Kod KâşifiMERAK ET. DENE. KEŞFET.Bir şey öğren

Yayıncı: Kod Kâşifi · Düzeltme bildir

Veri nedir? Sayı, sır ve sorumluluk

Veri, bilgisayarın tuttuğu işlenmemiş bilgidir. Bir sayı tek başına az şey söyler; düzenlenince bilgiye yaklaşır.

Dağınık ölçüm taşları çizelgede anlam kazanırken kişisel kartlar kilit altında kalıyor.
Veri düzenlenince bilgiye dönüşebilir; kişisel verileri de dikkatle korumak gerekir. Kod Kâşifi için üretilen yapay zekâ illüstrasyonu.

Bir liste henüz bütün cevap değildir

Bir hafta sınıfın hayalî kitap okuma sürelerini yazdığını düşün: 10, 20, 15 ve 35 dakika. Bunlar kaydedilmiş verilerdir. Toplamı veya ortalamayı hesapladığında belirli bir soruya cevap üretirsin. Ancak “Kim daha iyi okuyucu?” sorusu aynı listeden kolayca yanıtlanamaz. Kitabın zorluğu, okuma amacı ve kayıtların doğruluğu bilinmiyor olabilir. Veriyle çıkarım arasındaki fark, soru sormaya başladığında görünür olur.

Veri yalnızca sayı değildir. Bir çizim, ses kaydı, metin veya sensörün ölçümü de veri taşıyabilir. Bunları anlamak için nasıl toplandıklarını ve neyi temsil ettiklerini bilmek gerekir. “25” tek başına belirsizdir: sıcaklık mı, kitap sayısı mı, geçen dakika mı? Birim ve açıklama eklemek veriyi kullanılır hâle getirir. Aynı sayının farklı bağlamlarda farklı anlamı olabilir.

Kişisel bilgi de veridir

Adın, fotoğrafın, konumun ve okul notların insanlarla ilişkili bilgiler içerir. Bir uygulama bunları istediğinde neden gerektiğini düşünmek önemlidir. Ücretsiz bir hizmetin finansmanı reklam olabilir; ancak bütün ücretsiz uygulamalar aynı verileri aynı biçimde kullanmaz. Kullanım açıklamasını ve izinleri incelemek gerekir. Bir tablo denemesi yapmak için arkadaşlarının gerçek bilgilerini toplamak yerine uydurma örneklerle de çalışabilirsin.

Toplanan veri, soruya yetecek kadar olmalıdır. Sınıfın en sevdiği meyveyi merak ediyorsan ev adreslerini istemenin bu soruyla ilgisi yoktur. Gereksiz bilgi toplamak soruyu daha iyi cevaplamaz; korunması gereken bilgiyi artırır. Veriyi kimlerin göreceğini ve ne zaman sileceğini düşünmek de çalışmanın bir parçasıdır. Dürüstlük yalnızca doğru hesap yapmakta değil, insanlarla ilgili bilgileri özenle kullanmakta da görünür.

Grafiğin dili ve küçük bir çalışma

Aynı sayıların grafikte gösterilişi, farkların nasıl algılandığını etkiler. Eksenin başlangıcı, aralıklar ve birimler açık olmalıdır. Bir ekseni daraltmak bazı ayrıntıları göstermek için kullanılabilir; fakat okuyucuyu yanıltacak biçimde gizlenmemelidir. Kâğıtta bir haftanın hayalî yürüyüş dakikalarını yaz, ortalamasını bul ve bir grafik çiz. Altına hangi günleri kullandığını belirt. Sonuç, gerçek bir kişi hakkında sağlık yargısı değil, veriden belirli bir soruya nasıl cevap üretebildiğinin örneğidir.

Son olarak kayıtlardan birini yanlış yazmış olabileceğini düşün. O değeri değiştirdiğinde ortalama ve grafik nasıl değişiyor? Küçük bir giriş hatası, doğru çalışan hesapta da yanlış sonuca yol açabilir. Bu nedenle işlem yapmadan önce kayıtların anlamını ve makul olup olmadığını kontrol edersin. Veri okuryazarlığı, yalnızca formüle basmak değil; sayının nereden geldiğini ve sonucunun ne kadarını söyleyebildiğini anlamaktır.

Kaynaklar ve ileri okuma

KEŞFE DEVAM

Bir sonraki merakın ne?

İki mantık kapısı, doğru ve yanlış lambalarıyla bir kararı hesaplıyor.
4 dk okumaYeni keşif

George Boole: doğru ve yanlış nasıl hesap olur?

Bilgisayarın içi sayılarla dolu görünür. O sayıların altındaki kararlar ise çoğu zaman doğru ya da yanlıştır. George Boole, bu kararları hesap gibi yazmanın yolunu açtı.

Yazıyı oku
Bir taş değişince kontrol terazisinin ürettiği sonuç da değişip uyarı ışığı yanıyor.
6 dk okumaYeni keşif

Kontrol toplamı hangi hataları yakalar?

Bir dizi rakamı kopyalarken tek sayı yanlış yazılmış olabilir. Basit bir kontrol toplamı, bazı değişiklikleri fark etmeye yardımcı olur.

Yazıyı oku
Kırpılmış bir ekran görüntüsü, arkadaki tam pencereyle karşılaştırılıyor.
4 dk okumaYeni keşif

Ekran görüntüsü tek başına kanıt mıdır?

Ekran görüntüsü bir anın kopyasıdır. Gösterdiği şeyin tamamı, zamanı ve kesilmemiş hâli olmak zorunda değildir.

Yazıyı oku