George Boole: doğru ve yanlış nasıl hesap olur?
Bilgisayarın içi sayılarla dolu görünür. O sayıların altındaki kararlar ise çoğu zaman doğru ya da yanlıştır. George Boole, bu kararları hesap gibi yazmanın yolunu açtı.
Yazıyı okuVeri tabanı tablolarla çalışır. Her tablo satırlara ve sütunlara bölünür; her satır bir kayıttır.

Sınıf kitaplığında yüz kitap olduğunu düşün. Hangi kitap kimde, ne zaman geri gelecek? Her soruyu defterin farklı sayfasında aramak yorucudur. Bir tablo bilgileri düzenli yerlere koyar: sütunlar kitap numarası, başlık ve yazar gibi özellikleri; satırlar ise tek tek kitapları temsil eder. Bir satırın tamamına kayıt denir. Böylece aynı tür bilgiyi nerede bulacağını önceden bilirsin.
Bir elektronik tabloyla veri tabanı birbirine benzeyebilir; ama aynı araç değildir. Veri tabanı, kayıtlar arasındaki ilişkileri ve uyulacak kuralları yönetebilir. Çok sayıda kaydı aramak için indeks gibi yardımcı yapılar kullanabilir. Bunun hızı tasarıma, soruya ve donanıma bağlıdır; milyonlarca satır bulunması her aramanın kendiliğinden hızlı olacağını göstermez. Düzenin kendisi de iyi düşünülmelidir.
İki öğrencinin adı Elif olabilir. Kitap teslimini yalnızca ada göre kaydedersen hangi Elif'in kitabı aldığı belirsizleşir. Birincil anahtar bu sorunu çözmek için her kaydı ayıran bir değer veya değer grubudur. Örneğin okulun öğrenci numarası, o öğrenci tablosunda benzersiz tutulabilir. Anahtarın boş bırakılmaması ve tekrar etmemesi kurallarla korunur; numaranın benzersizliği tesadüfe bırakılmaz.
Kitap başlığı da tek başına iyi anahtar olmayabilir: kitaplıkta aynı kitabın iki kopyası bulunabilir. Her fiziksel kopyaya ayrı kitap numarası verirsen birinin ödünçte, diğerinin rafta olduğunu söyleyebilirsin. Anahtarı seçmek, aslında “Burada tam olarak hangi şeyi kaydediyorum?” sorusunu cevaplamaktır. Eser ile elindeki basılı kopya, aynı hikâyeyi taşısalar bile takip açısından farklı şeylerdir.
Şimdi öğrenciler, kitaplar ve ödünçler adlı üç tablo kur. Öğrenciler tablosunda öğrenci numarası ve adı; kitaplarda kitap numarası ve başlığı olsun. Ödünçler tablosu hangi öğrenci numarasının hangi kitap numarasını, hangi tarihte aldığını tutsun. Başka bir tablonun anahtarına gönderme yapan alan yabancı anahtar olabilir. Bu bağlantı sayesinde uzun başlıkları her ödünç işleminde yeniden yazman gerekmez.
Bağlantının doğru kalması da önemlidir. Kitap numarası 27 diye bir kayıt yokken ödünç tablosuna 27 yazılması anlamsız bir köprü oluşturur. Veri tabanı uygun kurallarla böyle girişleri reddedebilir. Bir sınıfın adını değiştirdiğinde bütün öğrencilerin satırını tek tek düzeltmek yerine sınıf tablosundaki tek kaydı değiştirmek yeterli olabilir. Tekrarlanan bilgiyi azaltmak, çelişkili kopyaların oluşmasını da azaltır.
Ödünçler tablosunda tarih bulunması başka soruların da kapısını açar. “Bu hafta hangi kitaplar alındı?” diye belirli bir aralığı seçebilirsin. Tarihleri aynı biçimde saklamak ve boş tarihin ne anlama geldiğini belirlemek gerekir. Geri verme tarihi boşsa kitap hâlâ ödünçte olabilir; fakat kaydın eksik girilmiş olması da mümkündür. Verinin düzeni kadar, onu girerken kullanılan kuralların açık olması da cevapların doğruluğunu etkiler.
Gerçek öğrenci bilgileri kullanmadan üç hayalî kitap ve iki hayalî okuyucu çiz. Bir okuyucunun iki kitabı aldığını ödünç tablosuna ekle. Sonra “Deniz hangi kitapları aldı?” sorusunu numaraları izleyerek cevapla: önce okuyucu numarasını, sonra ödünç kayıtlarını, en sonunda kitap başlıklarını bul. Bu yol bir sorgunun düşünme biçimini gösterir. Tablolar yalnızca kutular değildir; sorulara cevap verecek bağlantılı bir düzen kurarlar.
KEŞFE DEVAM
Bilgisayarın içi sayılarla dolu görünür. O sayıların altındaki kararlar ise çoğu zaman doğru ya da yanlıştır. George Boole, bu kararları hesap gibi yazmanın yolunu açtı.
Yazıyı okuBir dizi rakamı kopyalarken tek sayı yanlış yazılmış olabilir. Basit bir kontrol toplamı, bazı değişiklikleri fark etmeye yardımcı olur.
Yazıyı okuEkran görüntüsü bir anın kopyasıdır. Gösterdiği şeyin tamamı, zamanı ve kesilmemiş hâli olmak zorunda değildir.
Yazıyı oku