Ses kaydında konuşma ile arka planı ayırmak
Bir kayıt sınıftaki konuşmayı yakalar, ama sandalye sesi ve koridor uğultusu da kayda karışabilir. İstenen sesle arka plan sesini ayırmayı öğrenebiliriz.
Yazıyı okuÜniversiteyi bir dönem sonra bıraktı, ama gizlice girdiği bir hat sanatı dersi yıllar sonra bilgisayarların yazı tiplerini değiştirdi. Kurduğu şirketten kovuldu, on iki yıl sonra onu batmaktan kurtarmak için geri döndü. Steve Jobs’un hayatını, tasarıma olan tutkusunu, sert yanlarını ve “noktaları birleştirmek” fikrini anlatıyoruz.

Steve Jobs 24 Şubat 1955’te San Francisco’da doğdu ve doğumundan kısa süre sonra Paul ve Clara Jobs çifti tarafından evlat edinildi. Babası Paul, makinelerle ve arabalarla uğraşan, eli işe yatkın bir adamdı. Garajda Steve’e kendi küçük çalışma tezgâhını ayırdı ve ona bir şeyleri sökmeyi, tamir etmeyi öğretti.
Jobs, babasından duyduğu bir öğüdü hayatı boyunca unutmadı: İyi bir marangoz, dolabın kimsenin görmeyeceği arka yüzünü de özenle yapar. Yıllar sonra Apple bilgisayarlarının içindeki devre kartlarının bile düzgün ve güzel görünmesini istemesi bu öğütten geliyordu.
Jobs, Silikon Vadisi denen bölgede büyüdü. Komşuları arasında mühendisler vardı. Lisede elektroniğe ilgi duydu, mühendislerin anlattığı her şeyi dinledi.
Jobs 1971’de ortak bir arkadaşları aracılığıyla Steve Wozniak ile tanıştı. Wozniak ondan birkaç yaş büyüktü ve gerçek bir elektronik dâhisiydi. Devreleri olabilecek en az parçayla tasarlamayı bir oyun gibi görürdü.
İkisi birbirini harika tamamlıyordu: Wozniak makineyi tasarlıyordu, Jobs ise o makineden insanların ne isteyeceğini, nasıl satılacağını ve nasıl görüneceğini düşünüyordu. Apple’ın hikâyesi bu ikilinin hikâyesidir. Jobs’un bütün başarısını tek başına ona vermek, Wozniak’a haksızlık olur.
Jobs 1972’de Oregon’daki Reed College’a başladı. Ama ailesinin tüm birikimini okul ücretine harcadığını görünce ve ne yapmak istediğini bilmediği için bir dönem sonra resmi olarak okulu bıraktı. Yine de kampüsten ayrılmadı; bir süre zorunlu derslere değil, ilgisini çeken derslere misafir öğrenci olarak girdi.
Bunlardan biri hat sanatı (kaligrafi) dersiydi. Harflerin arasındaki boşlukları, farklı yazı tiplerini, güzel tipografinin inceliklerini öğrendi. O sırada bunun bir gün işine yarayacağını hiç düşünmüyordu.
On yıl sonra ilk Macintosh’u tasarlarken bu ders aklına geldi. Macintosh, birden fazla güzel yazı tipi ve düzgün harf aralıkları sunan ilk yaygın bilgisayarlardan biri oldu. Jobs bu hikâyeyi 2005’teki ünlü Stanford konuşmasında anlattı: Noktaları ileriye bakarak birleştiremezsin, ancak geriye baktığında birleştirebilirsin. Yani bugün öğrendiğin ve “ne işime yarayacak?” dediğin bir şey, yıllar sonra beklemediğin bir yerde karşına çıkabilir.
Wozniak kendi kullanmak için bir bilgisayar devresi tasarlamıştı. Jobs bunu satabileceklerini düşündü. 1976’da Apple’ı kurdular. Gereken parayı toplamak için Jobs minibüsünü, Wozniak ise programlanabilir hesap makinesini sattı.
Yerel bir bilgisayar dükkânı, Apple I’den 50 tane sipariş etti; ama sadece devre kartı değil, kullanıma hazır, monte edilmiş bilgisayar istiyordu. Jobs’un ailesinin evinde, arkadaşları ve kardeşinin yardımıyla kartları monte ettiler. Garaj hikâyesi buradan geliyor.
Asıl büyük başarı 1977’de çıkan Apple II oldu. Plastik kasası, renkli görüntüsü ve kolay kullanımıyla sadece meraklılar değil, okullar, aileler ve küçük işletmeler için tasarlanmıştı. Apple II yıllarca satıldı ve Apple’ı büyük bir şirkete dönüştürdü. Apple 1980’de borsaya açıldığında Jobs yirmi beş yaşındaydı ve çok zengin olmuştu.
1979’da Jobs, Xerox şirketinin araştırma merkezinde fare ile kullanılan ve ekranda pencereler, simgeler olan bir bilgisayar gördü. Bilgisayarların geleceğinin bu olduğunu hemen anladı. Bu fikirleri geliştirerek 1984’te Macintosh’u tanıttı. Mac, fareyle kullanılan grafik arayüzü sıradan insanlara ulaştıran ilk bilgisayarlardan biriydi.
Ama Mac pahalıydı ve beklendiği kadar satmadı. Jobs da şirket içinde çok zor bir yöneticiydi; ekiplerine sert davranıyor, kararlarını dayatıyordu. 1985’te Apple’ın yönetim kurulu, şirketi yöneten kişinin yanında yer aldı ve Jobs görevinden alındı. Otuz yaşında, kendi kurduğu şirketten kovulmuştu.
Jobs bu dönemi yıllar sonra şöyle anlattı: Kovulmak o anda çok acı vericiydi, ama hayatındaki en iyi şeylerden biri oldu. Başarılı olmanın ağırlığının yerini yeniden başlamanın hafifliği almıştı.
Jobs Apple’dan ayrıldıktan sonra NeXT adında yeni bir bilgisayar şirketi kurdu. NeXT bilgisayarları çok güçlü ve şıktı ama çok pahalıydı, az sattı. Yine de önemli bir şey başardı: NeXT için yazılan işletim sistemi çok ileri bir yazılımdı. Hatta ilk web tarayıcısı ve ilk web sunucusu, Tim Berners-Lee tarafından bir NeXT bilgisayarında yazıldı.
Aynı yıllarda Jobs, bir film şirketinin bilgisayar grafikleri bölümünü satın aldı. Bu küçük ekibin adı Pixar’dı. Yıllarca para kaybettiler; Jobs şirketi ayakta tutmak için kendi cebinden para koydu. 1995’te Pixar, tamamen bilgisayarda yapılmış ilk uzun metrajlı animasyon filmi olan Oyuncak Hikâyesi’ni çıkardı. Film büyük başarı oldu ve Pixar borsaya açıldı. Jobs’un servetinin büyük bir kısmı aslında Apple’dan değil, Pixar’dan geldi.
Yani “kayıp yıllar” sandığımız dönem, onun hayatının en verimli dönemlerinden biriydi.
1990’ların ortasında Apple çok kötü durumdaydı ve batmasına aylar kaldığı söyleniyordu. Şirketin yeni bir işletim sistemine ihtiyacı vardı. 1996’nın sonunda Apple, NeXT’i satın aldı ve Jobs geri döndü. Kısa süre sonra yeniden şirketin başına geçti.
İlk işi ürün sayısını azaltmak oldu. Apple o sırada onlarca farklı model satıyordu. Jobs bir tahtaya dört kutulu bir tablo çizdi: masaüstü ve taşınabilir, ev kullanıcısı ve profesyonel. Apple bu dört ürüne odaklanacaktı. Ona göre odaklanmak, neye “evet” dediğin değil, neye “hayır” dediğindi.
1998’de renkli, şeffaf kasalı iMac çıktı ve büyük ilgi gördü. Ardından 2001’de iPod, 2003’te iTunes müzik mağazası, 2007’de iPhone, 2010’da iPad geldi. iPhone’u tanıtırken bir telefonu, bir müzik çaları ve bir internet cihazını tek bir aletin içinde birleştirdiklerini anlattı. Telefonların hayatımızdaki yeri o günden sonra değişti.
Jobs 2003’te nadir görülen bir pankreas kanseri olduğunu öğrendi. Hastalığa rağmen çalışmaya devam etti. 2011’de görevini Tim Cook’a bıraktı ve aynı yıl, 5 Ekim 2011’de, 56 yaşında hayatını kaybetti.
2005’teki Stanford konuşmasında öğrencilere üç hikâye anlatmıştı: noktaları birleştirmek, sevdiğin şeyi bulmak ve hayatın sınırlı olduğunu hatırlamak. Konuşmasını bir gençlik dergisinin son sayısının arka kapağındaki kısa bir veda cümlesiyle bitirdi: “Aç kalın, budala kalın.” Yani hiçbir zaman yeterince bildiğini düşünme, merakını ve cesaretini koru.
Jobs’un hikâyesi çoğu zaman bir kahraman hikâyesi gibi anlatılır. Ama birlikte çalıştığı pek çok kişi onun çok sert, sabırsız ve bazen haksız olduğunu söyledi. Çalışanlarının işini herkesin önünde küçümsediği, başkalarının fikirlerini kendi fikriymiş gibi sunduğu anlatılır. Özel hayatında da hataları oldu; ilk kızının babası olduğunu uzun süre kabul etmedi ve bundan sonradan pişmanlık duydu.
Bundan çıkarılacak ders şu: Bir insanın yaratıcı başarısı, sertliğini haklı çıkarmaz. Jobs’tan tasarım ve odaklanma konusunda çok şey öğrenebilirsin; ama arkadaşlarına ve ekibine nazik olmak, iyi işin önünde bir engel değildir.
• Teknolojiyle sanatı birleştir. Jobs, Apple’ı teknoloji ile insan bilimlerinin kesiştiği yerde tanımlardı. Kod kadar tasarım, müzik ve yazı da önemlidir.
• Sadeleştir. Bir ürünü daha iyi yapmanın yolu çoğu zaman bir şey eklemek değil, gereksiz olanı çıkarmaktır.
• Görünmeyen yere de özen göster. Dolabın arka yüzü, kodun içindeki açıklamalar, projenin dosya düzeni…
• Az şeye odaklan. Her şeyi yapmaya çalışan hiçbir şeyi iyi yapamaz.
• Kullanıcıyı düşün. Jobs ürünleri teknik özelliklerden önce insanın onu nasıl kullanacağını düşünerek tasarlardı.
1. Farklı alanlarda dersler dene. Resim, müzik, tasarım, bir dil… Jobs’un hat sanatı dersi gibi, bugün ilgini çeken bir şey yarın bir projende işine yarayabilir.
2. Bir ürünü sadeleştir. Kullandığın bir uygulamayı düşün. Hangi düğmeler gereksiz? Kâğıt üzerinde daha sade bir tasarım çiz.
3. Ekip arkadaşını bul. Senin bir Wozniak’ın, ya da sen birinin Wozniak’ı olabilirsin. Güçlü yanlarınızı birleştirin.
4. Başarısızlığı yeni başlangıç olarak gör. Bir yarışmada ya da projede istediğin olmadıysa, Jobs’un kovulduktan sonra Pixar’ı büyüttüğünü hatırla.
5. Sevdiğin şeyi ara. Jobs’a göre büyük iş çıkarmanın yolu yaptığın işi sevmektir. Henüz bulamadıysan aramaya devam et.
Steve Jobs’un hikâyesi bize şunu söylüyor: Hayatın en kötü anlarından biri, en iyi dönemin başlangıcı olabilir. Ve bugün öğrendiğin her şey bir gün başka bir noktayla birleşecek.
KEŞFE DEVAM
Bir kayıt sınıftaki konuşmayı yakalar, ama sandalye sesi ve koridor uğultusu da kayda karışabilir. İstenen sesle arka plan sesini ayırmayı öğrenebiliriz.
Yazıyı oku“Bilgisayarcı olacağım” demek, “sporcu olacağım” demeye benzer: Futbolcu da sporcudur, yüzücü de, satranççı da. Bilişim dünyasında da yazılım geliştiriciden siber güvenlik uzmanına, veri bilimciden oyun tasarımcısına onlarca farklı meslek vardır ve her biri bambaşka bir iş yapar. Bu yazıda bir uygulamanın doğuşunu bir hikâye gibi takip ederek bu meslekleri tanıyacak, aralarındaki farkları görecek ve hangisinin sana uygun olabileceğini keşfedeceksin.
Yazıyı okuOn iki yaşında yazdığı bir oyunu bir dergiye sattı, otuzlu yaşlarında bütün parasını iki batmak üzere olan şirkete yatırdı. Elon Musk’ın hikâyesi şanstan çok inatla, hatalardan ders çıkarmakla ve “bu neden bu kadar pahalı?” diye sormakla ilgili. Bu yazıda hayatını, başarılarını, yanlışlarını ve onun çalışma yönteminden senin işine yarayacak dersleri birlikte inceliyoruz.
Yazıyı oku