Kontrol toplamı hangi hataları yakalar?
Bir dizi rakamı kopyalarken tek sayı yanlış yazılmış olabilir. Basit bir kontrol toplamı, bazı değişiklikleri fark etmeye yardımcı olur.
Yazıyı oku
En sevilen teneffüs oyunu
Öğrenci konseyi sınıfta hangi oyunun daha sevildiğini öğrenmek istedi. Mert sadece kendi futbol takımındaki arkadaşlarına sordu; çoğu futbol dedi. Sonucu “Sınıfın en sevdiği oyun futboldur” diye yazdı. Başka bir öğrenci bütün sıralardan farklı kişilere de sorunca ip atlama ve saklambaç yanıtları arttı. Anketin kimi kapsadığı, yanıtların nasıl yorumlanacağını belirliyordu.
Örneklem bütün grup değildir
Bir araştırmada görüşü sorulan kişiler, incelenen grubun bir örneklemini oluşturur. Bütün sınıfa sormak mümkün değilse farklı sıralardan veya farklı ilgi gruplarından kişiler seçilebilir. Küçük bir örneklem, sınıfın tamamını kesin temsil etmeyebilir. Sonuç anlatılırken kaç kişiye sorulduğunu ve nasıl seçildiklerini belirtmek gerekir.
Kim yanıtlamadı?
Anket formunu yalnızca teneffüste dolduranlar cevapladıysa derste görevi olan öğrenciler dışarıda kalabilir. Soruyu yanıtlamayanların tercihleri yanıtlayanlardan farklı olabilir. Bu duruma yanıtlamama etkisi denebilir. Bir ankette kimin eksik kaldığını fark etmek, sonuçları olduğundan daha kesin anlatmayı önler.
Sorunun biçimi de etkiler
“Futbolun neden en iyi oyun olduğunu düşünüyorsun?” sorusu, futbolu baştan en iyiymiş gibi sunar. “Teneffüste hangi oyunu seçersin?” daha tarafsızdır. Seçeneklerin listesi de önemli tercihleri dışarıda bırakabilir. Yanıt vermeden önce seçenek ekleme alanı koymak farklı fikirleri yakalamaya yardımcı olur.
Yanılgı: çok yanıt her zaman tarafsızdır
Yüzlerce yanıt almak iyi olabilir, fakat hepsi aynı gruptan geldiyse örneklem yine dengesiz kalabilir. Sayının büyüklüğü seçilme biçimini düzeltmez. Anketin ne zaman ve nerede yapıldığı, kime ulaştığı da önem taşır. Sonucu “ankete katılanların çoğu” diye anlatmak, tüm öğrenciler adına konuşmaktan daha doğru olabilir.
Güvenli mini plan
Gerçek kişisel tercihleri toplamadan, hayali bir sınıfta 24 öğrenci olduğunu düşün. İlk planda yalnızca ön sıradaki dört kişiye sor; ikinci planda her sıradan birkaç kişiyi seç. Hangi plan daha çeşitli görüş yakalayabilir? Soruyu da tarafsız biçimde yaz. Bu kâğıt etkinliğinde isim veya hassas bilgi toplamaya gerek yok.
Sonucu dikkatle paylaş
Anket hazırlarken amacını, soru biçimini ve kime ulaştığını kaydet. Katılan kişi sayısını sonuçla birlikte belirt. Bir grup dışarıda kaldıysa bunu açıkla. Veriler, insanların tümünün ne düşündüğünü kendiliğinden söylemez; onları toplama biçimi de hikâyenin parçasıdır. Bir sonraki ankette kimin sesinin duyulmadığını nasıl anlarsın?