Kod KâşifiMERAK ET. DENE. KEŞFET.Bir şey öğren

John von Neumann: program da bellekte durabilir

İlk hesap makinelerinin bir kısmı, işi değiştirmek için kabloların yeniden takılmasını istiyordu. Programın da veriyle birlikte bellekte durması, makineyi her seferinde sökmeyi gereksiz kıldı.

Aynı bellek çekmecesinde hem sayılar hem talimat kartları duruyor.
Program da bellekte durursa makineyi her iş için yeniden kurmak gerekmez. Kod Kâşifi için üretilen yapay zekâ illüstrasyonu.

Birçok alanda çalışan bir matematikçi

John von Neumann, 1903’te Budapeşte’de doğdu. Matematikte çok hızlı düşünmesiyle tanındı. Avrupa’dan Amerika’ya geçti. 1940’larda elektronik hesap makineleri kurulurken bu çalışmanın içindeydi. 1945’te EDVAC üzerine yazılan bir rapor, programın bellekte saklandığı düzeni açık anlattı. Bu düzene sonradan von Neumann mimarisi dendi.

Tek başına bulunmuş değildir

Aynı yıllarda J. Presper Eckert ve John Mauchly gibi mühendisler de bu makineleri kuruyordu. Rapor, herkesin emeğini aynı netlikte anmıyordu; bu konu hâlâ tarihçilerin tartıştığı bir noktadır. Öğrenirken şunu ayırmak yeter: fikri bir kişinin malı saymak yerine, program ile verinin aynı bellekte durabildiğini görmek. Bu düzen, bugünkü bilgisayarların çoğunda hâlâ temeldir.

Neden işe yarar?

Program bellekteyse yeni bir iş için yeni bir kablo takmak gerekmez. Başka bir program yüklenir. Telefonun bir uygulama kapatıp başka birini açması bu fikrin uzak torunudur. Kâşif sorusu: makineyi mi değiştiriyorsun, yoksa bellekteki talimatı mı?

Mini görev: aynı kutu, iki iş

Bir kutuya “bellek” yaz. İçine önce “sayıları topla” talimatını koy ve iki küçük sayıyla dene. Sonra kâğıdı değiştir, “sayıları çarp” yaz. Kutu aynı kalsın. İşin değişmesi için neyin değiştiğini bir cümleyle yaz.

KEŞFE DEVAM

Bir sonraki merakın ne?

4 dk okumaYeni keşif

El-Harezmi: algoritma kelimesi bir isimden gelir

Algoritma bugün kodun içindeki adım listesi gibi kullanılıyor. Kelimenin kendisi ise dokuzuncu yüzyılda Bağdat’ta hesap yöntemleri yazan bir bilginin adından türedi.

Yazıyı oku
4 dk okumaYeni keşif

Charles Babbage: bitmeyen makine, süren fikir

Charles Babbage’ın en ünlü makinesi hiç tam bitmedi. Yine de içinde girdi, işlem, bellek ve çıktı vardı. Bilgisayar daha ortada yokken bu düzen düşünülmüştü.

Yazıyı oku
4 dk okumaYeni keşif

Claude Shannon: bit, bilginin en küçük parçası

Bir mesajın ne kadar yer tuttuğunu konuşurken bit deriz. Bu sözü gündelik dile Claude Shannon’ın bilgi kuramı yerleştirdi. O, haberin de ölçülebileceğini gösterdi.

Yazıyı oku