Kod KâşifiMERAK ET. DENE. KEŞFET.Bir şey öğren

Yayıncı: Kod Kâşifi · Düzeltme bildir

Sıkıştırma: büyük veriyi küçük pakete sığdırmak

Bir fotoğraf hafızanda çok yer kaplar. Sıkıştırma algoritmaları o dosyayı daha az yer kaplayacak hale getirir.

Tekrarlanan gökyüzü parçaları sıkışırken önemli çiçek ayrıntıları küçük pakette korunuyor.
Sıkıştırma, dosya boyutunu küçültmek için veriyi daha verimli saklar. Kod Kâşifi için üretilen yapay zekâ illüstrasyonu.

Aynı bilgi daha kısa yazılabilir mi?

Kâğıda AAAABBBCCDDDDDE yaz. Burada dört A, üç B, iki C, beş D ve bir E vardır. Aynı diziyi 4A3B2C5D1E biçiminde tarif edebilirsin. İlk gösterim on beş, ikinci gösterim on karakterdir. Bu küçük model, tekrarları kısa bir açıklamayla taşıma fikrini gösterir. Okuyucu kuralı biliyorsa eski diziyi yeniden oluşturabilir. Kısaltmak ile harflerin bir kısmını rastgele silmek aynı işlem değildir.

Bu yönteme benzer tekrar sayma yaklaşımları bazı veri düzenlerinde işe yarar; bütün sıkıştırma yöntemleri böyle çalışmaz. Veri hep değişiyorsa her harfin önüne bir sayı yazmak dosyayı küçültmeyebilir. Örneğin farklı harfler tek tek geliyorsa 1A1B1C yazmak ABC’den uzundur. İyi yöntemi seçmek, verinin yapısını düşünmeyi gerektirir. Bir fotoğrafın görünüşte düz alanı da piksellerde küçük farklar taşıyabilir; her gökyüzü tek bir renk değeri değildir.

Kayıpsızın sözü, kayıplının seçimi

Kayıpsız sıkıştırmada çözülen veri önceki veriyle aynı olur. ZIP ve PNG gibi biçimler bu amaçla kullanılabilir. Daha kısa tarifin yeniden açılabilmesi için belirli kurallar bulunur. Kayıplı sıkıştırmada ise bazı bilgi korunmayabilir; sonuç orijinal verinin bire bir kopyası değildir. JPEG’in yaygın kullanımında fotoğraf ayrıntıları bu şekilde azaltılır. Hedef dosyayı küçültürken kullanım için kabul edilebilir bir görünüş elde etmektir; ne kadar ayrıntının değişeceği ayara bağlıdır.

Metin dosyasındaki harflerin bir kısmını göz fark etmez diye atmak çoğu görev için uygun değildir. Bir programın veya ödevin aynı veriye ihtiyaç duyması, kayıpsız yöntemi önemli kılar. Fotoğrafta bazı farklar kabul edilebilir olsa da önemli ayrıntıyı korumak gerekebilir. Sıkıştırma yöntemi, kullanım amacından bağımsız en iyi diye seçilmez. Arşiv kopyası ile hızlı paylaşım kopyası farklı ihtiyaç taşıyabilir. İlk kaynağı ayrı korumak, sonraki kararlar için seçenek bırakır.

Ses küçülürken ne değişiyor?

MP3 kayıplı ses sıkıştırması kullanır. Bunu yalnızca çok yüksek ve çok düşük frekansları silmek diye anlatmak eksik olur; insan işitmesinin farklı sesleri nasıl ayırdığı ve bazı seslerin diğerlerini nasıl örttüğüyle ilgili modeller kullanılır. Sonuç, seçilen ayara göre değişebilir. Aynı sesin MP3 kopyası çoğu durumda sıkıştırılmamış kopyadan küçük olabilir, fakat her dosya ve her ayar için aynı oranı beklemek doğru değildir.

WAV bir kapsayıcı biçimdir ve sıkça sıkıştırılmamış ses için kullanılır; adı tek başına her içerik ayrıntısını söylemez. Kayıpsız ses biçimleri de vardır. Bir kaydı tekrar düzenleyeceksen kaynak kalitesini korumak başka, küçük dosyayı dinleyiciye göndermek başka hedeftir. Kayıplı çıktıdan tekrar kayıplı çıktı üretmek ek değişiklikler yaratabilir. Bu yüzden çalışma kaynağıyla paylaşım kopyasını ayırmak, sadece dosya uzantısını ezberlemekten daha anlamlı bir alışkanlıktır.

Kazanç kadar yeniden açılabilirlik de önemli

Sıkıştırılmış dosya daha küçük görünebilir; ancak onu okuyacak uygun araç ve sağlam veri gerekir. İsim değiştirmek sıkıştırma değildir: fotoğraf.jpg adını fotoğraf.zip yapmak içeriği yeniden kodlamaz. Bir yöntem, veriyle onu çözecek kuralı birlikte düşünür. Dosya bozulursa küçük olması işe yaramayabilir. Bir yedek hazırlarken sadece dosya boyutuna değil, uygun biçimde açılıp açılmadığına ve gereken içeriğin bulunmasına bakmak gerekir.

Kâğıt deneyinde ikinci bir dizi seç ve sayarak kısalt. Önceki örneğe göre daha çok mu, az mı yer kazandın? Sonra kuralı bilmeyen arkadaşına kısaltmayı ver; neye ihtiyaç duyduğunu sor. Aynı bilgi bazen kısa temsil edilebilir, bazen kısa temsil için ek açıklama gerekir. Sıkıştırmanın amacı anlaşılır bir düzenle veriyi taşımaktır. Daha küçük sayı görmek tek başına başarının tamamı değildir; gerekli bilgi yeniden elde edilebilmelidir.

Kaynaklar ve ileri okuma

KEŞFE DEVAM

Bir sonraki merakın ne?

İki mantık kapısı, doğru ve yanlış lambalarıyla bir kararı hesaplıyor.
4 dk okumaYeni keşif

George Boole: doğru ve yanlış nasıl hesap olur?

Bilgisayarın içi sayılarla dolu görünür. O sayıların altındaki kararlar ise çoğu zaman doğru ya da yanlıştır. George Boole, bu kararları hesap gibi yazmanın yolunu açtı.

Yazıyı oku
Bir taş değişince kontrol terazisinin ürettiği sonuç da değişip uyarı ışığı yanıyor.
6 dk okumaYeni keşif

Kontrol toplamı hangi hataları yakalar?

Bir dizi rakamı kopyalarken tek sayı yanlış yazılmış olabilir. Basit bir kontrol toplamı, bazı değişiklikleri fark etmeye yardımcı olur.

Yazıyı oku
Kırpılmış bir ekran görüntüsü, arkadaki tam pencereyle karşılaştırılıyor.
4 dk okumaYeni keşif

Ekran görüntüsü tek başına kanıt mıdır?

Ekran görüntüsü bir anın kopyasıdır. Gösterdiği şeyin tamamı, zamanı ve kesilmemiş hâli olmak zorunda değildir.

Yazıyı oku