Kod KâşifiMERAK ET. DENE. KEŞFET.Bir şey öğren

Yayıncı: Kod Kâşifi · Düzeltme bildir

Eğer-değilse: hayatın karar anları

Her gün onlarca karar verirsin. Bilgisayarlar da bu kararları "eğer-değilse" yapısıyla verir.

Yağmur bulutu gelince yolcu şemsiyeli patikaya, güneşte kısa yola yöneliyor.
Eğer bir koşul gerçekleşirse bir adım, gerçekleşmezse başka bir adım seçilir. Kod Kâşifi için üretilen yapay zekâ illüstrasyonu.

Robotun önünde iki kapı

Bir oyundaki robot, kapalı bir kapıya ulaşıyor. Anahtar varsa kapı açılsın; anahtar yoksa robot bir ipucu görsün. Bu, koşullu bir kararın küçük örneğidir. Program önce bir sorunun yanıtını değerlendirir, sonra o yanıta uygun yolu izler. “Eğer” bölümünün şartı doğruysa bir işlem yapılır. “Değilse” bölümü yazılmışsa, şartın yanlış olduğu durumda onun işlemi yapılır. Oyunun aynı sahnesi böylece farklı durumlarda farklı davranabilir.

Koşul, yalnızca “anahtar var mı?” sorusu olmak zorunda değildir. Enerji ondan büyük mü, yıldız sayısı üçe eşit mi, oyuncu hedefe değdi mi gibi karşılaştırmalar da kullanılabilir. Sonuç doğru veya yanlış olarak değerlendirilir. Bu mantıksal değerler için boolean adıyla karşılaşabilirsin. Robotun enerjisi on iki olduğunda “enerji ondan büyük mü?” doğrudur. Enerjisi tam on olduğunda aynı soru yanlıştır; büyüklük ve eşitlik farklı koşullardır.

Sınırdaki sayı neden önemli?

Oyuncu en az on yıldız topladığında yeni bölüm açılsın istediğini düşün. Kodda yalnızca “yıldız sayısı ondan büyükse” yazarsan, on yıldız toplayan oyuncu beklemeye devam eder. Kuralın “on veya daha çok” olması gerekir. Bu yüzden bir koşulu sınarken sınırın hemen altını, tam sınırı ve hemen üstünü denemek yararlıdır. Dokuz, on ve on bir yıldızlık üç deneme, rastgele bir sayı seçmekten daha açık bilgi verir.

Bilgisayar yanlış yazılan kuralı da düzenli uygular. İstenen davranış ile yazılmış karşılaştırma farklıysa, sorun robotun seni dinlememesi değildir. Ona verilen şartın düzeltilmesi gerekir. Kâğıtta koşulu günlük dille yazmak yardımcı olur: “Bu kapı on yıldızla açılmalı.” Sonra programdaki işaretin bu cümleyi gerçekten karşılayıp karşılamadığını kontrol et. Bir karakterin küçük bekleyişi, bazen yalnızca tek bir eşitlik işaretinin unutulduğunu anlatır.

Birden çok yol varsa

Enerjisi sıfır olan robot şarj olsun, bir ile beş arasındaysa yavaş yürüsün, daha fazlaysa normal yürüsün diye bir oyun kuralı tasarlayabilirsin. Bir eğer–değilse zincirinde koşullar sırayla değerlendirilir ve ilk doğru koşulun yolu seçilir. Sırayı değiştirirken dikkat gerekir. Genel bir koşulu başa koyarsan, ona uyan durumlar daha özel bir koşula hiç ulaşmayabilir. Kuralların birbirini nasıl kapsadığını anlamak, yalnızca çok sayıda eğer yazmaktan daha önemlidir.

Bazen bir kontrolün içinde ikinci bir kontrol bulunur. Robotun anahtarı varsa önce kapının enerjisi yeterli mi diye bakılabilir. Anahtar olsa da enerji yetmiyorsa farklı bir mesaj gösterilir. Buna iç içe koşul denir. Çok fazla iç içe dal, anlatmayı zorlaştırabilir. Her dalın ne işe yaradığını kısa bir cümleyle açıklayabiliyor musun? Açıklayamıyorsan kuralı daha küçük parçalara ayırmayı veya daha açık bir sıra kurmayı düşün.

Kâğıtta çalışan karar ağacı

Bir robot oyunu için üç kart hazırla: “anahtar yok”, “anahtar var, enerji az” ve “anahtar var, enerji yeterli”. Sonra kapının kararlarını oklarla çiz. Arkadaşın her kartı sırayla şemada gezdirsin. Hangi mesajın göründüğünü, hangi durumda kapının açıldığını yazın. Böylece yalnızca başarılı durumu değil, diğer yolları da sınarsınız. Bir koşulun amacı seçenekleri anlaşılır hâle getirmektir; her yolu baştan düşünmek, oyuncunun karşılaşacağı sürpriz hataları azaltır.

Bağımsız kararlar başka davranır

Bir zincirin yerine birbirinden bağımsız iki eğer kontrolü yazarsan, ikisinin şartı da doğru olabilir ve ikisinin işlemi de çalışabilir. Örneğin robot hem yıldız topladı mesajını hem bölüm tamamlandı mesajını gösterebilir. Bu davranış yanlış olmak zorunda değildir. Asıl soru, o sahnede tek bir yol mu seçmek istediğin, yoksa birden fazla olayı ayrı ayrı değerlendirmek mi istediğindir.

Kaynaklar ve ileri okuma

KEŞFE DEVAM

Bir sonraki merakın ne?

Ortadaki kart seçilince aramanın gereksiz yarısı silikleşip geride kalıyor.
7 dk okumaYeni keşif

Sıralı kartlarda aramayı yarıya indir

Bir deste numaralı kart küçükten büyüğe dizilmişse, aradığın sayıyı bulmak için baştan tek tek bakman gerekmez. Ortadaki kart sana hangi yarıya yönelmen gerektiğini söyler.

Yazıyı oku
Lacivert arka planda koyu bir komut istemi penceresi; içinde yeşil ve mavi renkli komut satırları ve yanıp sönen bir imleç.
11 dk okumaYeni keşif

Windows CMD rehberi: siyah pencereyle neler yapabilirsin?

Filmlerde hacker’ların yeşil yazılı siyah pencerelere hızla bir şeyler yazdığını görmüşsündür. Gerçekte bu pencere, Windows’ta herkesin bilgisayarında hazır bekleyen Komut İstemi’dir, yani CMD. Onunla klasörlerde gezinebilir, internet bağlantını test edebilir, bilgisayarını tanıyabilir, hatta küçük oyunlar ve otomatik yedekleme araçları yazabilirsin. Bu rehberde basit komutlardan orta seviye betiklere kadar adım adım ilerleyeceğiz.

Yazıyı oku
Turuncu tonlu arka planda koyu bir terminal penceresi; içinde yeşil bir dolar işaretiyle başlayan komut satırları ve küçük bir parsa benzeyen benek desenleri.
10 dk okumaYeni keşif

Pardus terminal rehberi: Linux komutlarıyla ilk adımdan ilk betiğe

Linux dünyasında terminal bir yedek araç değil, işletim sisteminin kalbine açılan bir kapıdır. Pardus’ta terminali açtığında, dünyanın en büyük sunucularını, süper bilgisayarlarını ve Android telefonların temelini oluşturan aynı komut geleneğiyle konuşmaya başlarsın. Bu rehberde basit gezinme komutlarından paket kurmaya, borulardan ilk bash betiğine kadar Pardus terminalini adım adım keşfedeceğiz.

Yazıyı oku