil. O, bu bilimi milyonlarca insanın kullanabileceği bir ürüne dönüştüren şirketin yöneticisi ve kurucularından biri. Bu ayrım önemli; çünkü yapay zekâ alanında başarılı olmanın tek yolu girişimci olmak değil. Araştırmacı, mühendis, tasarımcı ya da öğretmen olarak da bu hikâyenin parçası olabilirsin.

Sekiz yaşında bir Macintosh

Samuel Altman 22 Nisan 1985’te Chicago’da doğdu ve St. Louis’de büyüdü. Sekiz yaşındayken ailesi ona bir Apple Macintosh aldı. Bilgisayarı söküp takmayı, programlamayı öğrendi.

Gençlik yıllarında internet onun için dünyaya açılan bir pencereydi. Altman ergenlik döneminde, kendini ifade etmenin ve benzer insanlarla tanışmanın yolunu internette bulduğunu anlatır. Bilgisayar ve internet, onun için hem bir oyuncak hem de bir öğretmen oldu.

Stanford’u bırakıp ilk girişim: Loopt

Altman 2003’te Stanford Üniversitesi’nde bilgisayar bilimi okumaya başladı. İki yıl sonra, 19 yaşında okulu bıraktı ve arkadaşlarıyla birlikte Loopt adında bir uygulama kurdu. Loopt, telefonla arkadaşlarının nerede olduğunu görmeni sağlayan bir konum paylaşma uygulamasıydı. Bu fikir, akıllı telefonlar bile yaygınlaşmadan önceydi.

Loopt, yeni girişimlere küçük bir yatırım ve danışmanlık veren Y Combinator’ın ilk dönemine kabul edildi. Altman o yıllarda telefon şirketleriyle anlaşmalar yapmayı başardı, yatırımcılardan para topladı. Ama Loopt beklendiği kadar kullanıcı bulamadı. 2012’de şirket satıldı; satış fiyatı, şirkete yatırılan paradan pek fazla değildi.

Yani Altman’ın ilk büyük denemesi, büyük ölçüde başarısız oldu. Kendisi sonradan bundan çıkardığı dersi şöyle anlatır: İnsanların gerçekten istemediği bir şeyi zorla sevdiremezsin. Bir ürün yaparken en önemli soru, insanların onu gerçekten isteyip istemediğidir.

Girişimcilerin öğretmeni: Y Combinator

Loopt’tan sonra Altman yatırımcılığa yöneldi. 2014’te, 28 yaşında, Y Combinator’ın başkanı oldu. Burada yüzlerce genç girişimciyle çalıştı, onların fikirlerini dinledi, hangi fikirlerin büyüyüp hangilerinin büyümediğini yakından gördü. Bu dönemde yaptığı yatırımlar onun servetinin önemli bir kaynağı oldu.

Altman bu yıllarda girişimcilik üzerine çok okunan yazılar yazdı. Çok sayıda başarılı ve başarısız girişimi yakından görmek, ona hangi davranışların fark yarattığı konusunda geniş bir bakış kazandırdı.

2015: OpenAI’ın kuruluşu

Aralık 2015’te Altman, aralarında Elon Musk, Greg Brockman ve Ilya Sutskever’in de bulunduğu bir grupla birlikte OpenAI’ı kurdu. OpenAI başta kâr amacı gütmeyen bir araştırma kuruluşuydu. Amacı, insan seviyesinde ya da daha yetenekli yapay zekânın, yani “genel yapay zekâ”nın, bütün insanlığa fayda sağlamasını hedeflemekti.

Ama büyük yapay zekâ modellerini eğitmek inanılmaz pahalıydı. Binlerce özel çip ve çok büyük veri merkezleri gerekiyordu. 2019’da OpenAI, yatırım alabilmek için kâr payını sınırlayan yeni bir yapı kurdu ve Microsoft’tan büyük bir yatırım aldı. Altman da aynı yıl OpenAI’ın genel müdürü oldu.

OpenAI ilk yıllarında video oyunları oynayan yapay zekâlar ve robot elleri gibi projeler üzerinde çalıştı. Ardından GPT adını verdikleri dil modellerine odaklandı: GPT-2 (2019), GPT-3 (2020)...

30 Kasım 2022: ChatGPT

OpenAI, Kasım 2022’de bir dil modelini herkesin kullanabileceği basit bir sohbet sayfasına koydu: ChatGPT. Şirket içinde bunun küçük bir “araştırma önizlemesi” olacağı düşünülüyordu.

Beklenmedik bir şey oldu. ChatGPT beş günde bir milyon kullanıcıya ulaştı, iki ayda yaklaşık yüz milyon kullanıcı tahmin edildi. O güne kadar bu kadar hızlı büyüyen bir uygulama görülmemişti. Bir anda okullar, şirketler ve hükümetler yapay zekâyı konuşmaya başladı.

ChatGPT’nin başarısının arkasında yıllarca süren araştırma vardı. Ama asıl fark yaratan şey, bu teknolojiyi bir sohbet kutusu kadar basit hâle getirmekti. Bu, Steve Jobs’un “sadelik” dersini hatırlatıyor.

Kovulduğu beş gün

17 Kasım 2023’te OpenAI’ın yönetim kurulu, Altman’ın kurula karşı “tutarlı biçimde açık sözlü olmadığını” söyleyerek onu görevden aldı. Haber teknoloji dünyasında deprem etkisi yarattı.

Ardından olağanüstü bir şey oldu: OpenAI çalışanlarının neredeyse tamamı, Altman geri dönmezse şirketten ayrılabileceklerini bildiren bir mektup imzaladı. Beş gün içinde Altman genel müdür olarak geri döndü ve yönetim kurulu büyük ölçüde değişti.

Bu olay farklı şekillerde yorumlandı. Bazıları bunu bir liderin ekibinin desteğini kazanmasının örneği olarak gördü. Bazıları ise yapay zekâ gibi güçlü bir teknolojiyi geliştiren şirketlerin nasıl denetlenmesi gerektiği konusunda ciddi soruların hâlâ cevapsız olduğunu gösterdiğini söyledi. İki bakış açısını da düşünmek önemli.

Tartışmalar ve sorumluluk

Altman ve OpenAI çok sayıda tartışmanın da merkezinde. Yapay zekâ modellerini eğitmek için kullanılan metinlerin ve görsellerin telif hakları, şirketin kâr amacı gütmeyen yapısından uzaklaşması, yapay zekânın işleri ve eğitimi nasıl etkileyeceği, sahte bilgi üretme riski sürekli tartışılıyor. OpenAI’ı birlikte kurduğu bazı kişiler de, aralarında Elon Musk olmak üzere, sonradan şirketi eleştirdi.

Altman’ın kendisi de yapay zekânın riskleri konusunda uyarılar yapıyor ve hükümetlerin bu alanı düzenlemesi gerektiğini söylüyor. Yapay zekâ çağında büyüyen bir öğrenci olarak senin için en önemli ders şu olabilir: Yapay zekânın verdiği cevapları sorgula, kaynağını kontrol et ve onu düşünmenin yerine değil, düşünmene yardımcı olan bir araç olarak kullan.

Altman’ın başarı üzerine yazdıkları

Altman 2019’da başarılı insanlarda gördüğü ortak özellikleri anlatan bir yazı yayımladı. Bu yazıdaki fikirlerden bazılarını kendi cümlelerimizle özetleyelim:

• Kendini “bileşik faizle” büyüt. Her yıl biraz daha iyi olmak, yıllar içinde çok büyük bir farka dönüşür. Öğrendiğin her şey bir sonrakini öğrenmeyi kolaylaştırır.

• Kendine inan, ama gerçeklerle sına. Kimsenin inanmadığı fikirlerin peşinden gitmek için kendine güven gerekir; ama dışarıdan gelen eleştiriyi de dinlemelisin.

• Bağımsız düşünmeyi öğren. Herkesin söylediğini tekrar etmek kolaydır; asıl değerli olan, kendi sonucuna ulaşabilmektir.

• Anlatmayı öğren. Bir fikrin ne kadar iyi olursa olsun, başkalarını ikna edemezsen büyümez.

• Odaklan. Önemli olan birkaç şeyi seç, kalanına “hayır” de.

• Sıkı çalış, ama akıllıca. Doğru yöne yapılan çalışma, yanlış yöne yapılan çok daha fazla çalışmadan değerlidir.

Sen nasıl başlayabilirsin?

1. Yapay zekânın nasıl çalıştığını öğren. Sitemizdeki yapay zekâ yazılarıyla başlayabilirsin. Bir modelin “bildiği” şeyin aslında örneklerden öğrendiği kalıplar olduğunu anlamak, onu daha bilinçli kullanmanı sağlar.

2. Matematik ve programlama temelini güçlendir. Yapay zekânın kalbinde olasılık, istatistik ve doğrusal cebir var. Python gibi sade bir dille başlayabilirsin.

3. Küçük bir ürün yap ve kullanıcısına sor. Loopt’un dersi: İnsanların gerçekten isteyip istemediğini erkenden öğren.

4. Yapay zekâyı dürüst kullan. Ödevini yaptırmak yerine, anlamadığın bir konuyu açıklatmak için kullan. Verdiği bilgiyi başka bir kaynaktan kontrol et.

5. Her gün biraz büyü. Altman’ın “bileşik faiz” fikri senin için şu demek: Her gün 20 dakika kod, her hafta bir kitap bölümü. Bir yıl sonra bambaşka bir yerde olursun.

Sam Altman’ın hikâyesi bize şunu söylüyor: İlk girişimin başarısız olabilir, hatta bir gün kendi şirketinden kovulabilirsin. Ama öğrenmeyi bırakmayan ve doğru zamanda doğru ekibi kuran biri, dünyanın konuştuğu bir teknolojinin merkezinde yer alabilir.

Kaynaklar ve ileri okuma

KEŞFE DEVAM

Bir sonraki merakın ne?

Konuşma dalgası sandalye ve koridor seslerinden ayrılıp mikrofona daha belirgin ulaşıyor.
6 dk okumaYeni keşif

Ses kaydında konuşma ile arka planı ayırmak

Bir kayıt sınıftaki konuşmayı yakalar, ama sandalye sesi ve koridor uğultusu da kayda karışabilir. İstenen sesle arka plan sesini ayırmayı öğrenebiliriz.

Yazıyı oku
Lacivert arka planda birbirine çizgilerle bağlı meslek simgeleri: kod parantezi, kalkan, grafik, beyin devresi, oyun kolu, sunucu ve kalem.
12 dk okumaYeni keşif

Bilgisayar meslekleri haritası: kim ne yapar, aralarındaki fark ne?

“Bilgisayarcı olacağım” demek, “sporcu olacağım” demeye benzer: Futbolcu da sporcudur, yüzücü de, satranççı da. Bilişim dünyasında da yazılım geliştiriciden siber güvenlik uzmanına, veri bilimciden oyun tasarımcısına onlarca farklı meslek vardır ve her biri bambaşka bir iş yapar. Bu yazıda bir uygulamanın doğuşunu bir hikâye gibi takip ederek bu meslekleri tanıyacak, aralarındaki farkları görecek ve hangisinin sana uygun olabileceğini keşfedeceksin.

Yazıyı oku
Gün batımında çatıda oturan bir genç, denizdeki platforma dik olarak inen bir roketi izliyor; defterinin yanında küçük bir elektrikli otomobil maketi var.
9 dk okumaYeni keşif

Elon Musk: üç kez düşen roketten Mars hayaline

On iki yaşında yazdığı bir oyunu bir dergiye sattı, otuzlu yaşlarında bütün parasını iki batmak üzere olan şirkete yatırdı. Elon Musk’ın hikâyesi şanstan çok inatla, hatalardan ders çıkarmakla ve “bu neden bu kadar pahalı?” diye sormakla ilgili. Bu yazıda hayatını, başarılarını, yanlışlarını ve onun çalışma yönteminden senin işine yarayacak dersleri birlikte inceliyoruz.

Yazıyı oku