Fei-Fei Li: bilgisayar görmeyi örnekle öğrendi
Bir makineye “kedi” demeyi öğretmek için önce birçok kedi örneği gerekir. Fei-Fei Li, bu örnekleri büyük ve düzenli bir veri kümesinde toplayan çalışmanın öncülerindendir.
Yazıyı okuTamamen kendi kendine giden araç hâlâ hayatımıza girmedi. Ama yolda çok daha fazla yardım eden araçlar var. Sürücüsüzlük aslında bir yelpazedir.

Bir araç şeridin ortasında kalıyor ve öndeki araca yaklaşınca yavaşlıyor. İçerideki yetişkin yine yolu izliyor. Araç bazı hareketleri kendi yapıyorsa neden sürücü dikkat etmek zorunda? Çünkü yardım eden özellik ile sürüş görevini devralan sistem aynı düzeyde değildir. Otomasyon seviyeleri, yalnızca kaç sensör bulunduğunu saymak yerine kimin sürmesi ve çevreyi izlemesi gerektiğini açıklamaya çalışır. Reklamdaki etkileyici isimden önce bu görev dağılımını anlamak gerekir.
SAE’nin sürüş otomasyonu sınıflandırması sıfırdan beşe uzanır. Bu sayılar bir aracın başarı puanı değildir; kullanılan özelliğin sürüş görevine katılımını anlatır. Aynı araç farklı koşullarda farklı özellikler kullanabilir. Bir park yardımı bulunması, bütün yolculuğun sürücüsüz yapılabildiğini söylemez. Ayrıca bir sistemin tasarlandığı kullanım alanı önemlidir: belirli yol türü, bölge veya hava koşulları dışında çalışması beklenmeyebilir.
Sıfırıncı düzeyde sürekli sürüş otomasyonu yoktur; yine de çarpışma uyarısı veya kısa süreli otomatik acil fren gibi güvenlik özellikleri bulunabilir. Birinci düzeyde sistem sürekli olarak yönü ya da hızlanma ve frenlemeyi destekler. İkinci düzeyde bunlar birlikte desteklenebilir. Ancak bu üç düzeyde sürücü çevreyi izler ve sürüşten sorumlu kalır. Sadece direksiyonun kendi dönmesi, kişinin başka işle uğraşabileceği anlamına gelmez.
Bu ayrımı kâğıtta iki görevle modelleyebilirsin: yön seçme ve hızı ayarlama. Bir yardımcı yalnızca birini yapıyorsa başka, ikisini yapıyorsa başka bir durum vardır. Fakat ikisini yapması, yoldaki bütün beklenmedik olayları güvenle yönettiği sonucunu vermez. Gözetim ayrı bir görevdir. Birinci ile ikinci düzeyi anlamanın anahtarı, yardım miktarı artsa da sürücünün dikkat sorumluluğunun ortadan kalkmadığını görmektir.
Üçüncü düzeyde sistem uygun koşullarda sürüş görevini yerine getirir; sürücünün sistemin istediğinde devralmaya hazır olması gerekir. Dördüncü düzeyde sistem tanımlı çalışma alanında sürüşü yönetir ve yolcuların devralmasına dayanmaz. Beşinci düzeyin tanımı ise yalnızca sınırlı bir bölgeyle kısıtlanmayan tam otomasyondur. Bunlar açıklayıcı tanımlardır; gördüğün her yeni aracın bu en üst düzeylere ulaştığını varsayamazsın.
Dördüncü düzey için hayalî bir servis düşün: yalnızca belirli bir kampüs içindeki haritalanmış yollarda çalışıyor. Kampüs dışında aynı işi yapmaması, içerideki görevini yapamadığı anlamına gelmez; çalışma alanı sınırını gösterir. Bu yüzden sürücüsüz sözcüğünü duyunca nerede ve hangi koşullarda sorusunu da sor. Sınırlı bir yerde çalışabilen sistemi, her sokakta ve her havada aynı beceriyi gösterecek gibi anlatmak kavramları karıştırır.
Kamera, radar ve başka sensörler çevre hakkında ölçümler sağlayabilir. Yazılım bu ölçümleri yorumlayıp hareket kararı verir. Sis, kar, yol çalışması veya beklenmedik bir engel işi zorlaştırabilir. Sensör sayısı tek başına güvenilirlik ölçüsü değildir; sistemin algısı, kararları ve sınırlarını nasıl ele aldığı birlikte önem taşır. Yolcu olarak araçta kemer takmak ve yetişkinin güvenli kullanım kurallarına uymak da sürüş teknolojisinden bağımsız olarak gereklidir.
Bir oyuncak yol haritasına kavşak, yaya geçidi ve kapalı yol çiz. Kâğıttaki aracın hangi işlerini yardımcı yapıyor, hangi durumda insan gerekiyor ve hangi yolda sistem çalışmıyor diye üç sütun aç. Gerçek araçta deneme yapmadan sınıflandırmanın asıl sorusunu görebilirsin. Teknolojinin adını tanımaktan daha değerli bilgi, belirli bir özellik açıkken görevlerin kimde olduğunu açıkça söyleyebilmektir.
KEŞFE DEVAM
Bir makineye “kedi” demeyi öğretmek için önce birçok kedi örneği gerekir. Fei-Fei Li, bu örnekleri büyük ve düzenli bir veri kümesinde toplayan çalışmanın öncülerindendir.
Yazıyı okuBir yapay zekâ aracı hızlı ve düzgün görünen cevaplar verebilir. Yine de cevabı kullanmadan önce birkaç küçük kontrol yapmak iyi bir alışkanlıktır.
Yazıyı okuTelefonun sesli komutunu anlıyor, video sitesi sana tam seveceğin videolar öneriyor. Peki bunu nasıl yapıyor? Cevap: yapay zekâ.
Yazıyı oku