Kontrol toplamı hangi hataları yakalar?
Bir dizi rakamı kopyalarken tek sayı yanlış yazılmış olabilir. Basit bir kontrol toplamı, bazı değişiklikleri fark etmeye yardımcı olur.
Yazıyı oku
Bitki boyu grafiği
Sınıf iki fasulye bitkisinin boyunu bir hafta boyunca ölçtü. Bir grafikte dikey eksen sıfırdan başlayınca bitkilerin büyümesi küçük bir fark gibi görünüyordu. Başka bir grafikte eksen 18 santimetreden başlayınca çizgiler çok daha dramatik yükseldi. İki grafik de aynı ölçümleri gösteriyordu, fakat ölçek değişimi okurun farkı nasıl hissettiğini etkiledi.
Eksen neyi gösterir?
Grafiğin yatay ekseni çoğu zaman zamanı veya grupları, dikey ekseni ise ölçülen değeri gösterir. Bu örnekte eşit çizgi aralıkları eşit sayı farklarını göstermelidir; eksen adı da neyin ölçüldüğünü açıklamalıdır. Başlangıç ve bitiş sınırları, verideki farkın görünüşünü değiştirir. Eksen sıfırdan başlamadığında, bu seçim açıkça belirtilmeli ve grafiğin amacına uygun olmalıdır.
Kesik eksen dikkat ister
Bazı ölçümlerde sıfırdan başlamak küçük farkları görünmez hale getirebilir. Bu nedenle eksenin bir bölümünü atlamak yararlı olabilir; ancak atlanan bölüm işaretlenmeli, okura gizlenmemelidir. Sütun grafiğinde sıfır başlangıcı özellikle önemlidir, çünkü sütun yüksekliği miktarı görsel olarak temsil eder. Çizgi grafiğinde dar aralık bazen küçük değişimi incelemeyi kolaylaştırır.
Sayıları da oku
Grafiğe bakıp yalnızca çizginin ne kadar yükseldiğini söylemek yeterli değildir. Eksen işaretlerini ve veri değerlerini de incele. 20'den 22'ye çıkış iki birimlik farktır; grafik bunu büyük bir uçurum gibi gösterse bile sayı değişmez. Başlık, birim ve zaman aralığı da karşılaştırmanın ne anlattığını belirler.
Yanılgı: en dik çizgi en büyük sonuç
Görseldeki eğim farklı eksen ölçekleriyle değişebilir. İki grafik farklı aralıklar kullanıyorsa çizgilerin dikliğini doğrudan karşılaştırmak yanıltıcı olur. Gerçek farkı bulmak için değerleri çıkarabilir veya oranları hesaplayabilirsin. Grafik düzeni doğru sayıların yanında yer alsa bile yanıltıcı bir izlenim yaratabilir.
Kâğıtta mini deneme
Kâğıda 10 ve 12 değerlerini iki sütun olarak çiz. İlk grafikte dikey ekseni sıfırdan başlat, ikincide 9'dan. Sütunların birbirine göre görünüşünü karşılaştır. Sonra grafiğin altına eksen başlangıcını açıkça yaz. Bir arkadaşına hangi grafiğin farkı daha büyük gösterdiğini ve gerçek sayı farkının kaç olduğunu sor.
Okur gibi incele
Bir sunumda grafik gördüğünde önce başlık, eksen adı, birim ve başlangıç değerini oku. Kaynak değerler verilmişse onları kontrol et. Tasarım hazırlarken ölçeği seçme nedenini belirt; görselin okuru yanlış sonuca itmediğinden emin ol. Bir sonraki grafikte hangi işaret sana en önemli ipucunu verir?