1. DÖNEM 1. YAZILIYA HAZIRLIK
6. Sınıf Bilişim Teknolojileri ve Yazılım: 30 Soru ve Cevap
Bu sorular ilk 8 haftanın konularından hazırlandı. Hepsi açık uçlu ve bir olaya dayanıyor. Yazılı sınava hazırlanırken hepsini tek tek çöz.
- Olayı ve soruyu dikkatlice oku; olayın içinde küçük ipuçları var.
- Cevabını önce bir kâğıda kendin yaz.
- Sonra Cevabı göstere bas ve kendi cevabınla karşılaştır.
- Yanlış ya da eksik olanları konu anlatımından tekrar et.
- 1Yenilikçi bilişim teknolojileri
Dedesinin yeni akıllı saati kalp atışını ölçüyor, bir sorun olunca aileye mesaj gönderiyor ve dedesinin hayatını kolaylaştırıyor.
Yenilikçi bilişim teknolojileri nedir? Tanımını yazınız.
Cevabı göster
Bilgi ve iletişim teknolojilerindeki yeni gelişmeler ve hayatı kolaylaştıran uygulama ve araçlardır.
- 2Temel özellikler
Akıllı ev sistemi ışıkları saniyeler içinde açıyor, şifreyle korunuyor ve sesli komutla herkes tarafından kullanılabiliyor.
Yenilikçi bilişim teknolojilerinin üç temel özelliğini yazınız.
Cevabı göster
Akıllıdır, hızlıdır, etkileşimlidir, dinamiktir, hayatın içindedir, güvenlik odaklıdır, erişilebilirdir (bunlardan üçü yeterli).
- 3Yeni teknoloji örnekleri
Damla telefonuyla odasına sanal bir koltuk yerleştiriyor, Yiğit gözlük takıp kendini Ay'da sanıyor, navigasyon da trafiği tahmin ediyor.
Yenilikçi bilişim teknolojilerine iki örnek yazınız.
Cevabı göster
Yapay zekâ, artırılmış gerçeklik (AR), sanal gerçeklik (VR) (bunlardan ikisi yeterli).
- 4Yapay zekâ
Navigasyon uygulaması trafiği tahmin edip Arda'ya kısa bir yol öneriyor; sanki bir insan gibi düşünüp karar veriyor.
Yapay zekâ nedir? Tanımını yazınız.
Cevabı göster
İnsan zekâsını taklit ederek makinelerin insan gibi düşünmesini, öğrenmesini ve karar vermesini sağlayan teknolojidir.
- 5Artırılmış gerçeklik (AR)
Damla telefonunun kamerasını odasına tuttu. Ekranda gerçek odasının görüntüsünün üzerine sanal bir koltuk eklendi.
Damla hangi teknolojiyi kullandı?
Cevabı göster
Artırılmış gerçeklik (AR). Gerçek dünyadaki görüntünün üzerine bilgisayar tarafından görüntü veya ses eklenir.
- 6Sanal gerçeklik (VR)
Yiğit bir gözlük taktı. Gerçek dünyayı ve sınıfı hiç görmedi, kendini Ay'da yürüyormuş gibi hissetti.
Yiğit hangi teknolojiyi kullandı?
Cevabı göster
Sanal gerçeklik (VR). Kişiyi gerçek dünyadan tamamen soyutlayıp bilgisayarın oluşturduğu sanal bir ortamda hissettirir.
- 7AR ve VR farkı
Müzede Damla telefonunun kamerasını dinozor iskeletine tuttu; ekranda gerçek iskeletin üzerinde canlı bir dinozor belirdi. Yiğit ise bir gözlük taktı; müzeyi hiç görmeden kendini tarih öncesi bir ormanda sandı.
Damla artırılmış gerçeklik (AR), Yiğit sanal gerçeklik (VR) kullandı. Bu iki teknoloji arasındaki farkı açıklayınız.
Cevabı göster
AR'da gerçek dünya görünmeye devam eder; gerçek görüntünün üzerine bilgisayarın oluşturduğu görüntü veya ses eklenir. VR'de ise kişi gerçek dünyadan tamamen soyutlanır ve bilgisayarın oluşturduğu tamamen sanal bir ortamda olduğunu hisseder.
- 8Kişisel bilgiler
Deniz tanımadığı bir çekiliş sitesine ev adresini ve telefon numarasını yazmak üzere.
Teknolojiyi bilinçli kullanma ilkelerine göre Deniz ne yapmalıdır?
Cevabı göster
Kişisel bilgiler internet ortamında dikkatli paylaşılmalıdır. Deniz adresini ve telefonunu bu siteye yazmamalıdır.
- 9Teknoloji bağımlılığı
Burak arkadaşlarıyla parka gitmek yerine bütün gün oyun oynuyor. Artık arkadaşlarıyla yüz yüze pek konuşmuyor.
Teknoloji bağımlılığı neyi azaltabilir? Burak ne yapmalıdır?
Cevabı göster
Yüz yüze iletişimi azaltabilir. Burak teknoloji dışında sosyal etkinliklere de zaman ayırmalıdır.
- 10Teknoloji ve çevre
Selim bozulan eski telefonunu çöp kutusuna atmak üzere. Telefonun pili ve parçaları doğaya zarar verebilir.
Teknolojiyi çevreye zarar vermeden kullanmak için Selim ne yapmalıdır?
Cevabı göster
Teknoloji çevreye zarar vermeyecek şekilde kullanılmalıdır. Selim eski telefonunu çöpe değil, elektronik atık toplama kutusuna vermelidir.
- 11Tablolama programı
Sınıf başkanı kermesteki satışları okul bilgisayarındaki tablolama programına giriyor. Bilgiler satır ve sütunlarda düzenli bir şekilde duruyor, toplam gelir de program tarafından kendiliğinden hesaplanıyor.
Tablolama programının tanımını yazınız.
Cevabı göster
Tablolama programı, verileri tablolar hâlinde düzenlemeyi ve hesaplama yapmayı sağlayan yazılımdır.
- 12Tablolama programları
Başkan tabloyu okulda bilgisayara yüklü bir programla hazırladı. Evde ise internet tarayıcısından açılan ücretsiz bir programla açtı.
İki tablolama programı yazınız.
Cevabı göster
Microsoft Office Excel, Google E-Tablolar, LibreOffice Calc (bunlardan ikisi yeterli).
- 13Hücre
Öğretmen tabloda yatay satırlarla dikey sütunların birleştiği küçük kutulardan birini gösterip "Kek sayısını bu hücreye yazın" dedi.
Hücre nedir? Tanımını yazınız.
Cevabı göster
Hücre, satır ve sütunların kesiştiği kutudur.
- 14Toplama formülü
E7, F7 ve G7 hücrelerinde Ali'nin üç sınav notu var. Ali bu notların toplamını bir formülle bulmak istiyor.
Bu notları toplamak için hangi formül yazılır? Formüller hangi işaretle başlar?
Cevabı göster
=SUM(E7:G7) ya da Türkçe programlarda =TOPLA(E7:G7) yazılır; ikisi de doğrudur. Formüller = işaretiyle başlar.
- 15Ortalama formülü
Ali aynı üç notun ortalamasını da bir formülle bulmak istiyor.
Ortalamayı hesaplamak için hangi formül yazılır?
Cevabı göster
=AVERAGE(E7:G7) ya da Türkçe programlarda =ORTALAMA(E7:G7) yazılır; ikisi de doğrudur.
- 16Ses nedir?
Elif müzik çalarken hoparlöre dokundu ve titreşimi hissetti. Bu titreşim havada yayılıp kulağına ulaşıyor.
Ses nedir? Tanımını yazınız.
Cevabı göster
Ses havadaki titreşimdir. Mikrofon bu titreşimi sinyale, bilgisayar da sayılara çevirerek kaydeder.
- 17Dalga formu
Audacity'de Elif'in kaydı dalgalar hâlinde görünüyor. Elif'in hiç konuşmadığı bölüm ise dümdüz bir çizgi.
Dalga formundaki düz çizgi ne anlama gelir?
Cevabı göster
Düz çizgi sessizlik demektir. Dalga formu sesin görsel gösterimidir.
- 18Ses dosyası biçimi
Kerem kaydettiği sesi arkadaşına mesajla gönderecek; dosya küçük ve sıkıştırılmış olmalı.
Kerem hangi ses biçimini seçmelidir?
Cevabı göster
MP3 seçmelidir; MP3 küçük ve sıkıştırılmış bir biçimdir. WAV ise büyük ama yüksek kalitelidir.
- 19Ses programı
Zeynep sesini düzenlemek için ücretsiz ve açık kaynak bir program arıyor.
Zeynep'e ücretsiz bir ses düzenleme programı yazınız.
Cevabı göster
Audacity (ücretsiz ve açık kaynak). GarageBand ve telefon ses kaydedicisi de kullanılabilir.
- 20Video düzenleme araçları
Arda okul gezisinde çektiği videoyu düzenleyecek. Videonun başındaki gereksiz kısmı atmak, konuşmaların yazısını ekranın altına koymak ve arkaya bir şarkı eklemek istiyor.
Video düzenlerken yapılan iki işlemi yazınız.
Cevabı göster
Kırpma/kesme, altyazı ve metin ekleme, müzik ekleme, içe aktarma, bölme, sıralama, geçiş ekleme, hızı değiştirme, renk düzeltme (bunlardan ikisi yeterli).
- 21Ses dosyası geliştirme
Ahmet okul radyosu için ses kaydı yapacak. Kaydı kalabalık ve gürültülü koridorda, telefonunun bildirimleri açıkken ve mikrofonu ağzına neredeyse değdirerek yapmayı düşünüyor.
Ahmet iyi bir ses kaydı için kayıttan önce nelere dikkat etmelidir? İki öneri yazınız.
Cevabı göster
Sessiz ve yankısız bir ortam seçmeli, mikrofonu ağzından bir karış uzakta tutmalı, telefonunun bildirimlerini kapatmalı, metni önceden prova etmeli, deneme kaydı yapmalı (bunlardan ikisi yeterli).
- 22Konuşma ve müzik
Ece'nin kaydında arka plandaki müzik çok yüksek; Ece'nin konuşması anlaşılmıyor.
Konuşma mı müzik mi daha yüksek olmalıdır?
Cevabı göster
Konuşma her zaman müzikten daha yüksek olmalıdır.
- 23Ses kurgusu katmanları
Okul radyosu duyurusunda spikerin konuşması, arka planda müzik, bir zil sesi ve kısa bir duraklama var.
Ses kurgusunun katmanları nelerdir?
Cevabı göster
Konuşma, müzik, efekt ve sessizlik.
- 24Çekim ölçekleri ve açıları
Elif kısa film çekecek. Öğretmeni ona sahneleri farklı uzaklıklardan ve farklı yönlerden çekmesini söyledi.
Elif'in kullanabileceği iki çekim ölçeği ve iki kamera açısı yazınız.
Cevabı göster
Çekim ölçekleri: geniş (uzak), orta, yakın, detay. Kamera açıları: göz hizası (düz bakış), yukarıdan (yukarıdan aşağıya), aşağıdan (aşağıdan yukarıya). (Her birinden ikisi yeterli.)
- 25Kare hızı (fps)
Mert'in telefonu bir saniyede 30 kare göstererek, yani 30 fps ile video çekiyor.
Kare hızı (fps) nedir? Tanımını yazınız.
Cevabı göster
Bir saniyede gösterilen kare sayısıdır. Sinema 24, telefon 30, spor yayınları 60 fps kullanır.
- 26Yatay ve dikey video
Sena telefonu dik tutarak (dikey) video çekti, Arda ise yan tutarak (yatay) çekti.
Yatay ve dikey videonun en-boy oranları nedir?
Cevabı göster
Yatay video 16:9, dikey video 9:16'dır.
- 27Video biçimi ve programlar
Arda okul tanıtım videosunu ücretsiz bir video düzenleme programında düzenleyip en yaygın video biçiminde kaydedecek.
En yaygın video biçimi nedir? Bir video düzenleme programı yazınız.
Cevabı göster
En yaygın biçim MP4'tür. Programlar: Shotcut, OpenShot, Kdenlive, Clipchamp, iMovie (biri yeterli).
- 28Storyboard
Grup kısa film çekmeden önce her sahnenin nasıl görüneceğini kutucuklara tek tek çizdi.
Sahnelerin nasıl görüneceğini gösteren bu çizimlere ne denir?
Cevabı göster
Storyboard denir. Senaryo ne olacağını, storyboard her sahnenin nasıl görüneceğini anlatır.
- 29İyi çekim
Kaan telefonu dik ve elinde sallayarak çekti; görüntü titriyor. Konuşan kişinin arkasında pencere olduğu için yüzü karanlık çıkmış.
İyi bir çekim için iki öneri yazınız.
Cevabı göster
Telefonu yatay tutmalı, sabit tutmalı, ışığı önden almalı, konuşana yaklaşmalı (bunlardan ikisi yeterli).
- 30Paylaşmadan önce
Sınıfın çektiği videoda bazı öğrencilere sorulmadan çekim yapılmış ve arkada izinsiz bir şarkı çalıyor.
Video paylaşılmadan önce yapılması gereken iki şeyi yazınız.
Cevabı göster
Görüntüdeki kişilerden izin alınmalı, izinli müzik kullanılmalı, kişisel bilgiler görünmemeli, öğretmenin onayı alınmalı (bunlardan ikisi yeterli).