Kod KâşifiMERAK ET. DENE. KEŞFET.Bir şey öğren

Yayıncı: Kod Kâşifi · Düzeltme bildir

Açık kaynak: tarifi paylaşılmış program

Bazı programların tarifi herkese açıktır. Okuyabilir, öğrenebilir ve kurallarına uyarak geliştirebilirsin.

Açık tarif defterindeki program parçaları ortak kurallarla geliştirilip yeniden paylaşılıyor.
Açık kaynak, programın tarifini görmeyi ve izin koşullarıyla geliştirmeyi sağlar. Kod Kâşifi için üretilen yapay zekâ illüstrasyonu.

Tarifin kapağı açılınca

Bir oyunda karakterin neden duvarın içinden geçtiğini merak ettiğini düşün. Ekrana bakarak hatayı görebilirsin; ama programın bunu hangi talimatlarla yaptığı gizli kalabilir. Kaynak kod, yazılımın insanlar tarafından okunabilen talimatlarıdır. Açık kaynakta bu talimatlar, belirli lisans izinleriyle birlikte paylaşılır. Bir yemek tarifinin açılması gibi görünür; fakat yalnız tarifi görmekten fazlası vardır. Kullanma, değiştirme ve yeniden paylaşma haklarını belirleyen kurallar da bu açıklığın parçasıdır.

Bir sayfaya kod koymak tek başına onu açık kaynak yapmaz. Yazar, kodu okumaya izin verip değiştirmeye izin vermemiş olabilir. Bu yüzden lisans önemlidir. Lisans, yazılımın hangi koşullarda kullanılabileceğini anlatan metindir. Kaynak kodunu inceleyebilmek öğrenmeye yardımcı olur; değiştirme ve dağıtma izni ise insanların birlikte geliştirebilmesini sağlar. Kapısı açık bir atölyeye girmekle oradaki parçaları alıp yeni bir araç kurmak aynı izin değildir.

Ücretsiz ile açık aynı soru değil

Bir uygulamayı para vermeden kullanabilirsin ama kaynak kodunu göremeyebilirsin. Buna karşılık açık kaynak bir yazılım için kurulum, eğitim veya destek hizmeti ücretli olabilir. Fiyat, ödediğin para hakkındadır; açıklık ise kod ve lisans hakları hakkındadır. Bu iki kavramı ayırınca bir programın neden ücretsiz olduğunu veya neyi paylaşabildiğini daha doğru anlarsın. Linux çekirdeği ve Firefox gibi projeler, açık kaynak kültürünün tanınan örneklerindendir.

Birçok kişinin inceleyebilmesi hataların bulunmasına yardımcı olabilir. Ancak herkesin gerçekten inceleme yaptığını veya bütün hataların ortadan kalktığını varsayamayız. Bakım, test ve düzenli güncelleme yine emek ister. Açık bir kitaplıkta bütün kitapların okunmuş olmaması gibi, açık kod da kendiliğinden kusursuz değildir. İnsanların katkı verebilmesi önemli bir imkândır; bu imkânın iyi sonuç vermesi, projenin nasıl yürütüldüğüne de bağlıdır.

Paylaşırken emeği korumak

Sınıf için bir çizim uygulaması hazırladın. Bir arkadaşın renkleri değiştirmek, diğeri yanlış çalışan düğmeyi düzeltmek istiyor. Açık kurallar koyarsan herkes ne yapabileceğini bilir. Bazı lisanslar belirli koşullarda değişikliklerin de aynı lisansla paylaşılmasını ister; bazıları farklı izinler verir. Başkasının adını silip her şeyi kendin yapmış gibi anlatmak ise öğrenme topluluğunun güvenini zedeler. Paylaşım, emeğin izini kaybettirmek zorunda değildir.

Küçük bir başlangıç için yaptığın bir projeyi, nasıl çalıştığını anlatan kısa notlarla paylaşabilirsin. Scratch içindeki paylaşım ve yeniden düzenleme kurallarını da kendi ortamının kuralları olarak öğren. Bu alışkanlık açık kaynağın bütün hukuki ayrıntılarını öğretmez; fakat başkasının öğrenebilmesini düşünmene yardım eder. En iyi paylaşım bazen en büyük proje değildir. Birinin anlayabildiği, geliştirebildiği ve katkısını dürüstçe belirtebildiği küçük bir çalışma da değerlidir.

Kaynaklar ve ileri okuma

KEŞFE DEVAM

Bir sonraki merakın ne?

Ortadaki kart seçilince aramanın gereksiz yarısı silikleşip geride kalıyor.
7 dk okumaYeni keşif

Sıralı kartlarda aramayı yarıya indir

Bir deste numaralı kart küçükten büyüğe dizilmişse, aradığın sayıyı bulmak için baştan tek tek bakman gerekmez. Ortadaki kart sana hangi yarıya yönelmen gerektiğini söyler.

Yazıyı oku
Lacivert arka planda koyu bir komut istemi penceresi; içinde yeşil ve mavi renkli komut satırları ve yanıp sönen bir imleç.
11 dk okumaYeni keşif

Windows CMD rehberi: siyah pencereyle neler yapabilirsin?

Filmlerde hacker’ların yeşil yazılı siyah pencerelere hızla bir şeyler yazdığını görmüşsündür. Gerçekte bu pencere, Windows’ta herkesin bilgisayarında hazır bekleyen Komut İstemi’dir, yani CMD. Onunla klasörlerde gezinebilir, internet bağlantını test edebilir, bilgisayarını tanıyabilir, hatta küçük oyunlar ve otomatik yedekleme araçları yazabilirsin. Bu rehberde basit komutlardan orta seviye betiklere kadar adım adım ilerleyeceğiz.

Yazıyı oku
Turuncu tonlu arka planda koyu bir terminal penceresi; içinde yeşil bir dolar işaretiyle başlayan komut satırları ve küçük bir parsa benzeyen benek desenleri.
10 dk okumaYeni keşif

Pardus terminal rehberi: Linux komutlarıyla ilk adımdan ilk betiğe

Linux dünyasında terminal bir yedek araç değil, işletim sisteminin kalbine açılan bir kapıdır. Pardus’ta terminali açtığında, dünyanın en büyük sunucularını, süper bilgisayarlarını ve Android telefonların temelini oluşturan aynı komut geleneğiyle konuşmaya başlarsın. Bu rehberde basit gezinme komutlarından paket kurmaya, borulardan ilk bash betiğine kadar Pardus terminalini adım adım keşfedeceğiz.

Yazıyı oku