Dijital ayak izi nedir?
Bir sayfayı beğenmek, bir oyunda yorum yazmak veya herkese açık bir görsel paylaşmak çevrimiçi etkinliklerdir. Bazı hizmetler bu etkinlikleri kaydedebilir. Başkaları da paylaşılan bir görselin ekran görüntüsünü alabilir. Bu izlerin hepsi aynı yerde görünmez ve her zaman kolayca silinmeyebilir. Bu nedenle dijital ayak izini, internette yaptığın seçimlerden geriye kalabilen kayıtlar olarak düşünebilirsin.
Paylaşmadan önce üç soru
Bir şey yayımlamadan önce şu soruları sor: Bu bilgi bana mı ait, başkasına mı? Bunu herkes görse rahat eder miyim? Paylaşmak için izin aldım mı? Fotoğraflarda okul adı, forma, sokak tabelası veya başka ipuçları bulunabilir. Bir arkadaşının görüntüsünü paylaşmadan önce ona ve gerekiyorsa ailesine danış. Bir sohbet grubunda bulunman, oradaki her şeyi başka yere gönderebileceğin anlamına gelmez.
Ayarları ve izni kontrol et
Hesapların görünürlük ayarları, gönderilerini kimlerin görebileceğini belirlemeye yardım eder; yine de bir ayar paylaşımın kopyalanmasını tamamen engellemez. Bir uygulama senden bilgi istediğinde bunun gerçekten gerekli olup olmadığını düşün. Emin değilsen bilgi girmeden önce güvendiğin bir yetişkine danış. Rahatsız edici bir paylaşım veya mesaj görürsen cevap vermek zorunda değilsin; platformun bildirme araçlarını kullanabilir ve güvendiğin yetişkinden destek isteyebilirsin.
Mini görev: paylaşım provası
Gerçek bir fotoğraf yüklemeden, kâğıda hayalî bir sınıf etkinliği duyurusu çiz. Çizimde kişi adı, okul adı, adres, yüz veya telefon numarası kullanma. Ardından bir arkadaşının bunu görüp görmemesi gerektiğini ve hangi bilgilerin gereksiz olduğunu işaretle. Duyuruyu paylaşılabilir hâle getirmek için yalnız etkinliğin konusunu ve genel bir günü bırak. Böylece çevrimiçi paylaşım öncesi kontrol listesini güvenle denersin.