Mac’te ekran görüntüsü ve ekran videosu: yerleşik, ücretsiz ve ücretli araçlar
Mac’te ekran görüntüsü almak için ne bir program açmana ne de bir şey indirmene gerek var: Command, Shift ve bir sayı yeter. Ekran videosu için de yerleşik bir araç çubuğu ve QuickTime Player hazır bekler. Daha fazlası için OBS Studio, Kap ve iMovie gibi ücretsiz, CleanShot X, ScreenFlow ve Camtasia gibi ücretli seçenekler vardır. Bu rehberde Mac’te ekranı yakalamanın bütün yollarını anlatıyoruz.
Command+Shift+5, Mac’in ekran görüntüsü ve ekran kaydı araç çubuğunu açar.
Mac’in yerleşik kamerası: üç kısayol
Mac’te ekran görüntüsü kısayollarının hepsi Command ve Shift ile başlar:
Command+Shift+3: Bütün ekranın görüntüsünü alır ve masaüstüne kaydeder. Birden fazla ekran kullanıyorsan her ekran için ayrı bir dosya oluşur.
Command+Shift+4: İmleç artı işaretine döner. Sürükleyerek bir bölge seçersin, fareyi bıraktığın anda görüntü alınır. Seçerken Boşluk tuşunu basılı tutarsan seçim kutusunu taşıyabilir, Shift ile yalnızca bir yönde büyütebilirsin. Esc iptal eder.
Command+Shift+4, ardından Boşluk: İmleç küçük bir kameraya dönüşür. Bir pencerenin üzerine gelip tıklarsan yalnızca o pencere, gölgesiyle birlikte yakalanır. Tıklarken Option’ı basılı tutarsan gölge eklenmez.
Bu kısayollara Control eklersen görüntü dosya olarak kaydedilmez, panoya kopyalanır: Command+Control+Shift+4 ile seçtiğin bölgeyi doğrudan bir sohbete ya da belgeye Command+V ile yapıştırabilirsin.
Ekran görüntüleri varsayılan olarak masaüstüne, “Ekran Resmi” ile başlayan bir adla PNG biçiminde kaydedilir.
Command+Shift+5: ekran görüntüsü ve video araç çubuğu
Command+Shift+5, ekranın altında bütün seçenekleri bir arada sunan bir araç çubuğu açar. Soldaki üç düğme ekran görüntüsü (bütün ekran, pencere, seçili bölge), yanındaki iki düğme ise ekran kaydı (bütün ekran ya da seçili bölge) içindir.
“Seçenekler” menüsü burada önemlidir:
Kaydetme yeri: Masaüstü, Belgeler, Pano, Mail, Mesajlar, Önizleme ya da seçeceğin başka bir klasör. Masaüstünün ekran görüntüleriyle dolmasını istemiyorsan ayrı bir klasör seç.
Zamanlayıcı: 5 ya da 10 saniye gecikme. Açılır menüleri yakalamak için çok işe yarar.
Mikrofon: Ekran kaydı sırasında sesini kaydetmek için Mac’in yerleşik mikrofonunu ya da takılı bir mikrofonu seçebilirsin.
Fare tıklamalarını göster: Ekran kaydında her tıklamada imlecin etrafında bir halka belirir. Eğitim videolarında izleyicinin nereye tıkladığını anlamasını kolaylaştırır.
Kayıt başladığında üstteki menü çubuğunda küçük bir durdurma düğmesi çıkar. Kaydı bitirmek için ona tıklarsın ya da Command+Control+Esc’ye basarsın. Video .mov dosyası olarak kaydedilir.
Bilmen gereken bir sınır: Mac’in yerleşik ekran kaydı mikrofonu kaydedebilir ama bilgisayarın kendi sesini, yani bir videodan ya da oyundan gelen sesi doğrudan kaydetmez. Bunun için OBS Studio gibi programlar kullanılır.
Önizleme ve küçük resim: kaydettikten hemen sonra düzenle
Ekran görüntüsü aldıktan sonra ekranın sağ alt köşesinde birkaç saniyeliğine küçük bir önizleme belirir. Ona tıklarsan İşaretleme (Markup) penceresi açılır:
Kalemle çizebilir, şekil ve ok ekleyebilirsin.
Yazı yazabilir, imzanı ekleyebilirsin.
Görüntüyü kırpabilir ve döndürebilirsin.
Büyüteç aracıyla bir bölgeyi yakınlaştırarak vurgulayabilirsin.
Önizlemeyi sürükleyip doğrudan bir e-postaya ya da belgeye bırakabilirsin. Video kaydında aynı küçük pencereye tıklarsan videonun başından ve sonundan kesme yapabilirsin.
Daha ayrıntılı düzenleme için ekran görüntüsünü Önizleme (Preview) uygulamasında aç. Araçlar menüsündeki İşaretleme seçenekleri, yeniden boyutlandırma ve biçim dönüştürme (örneğin PNG’den JPG’ye) burada bulunur.
QuickTime Player: hem oynatıcı hem kayıt aracı
QuickTime Player, Mac ile birlikte gelen video oynatıcıdır ama gizli bir yeteneği vardır: Dosya menüsünden “Yeni Ekran Kaydı” seçildiğinde Command+Shift+5 araç çubuğu açılır.
“Yeni Film Kaydı” ise Mac’in kamerasıyla video çeker; “Yeni Ses Kaydı” yalnızca ses kaydeder. Bu üç özellik bir arada, kısa okul projeleri için küçük bir stüdyo gibidir.
QuickTime’ın Düzen menüsündeki “Kırp” (Trim) özelliğiyle videonun baş ve sonunu kesebilir, “Böl” ile parçalara ayırabilirsin. Dosya > Dışa Aktar ile videoyu 1080p ya da 720p gibi farklı boyutlarda kaydederek dosya boyutunu küçültebilirsin.
Bir de güzel bir hile: iPhone’unu kabloyla Mac’e bağlayıp QuickTime’da “Yeni Film Kaydı”nı açar ve kamera seçeneğinden iPhone’u seçersen telefon ekranını Mac’e kaydedebilirsin. Bir uygulamanın nasıl kullanıldığını göstermek için çok kullanışlıdır.
iMovie: ücretsiz düzenleme
iMovie, Apple’ın Mac, iPad ve iPhone için ücretsiz video düzenleme uygulamasıdır. App Store’dan indirilir (çoğu Mac’te yüklü gelir). Ekran kayıtlarını kesip birleştirebilir, başlık, müzik, geçiş efektleri ve seslendirme ekleyebilirsin. Hazır “Fragman” şablonlarıyla birkaç dakikada sinema fragmanı gibi videolar hazırlamak da mümkündür.
Okul projeleri ve ilk YouTube videoları için iMovie fazlasıyla yeterlidir. Daha ileri gitmek isteyenler için Apple’ın profesyonel ve ücretli programı Final Cut Pro vardır.
Ücretsiz programlar: OBS Studio ve Kap
OBS Studio: Ücretsiz ve açık kaynaklıdır, Mac’te de çalışır. Ekranı, kamerayı, mikrofonu ve görselleri sahneler hâlinde birleştirir; kayıt ve canlı yayın yapar. Güncel macOS sürümlerinde OBS, bilgisayarın sesini de “macOS Ekran Yakalama” kaynağıyla kaydedebilir. Kaynaklar bölümüne + ile bu kaynağı ekleyip ekranı ya da yalnızca bir uygulamayı seçersin.
Kap: Mac için ücretsiz ve açık kaynaklı, sade bir ekran kaydedicidir. Menü çubuğunda durur, bir bölge seçip kayda başlarsın. Kaydı MP4, GIF, WebM ya da APNG olarak dışa aktarabilir. Kısa “şuraya tıkla” videoları ve GIF’ler için çok pratiktir.
Bunlardan herhangi birini kurmadan önce ailenden izin al ve yalnızca resmî sitesinden ya da App Store’dan indir.
Ücretli programlar: kimler için?
CleanShot X: Mac’in yerleşik ekran görüntüsü aracının çok gelişmiş bir sürümü gibidir. Kaydırarak uzun ekran görüntüsü, ekrandaki yazıyı metne çevirme, masaüstü simgelerini gizleme, görüntüleri bulut üzerinden paylaşma ve kayıt sırasında tuş vuruşlarını gösterme gibi özellikleri vardır. Ücretlidir; bazı abonelik paketlerinde de yer alır.
ScreenFlow: Yalnızca Mac için hazırlanmış, ekran kaydı ve düzenlemeyi bir arada sunan profesyonel bir programdır. Eğitim videoları hazırlayan kişiler arasında popülerdir. Ücretlidir, deneme sürümü vardır.
Camtasia ve Snagit (TechSmith): Windows’ta olduğu gibi Mac’te de kullanılır. Camtasia video kaydı ve düzenleme, Snagit ise anlatımlı ekran görüntüleri için tasarlanmıştır. İkisi de ücretlidir.
Final Cut Pro: Apple’ın profesyonel video düzenleme programıdır. Ekran kaydı yapmaz ama kayıtları sinema kalitesinde düzenlemek için kullanılır. Ücretlidir ve deneme süresi vardır.
Ücretli bir programı ancak ücretsiz araçların yetmediğini gerçekten hissettiğinde düşün. Satın alma kararını her zaman ailenle birlikte ver; çoğu öğrenci projesi için iMovie ve yerleşik araçlar yeterlidir.
İzinler: Mac neden “ekran kaydına izin ver” diye soruyor?
Mac, bir uygulamanın ekranını kaydetmesine ya da mikrofonunu kullanmasına senin iznin olmadan izin vermez. OBS, Kap ya da bir görüntülü görüşme uygulaması ekranını ilk kez kaydetmek istediğinde macOS sana sorar. İzinleri Sistem Ayarları > Gizlilik ve Güvenlik > Ekran ve Sistem Sesi Kaydı (eski sürümlerde “Ekran Kaydı”) bölümünden görebilir, açıp kapatabilirsin.
Bu izinler seni korur. Tanımadığın bir uygulama ekranını kaydetmek isterse izin verme. Bir uygulamanın ekran kaydı yaptığı sırada menü çubuğunda mor ya da başka renkli bir gösterge belirir; kamera kullanılıyorsa yeşil, mikrofon kullanılıyorsa turuncu bir nokta görünür. Bu küçük ışıkları tanımak, dijital güvenliğin önemli bir parçasıdır.
Hangi işe hangi araç?
Hızlı bir görüntü göndermek: Command+Control+Shift+4 ile panoya kopyala, yapıştır.
Bir pencerenin şık görüntüsü: Command+Shift+4, sonra Boşluk.
Üzerine ok ve yazı eklenmiş görsel: Ekran görüntüsünün köşedeki önizlemesi ya da Önizleme uygulaması.
Mikrofonlu kısa ders videosu: Command+Shift+5, ardından iMovie’de düzenleme.
iPhone ekranını kaydetmek: QuickTime Player’da Yeni Film Kaydı.
Bilgisayar sesiyle birlikte kayıt, kamera köşede: OBS Studio.
Hızlı GIF: Kap.
Sık eğitim videosu üretmek ve gelişmiş özellikler: ScreenFlow, CleanShot X ya da Camtasia (ücretli).
Gizlilik ve telif
Paylaşmadan önce ekran görüntüsünde bildirimler, açık sekmeler, e-posta adresin ya da masaüstündeki dosya adların görünüyor mu, kontrol et. Kayıt öncesinde Odaklanma özelliğini (Denetim Merkezi > Odaklanma > Rahatsız Etme) açmak, bildirimlerin kayda girmesini engeller.
Başkalarının mesajlarını, görüntülü görüşmelerini ya da fotoğraflarını izinsiz kaydetme ve paylaşma.
Film, dizi ya da ücretli eğitim içeriklerini kaydetmek ve paylaşmak telif haklarını ihlal eder. Kendi ürettiğin içeriği kaydet.
Uygula: bir dakikalık Mac ipucu videosu
1. Bir ipucu seç: “Boşluk tuşuyla Hızlı Bakış” ya da “Command+Space ile Spotlight” gibi.