Kod KâşifiMERAK ET. DENE. KEŞFET.Bir şey öğren

Yayıncı: Kod Kâşifi · Düzeltme bildir

Fonksiyon nedir: tekrar eden işleri bir kez yaz

Aynı işi defalarca yazmak hem yorucu hem de hatalara kapı açar. Fonksiyon, o işi bir kez tanımlayıp istediğin yerde kullanmandır.

Tek kol, her hamur parçasını aynı düzenekle katlayıp hazır çöreğe dönüştürüyor.
Fonksiyon, bir işi tanımlayıp gerektiğinde yeniden çalıştırmanı sağlar. Kod Kâşifi için üretilen yapay zekâ illüstrasyonu.

Aynı işi kaç kez yazacaksın?

Bir oyunda her yeni bölüm başlarken karakterin yerine dönüyor, skor gösteriliyor ve “Hazır mısın?” yazısı çıkıyor. Bu üç adımı her bölümün koduna ayrı ayrı yazarsan aynı tarif birçok yerde tekrar eder. Sonra yazıyı değiştirmek istediğinde bütün kopyaları bulman gerekir. Fonksiyon, bir işi bir ad altında toplayarak gerektiğinde çağırmamızı sağlayan kod yapısıdır. Tekrarı yönetmenin yanında programın ne yaptığını anlatmaya da yardım eder.

Hayalî fonksiyonuna “bolumuBaslat” adını verebilirsin. İçine başlangıç adımlarını koyar, gerektiğinde onu çağırırsın. Tanımlamak ile çağırmak farklıdır: bir tarifi deftere yazmak yemeğin hemen pişmesi anlamına gelmez. Benzer biçimde bir fonksiyon tanımı, onun içindeki işlemlerin her zaman o anda çalışacağı anlamına gelmez. Programda o işe sıra geldiğinde fonksiyon çağrısı yapılır; kullanılan dilin yazım kuralları bu çağrıyı belirler.

Tarifte boş bırakılan yer

Her oyuncuyu aynı sözle değil adıyla selamlamak istediğini düşün. “selamVer(isim)” tarifinde isim, farklı çağrılarda kullanılacak değerin yerini tutar. Tanımdaki bu yer tutucuya parametre denir. “selamVer(Ada)” çağrısında verdiğin Ada ise argümandır. İki terim günlük anlatımda karışabilir; ayrımı bilmek, fonksiyonun genel tarifiyle o anda verdiğin özel bilgiyi ayrı düşünmene yardımcı olur.

Bir şablondaki boşluğu farklı sözcüklerle doldurmak gibi, aynı fonksiyon farklı girdilerle çalışabilir. “topla(3, 5)” sonucunu 8, “topla(10, 2)” sonucunu 12 olarak düşünürüz. Ama fonksiyonun ne yapacağı adına bakarak kesinleşmez; içindeki tanım önemlidir. Ona “topla” deyip çıkarma yazarsan adı davranışını doğru anlatmaz. Anlaşılır isimler, okuyanın beklentisiyle kodun gerçek işini birbirine yaklaştırır.

Sonuç ekranda mı, programın elinde mi?

Bir fonksiyon bir değer hesaplayıp geri verebilir; buna dönüş değeri denir. İki sayıyı toplayan fonksiyonun döndürdüğü 8, daha sonra başka bir hesapta kullanılabilir. Ekrana “8” yazdırmak ise kullanıcıya bir görüntü göstermektir. Bu iki iş aynı değildir. Bir program sonucu ekranda göstermeden kullanabilir; başka bir program yalnız mesaj gösterip hesap değeri döndürmeyebilir. Fonksiyonlar mutlaka aynı tür çıktı üretmek zorunda değildir.

Bunu kâğıtta deneyebilirsin. Bir arkadaşın “topla” görevini yapıp cevabı küçük karta yazsın ve sana versin. Sen o değeri ikiyle çarp. İkinci denemede arkadaşın cevabı uzaktaki panoya yazsın, ama sana değer kartı vermesin. Program benzetmesinde fark, sonucun sonraki işleme nasıl ulaştığıdır. İnsan gözle okuyabilir; programın sonucu kullanması için uygun veri akışının kurulması gerekir.

Küçük görev, daha açık düşünce

Fonksiyonun tek, anlaşılır işi olduğunda onu denemek kolaylaşır. Selamlama fonksiyonunun aynı zamanda dosya silmesi gibi beklenmedik bir iş yapması okuyucuyu şaşırtır. Bazı fonksiyonlar dış dünyada değişiklik yapabilir; örneğin ekrana yazar veya bir oyun nesnesini hareket ettirir. Bunları açıkça düşünmek gerekir. Aynı girdiye her zaman aynı çıktıyı veren hesap fonksiyonları ise kâğıt üzerinde karşılaştırmak için özellikle elverişlidir.

Üç çağrılık mini program

Kâğıda “selamVer(isim)” tanımını yaz. İçine ismi selam cümlesinin uygun yerine yerleştiren bir adım koy. Ada, Deniz ve Ege için üç çağrı yapıp çıktıları ayrı ayrı yaz. Sonra yalnız tarifteki selamı değiştir ve üç çağrıyı yeniden uygula. Her çağrıyı tek tek düzeltmene gerek kaldı mı? Fonksiyonun gücü bu küçük deneyde görünür: ortak davranışı bir yerde tanımlarken farklı kullanımlara açık bir kapı bırakır.

Kaynaklar ve ileri okuma

KEŞFE DEVAM

Bir sonraki merakın ne?

Ortadaki kart seçilince aramanın gereksiz yarısı silikleşip geride kalıyor.
7 dk okumaYeni keşif

Sıralı kartlarda aramayı yarıya indir

Bir deste numaralı kart küçükten büyüğe dizilmişse, aradığın sayıyı bulmak için baştan tek tek bakman gerekmez. Ortadaki kart sana hangi yarıya yönelmen gerektiğini söyler.

Yazıyı oku
Lacivert arka planda koyu bir komut istemi penceresi; içinde yeşil ve mavi renkli komut satırları ve yanıp sönen bir imleç.
11 dk okumaYeni keşif

Windows CMD rehberi: siyah pencereyle neler yapabilirsin?

Filmlerde hacker’ların yeşil yazılı siyah pencerelere hızla bir şeyler yazdığını görmüşsündür. Gerçekte bu pencere, Windows’ta herkesin bilgisayarında hazır bekleyen Komut İstemi’dir, yani CMD. Onunla klasörlerde gezinebilir, internet bağlantını test edebilir, bilgisayarını tanıyabilir, hatta küçük oyunlar ve otomatik yedekleme araçları yazabilirsin. Bu rehberde basit komutlardan orta seviye betiklere kadar adım adım ilerleyeceğiz.

Yazıyı oku
Turuncu tonlu arka planda koyu bir terminal penceresi; içinde yeşil bir dolar işaretiyle başlayan komut satırları ve küçük bir parsa benzeyen benek desenleri.
10 dk okumaYeni keşif

Pardus terminal rehberi: Linux komutlarıyla ilk adımdan ilk betiğe

Linux dünyasında terminal bir yedek araç değil, işletim sisteminin kalbine açılan bir kapıdır. Pardus’ta terminali açtığında, dünyanın en büyük sunucularını, süper bilgisayarlarını ve Android telefonların temelini oluşturan aynı komut geleneğiyle konuşmaya başlarsın. Bu rehberde basit gezinme komutlarından paket kurmaya, borulardan ilk bash betiğine kadar Pardus terminalini adım adım keşfedeceğiz.

Yazıyı oku