Kod KâşifiMERAK ET. DENE. KEŞFET.Bir şey öğren

Yayıncı: Kod Kâşifi · Düzeltme bildir

Süper bilgisayarlar: milyarlarca işlemi saniyede yapanlar

Bazen tek bir bilgisayar yetmez. Süper bilgisayarlarda yüz binlerce işlemci bir arada çalışır.

Birçok işlemci kulesi birlikte çalışıp büyük fırtına modelini oluşturuyor.
Süper bilgisayarlar çok sayıda işlemciyi birleştirerek büyük hesaplamalar yapar. Kod Kâşifi için üretilen yapay zekâ illüstrasyonu.

Bir hesabı binlerce parçaya ayırmak

Bir sınıfın bin kutudaki taşları sayması gerektiğini düşün. Tek kişi bütün kutulara bakabilir; uygun görev bölümüyle birçok kişi farklı kutuları sayıp sonuçları birleştirebilir. Süper bilgisayarlar da çok sayıda işlem birimini birlikte kullanarak büyük hesapların yapılmasına yardımcı olur. Ancak benzetmenin bir sınırı vardır: her problem kolayca bağımsız parçalara ayrılamaz. Bir adım öncekinin sonucunu bekliyorsa daha çok işlemci eklemek aynı ölçüde hız kazandırmayabilir.

Bu makineler büyük veri ve hesaplama gerektiren araştırmalarda kullanılır. Atmosfer modeli, malzeme davranışı veya molekül simülasyonu gibi işler çok sayıda hesabı bir araya getirir. Normal bilgisayar bazı hesapları yapabilir, fakat istenen ayrıntı ve süre için yeterli olmayabilir. Bütün araştırmaların yalnızca süper bilgisayarda mümkün olduğunu söylemek de aşırı genellemedir. Modelin ölçeği ve beklenen cevap, gereken kaynakları belirler.

FLOPS neyi sayıyor?

FLOPS, saniyedeki kayan noktalı işlem sayısını anlatan bir ölçüdür. Petaflop, bu tür ölçümde saniyede on üzeri on beş işlem düzeyini ifade eder. Buradaki işlem genel anlamda bütün bilgisayar komutları değildir; belirli sayısal hesaplama türüyle ilişkilidir. Çok büyük rakamın adını bilmek başlangıçtır, ama hangi testte ve hangi sayısal hassasiyetle elde edildiğini bilmeden her işin hızına çevrilemez.

En yüksek kuramsal hız ile gerçek bir programın elde ettiği hız farklı olabilir. Veriyi taşımak, işlemciler arasında konuşmak ve görevlerin birbirini beklemesi zaman alır. Bu nedenle büyük bir işlem sayısını dünya nüfusuyla ilgili etkileyici ama koşulları belirsiz benzetmeye çevirmek yararlı olmayabilir. Daha açık soru, belirli problemin bu sistemde ne kadar sürede çözüldüğüdür. Hız ölçüsü, araştırmanın doğruluğunu veya bütün sonuçların kesinliğini tek başına göstermez.

Hava tahmininin içinde ölçüm ve model

Atmosferin farklı yerlerinden sıcaklık, basınç ve nem gibi veriler toplanabilir. Bir model, fiziksel ilişkileri sayısal olarak hesaplayarak sonraki durumları tahmin etmeye çalışır. Çok sayıda bölge ve zaman adımı, büyük hesap gerektirebilir. Daha ayrıntılı hesap yararlı olsa da başlangıç verisi ve model varsayımları önemini korur. Süper bilgisayar, yanlış veriyi büyüklüğü sayesinde otomatik doğruya çeviremez; hesaplama gücü ile bilgi kalitesi farklı konulardır.

Tahminin belirsizliği de bulunabilir. Farklı başlangıç veya model seçenekleriyle birden fazla senaryo hesaplamak, sonuçların nasıl değiştiğini görmeye yardım eder. Hava uygulamasındaki tek simge, bütün bu çalışma sürecini göstermeyebilir. Öğrenci olarak yarının tahminini okuyup hangi veri ve hangi hesaplama adımlarının arkasında bulunduğunu merak edebilirsin. Bu, telefondaki her tahminin aynı süper bilgisayardan çıktığı anlamına gelmez; hizmetler ve modeller farklı olabilir.

Hızın yanında enerji ve ısı

Çok sayıda işlem birimi çalışırken elektrik kullanır ve ısı açığa çıkar. Soğutma, güç altyapısı ve veri taşınması büyük sistemin parçasıdır. Bir makineyi sadece işlemcilerin listesi olarak düşünmek bu görevleri kaçırır. Araştırmacılar daha hızlı hesapla birlikte enerji verimliliğini de önemser. Bir hesap aynı sonucu daha az kaynakla üretebiliyorsa algoritma iyileştirmesi donanım kadar değerli olabilir. Büyük makine, iyi yöntemin yerine geçmez.

Kâğıt deneyinde on hesap kartını üç arkadaşına dağıt. İlk turda kartlar bağımsız olsun; ikinci turda bazı kartlar önceki sonuca ihtiyaç duysun. Aynı kişi sayısıyla neden farklı bekleme oluştuğunu gözle. Bu basit model süper bilgisayarın teknik mimarisini kurmaz, fakat paralel çalışmanın sınırını gösterir. Teknolojinin büyüklüğünden sonraki ilginç soru, hesapların birlikte nasıl düzenlendiğidir. Doğru görev paylaşımı, sayıların hızından yararlanmayı mümkün kılar.

Bir araştırma sonucu tek bir son sayıdan oluşmayabilir. Büyük hesap çok sayıda ara çıktı ve görselleştirme üretebilir. Bilim insanı bunları yorumlarken modelin neyi kapsadığını ve hangi veriyi kullandığını da değerlendirir. Hesaplamanın bitmesiyle bütün soruların bitmesi aynı an değildir. Süper bilgisayar araştırmayı destekleyen güçlü bir araçtır; soruyu seçen, yöntemi denetleyen ve sonucu açıklayan insanların emeği de bu sürecin parçasıdır.

Kaynaklar ve ileri okuma

KEŞFE DEVAM

Bir sonraki merakın ne?

Konuşma dalgası sandalye ve koridor seslerinden ayrılıp mikrofona daha belirgin ulaşıyor.
6 dk okumaYeni keşif

Ses kaydında konuşma ile arka planı ayırmak

Bir kayıt sınıftaki konuşmayı yakalar, ama sandalye sesi ve koridor uğultusu da kayda karışabilir. İstenen sesle arka plan sesini ayırmayı öğrenebiliriz.

Yazıyı oku
Lacivert arka planda birbirine çizgilerle bağlı meslek simgeleri: kod parantezi, kalkan, grafik, beyin devresi, oyun kolu, sunucu ve kalem.
12 dk okumaYeni keşif

Bilgisayar meslekleri haritası: kim ne yapar, aralarındaki fark ne?

“Bilgisayarcı olacağım” demek, “sporcu olacağım” demeye benzer: Futbolcu da sporcudur, yüzücü de, satranççı da. Bilişim dünyasında da yazılım geliştiriciden siber güvenlik uzmanına, veri bilimciden oyun tasarımcısına onlarca farklı meslek vardır ve her biri bambaşka bir iş yapar. Bu yazıda bir uygulamanın doğuşunu bir hikâye gibi takip ederek bu meslekleri tanıyacak, aralarındaki farkları görecek ve hangisinin sana uygun olabileceğini keşfedeceksin.

Yazıyı oku
Gün batımında çatıda oturan bir genç, denizdeki platforma dik olarak inen bir roketi izliyor; defterinin yanında küçük bir elektrikli otomobil maketi var.
9 dk okumaYeni keşif

Elon Musk: üç kez düşen roketten Mars hayaline

On iki yaşında yazdığı bir oyunu bir dergiye sattı, otuzlu yaşlarında bütün parasını iki batmak üzere olan şirkete yatırdı. Elon Musk’ın hikâyesi şanstan çok inatla, hatalardan ders çıkarmakla ve “bu neden bu kadar pahalı?” diye sormakla ilgili. Bu yazıda hayatını, başarılarını, yanlışlarını ve onun çalışma yönteminden senin işine yarayacak dersleri birlikte inceliyoruz.

Yazıyı oku